ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’den ayrılırken Katar’ın hediye ettiği yeni uçağı İngiltere’ye önden gönderip eski uçakla seyahat etme kararının arkasında en azından kısmen İran’daki tırmanan çatışmaya ilişkin güvenlik endişeleri bulunuyor. Dört ABD’li yetkiliye göre güvenlik personeli, baştan itibaren başkomutanın güvenliği gözetilerek üretilen eski uçakta, Katar tarafından bağışlandıktan sonra yakın zamanda yeniden donatılan uçağa kıyasla daha rahattı. Kaynaklar Trump’a yönelik belirli ve yeni bir tehdit olmadığını ancak Başkan’ın, Türkiye ile sınır komşusu olan İran’a yönelik son ABD saldırılarının ardından NATO zirvesinde İran’dan gelebilecek bir suikast girişimi olasılığından söz ettiğini aktardı. Trump, “Öldürülme listesinde bir numaradayım” ifadesini kullanmıştı.
ESKİ UÇAK NEDEN DAHA GÜVENLİ GÖRÜLDÜ?
Eski uçağın yeni uçağa kıyasla neden daha güvenli bir seçenek olarak değerlendirildiğine dair kesin bir neden hemen anlaşılamadı. Konuya yakın iki kaynak, yeni uçağın uluslararası ortamlarda güvenliğini sağlamak için aynı yeteneklere sahip olmadığını belirtirken üçüncü bir kaynak, eski uçakla birçok benzer özelliğe sahip olduğunu söyledi. Bir kaynak, “Tehdit değerlendirmeleri sürekli değişir” dedi. Trump, Türkiye’deki NATO zirvesinden ayrılmadan önce yetkililer, Katar’ın hediye ettiği jeti İngiltere’deki Mildenhall Hava Üssü’ne gönderdi.
TRUMP’TAN ÇELİŞKİLİ AÇIKLAMALAR
Trump sosyal medyada, uçak değişikliğinin sadece üsteki ABD askerlerine “uçağı gezme şansı vermek” için yapıldığını söyledi. “Herkes çok heyecanlı ve ilk onların görmesi gerektiğini düşündük” diye yazdı. Trump daha sonra İngiltere’de güvenli bir ABD üssünde uçak değiştirerek plan değişikliğinin nedeni konusunda karışık mesajlar verdi. “Güvenlik endişesi yoktu, sadece biraz erken gönderdik, dönüşte de aynı şey. Biraz erken gönderdik ki görebilsinler” dedi. Ancak Ankara’dan havalanırken uçaktaki gazetecilerden cam perdesini indirmelerinin istendiği sorulduğunda Trump, İran’la ilgili güvenlik endişelerinin bir faktör olabileceğini kabul etti. Air Force One’ın “uğraşmak zorunda olduğumuz pislikler yüzünden tehlikeli bir uçak” olabileceğini belirten Trump, “Bunlar hasta insanlar, bu yüzden böyle bir şey görebilirim” ifadesini kullandı ve perde talimatından haberi olmadığını ekledi.
KATAR HEDİYESİ AKLINDA SORU İŞARETLERİ
Yaklaşık 400 milyon dolar değerindeki Katar hediyesi yeni jet, uzun süredir hukuki, etik ve ulusal güvenlik sorularını gündeme getiriyor. Hava Kuvvetleri ise uçağın “güvenli, emniyetli ve başkanlık görevinin gerekliliklerini karşılamak için en gelişmiş teknolojilerle donatıldığını” açıkladı. Görüşüne başvurulan bir yetkili, Katar’ın hediye ettiği 747’nin ordu ve Gizli Servis tarafından büyük ölçüde “aceleyle” hizmete sokulduğu şeklinde görüldüğünü belirtti. Buna karşılık, Trump’ın ilk döneminde yeniden müzakere ettiği iki yeni jetin ciddi gecikmelerle karşılaştığını ve en az 2028’e kadar hazır olmasının beklendiğini ifade etti. Bunun kısmen, uçağa eklenmesi gereken gizli iletişim ve savunma önlemleri, ordunun kapsamlı tasarım gereksinimleri ve pilotların eğitimi için gereken süreden kaynaklandığı belirtiliyor.
ESKİ UÇAK YÜKSEK RİSKLİ SEYAHATLERDE TERCİH EDİLDİ
Katar uçağıyla ilgili bir kaynak, “Bu her zaman ‘geçici uçak’ olarak görülüyordu; Başkan, diğer uçaklar tamamen donatılana kadar bunu kullanacaktı” değerlendirmesini yaptı. Katar jetinin sadece yaklaşık bir buçuk yılda modifiye edilmesinin, bazı güvenlik yetkililerini o dönemde endişelendirdiğini belirten kaynak, bu seyahatten çok önceki özel görüşmelerde üst düzey Beyaz Saray yetkililerinin, potansiyel olarak yüksek riskli uluslararası seyahatlerde gerektiğinde Katar jeti yerine eski uçağın kullanılmasını tartıştıklarını söyledi. Kaynak “Yeni uçak, Başkan’ın uçması için tamamen güvenli” ifadesini kullandı ancak yüksek riskli bölgelere uluslararası seyahatlerde ekstra önlemler alınması gerektiğini ekledi. Trump’ı Türkiye’den çıkaran büyük ölçüde modifiye edilmiş Boeing 747-200 modeli eski uçak, havada yakıt ikmali de dahil olmak üzere oldukça özelleşmiş yeteneklere sahip.