ABD Başkanı Donald Trump, İran rejimini “yok etme” niyetini değerlendirirken, Salı günü New York’ta Körfez Arap müttefikleriyle bir araya gelecek. Daha önce büyük bir tırmanışı engelleyebilmişlerdi; ancak bu sefer, Washington’un bir çıkış yolu aradığı dönemde derinleşmekten korkuyorlar. Ağustos ayı başında Trump, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’ın isteği üzerine İran’a yönelik büyük bir saldırıyı iptal ettiğini bildirmişti. Ancak o zamandan bu yana herhangi bir anlaşma sağlanamadı, petrol fiyatları yüksek kalmaya devam ediyor ve ABD ara seçimleri yaklaşıyor.
Körfez Liderlerinin Zorlu Görevi
Trump, Perşembe günü Axios’a verdiği demeçte, savaşla ilgili “büyük bir karar” ile karşı karşıya olduğunu ve Körfez liderlerinin doğrudan görüşlerini duymak istediğini ifade etti. Liderlerin, daha fazla saldırıdan korunmalarını sağlayacak ama savaşın içine daha fazla çekilmelerini engelleyecek bir yol sunmaları gerekiyor.
İran İle İlişkilerdeki Gelişmeler
Geçtiğimiz ay, Körfez liderlerinin koordineli çağrısı, Trump’ı ateşi durdurmaya ikna etti. Ancak savaş genişledikçe ve İran’ın vekilleri, Yemen ve Irak’tan Suudi enerji altyapısını hedef aldıkça, küresel enerji şokunun riski artıyor. Suudi Arabistan, 1991 Körfez Savaşı’ndan bu yana karşılaştığı en büyük güvenlik tehdidi ile yüz yüze; Trump’ın doğrudan müdahale etme isteği azalmışken, Washington’un bölgedeki askeri varlığını azaltma tartışmaları sürüyor.
ABD'nin Askeri Varlığı ve Körfez Ülkeleri
Trump’ın “yok etme” tehdidini ne kadar ciddiye alacağı belirsizliğini koruyor. Askeri stokların ciddi şekilde azalmış olması ve zaten popüler olmayan bir savaşın tırmanmasının, yaklaşan ara seçimlerde Cumhuriyetçi adaylara zarar verebileceği düşünülüyor. Eğer ABD, İran ile askeri olarak tırmanırsa, Körfez ülkeleri tekrar Tehran’ın misillemesine maruz kalabilir ki bu, onların istemediği bir durum.
Suudi Arabistan'ın Güvenlik Endişeleri
Riyad, iki cepheli bir saldırıya maruz kalmışken, Katar, Bahreyn ve Kuveyt, Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle ticarette büyük aksamalar yaşıyor. Birleşik Arap Emirlikleri ise İran ile ilişkiyi artırmayı hedefliyor. UAE Başkanı’nın diplomatik danışmanı Anwar Gargash, iki tarafın “sayfayı çevirmeleri” gerektiğini belirtti. Ancak Gargash, güvenin yeniden inşa edilmesinin on yıllar alabileceği uyarısında bulundu.
Trump ile Körfez Liderlerinin Görüşmelerinin Önemi
Körfez liderlerinin Trump’ı ikna etmesi için “tek bir ses” çıkararak çok spesifik taleplerle gelmeleri gerektiği ifade ediliyor. Ayrıca, uzun vadede, azalan ABD askeri varlığı, Körfez liderleri için bir endişe kaynağı. Pentagon yetkilileri, bölgedeki bazı ülkelerdeki askeri varlığın azaltılması gerektiğini özel olarak belirtti.
Geleceğe Dair Belirsizlikler
Trump, İran savaşının başında neden ABD’nin Körfez enerji yollarını koruma yükünü üstlenmesi gerektiğini sorgulamıştı. Suudi Arabistan ile yapılan savunma anlaşmasından sadece birkaç ay sonra, Trump Houthis’e saldırma talebini reddetti. Bu durum, Körfez liderlerinin Trump’a sunacağı ikilemi yansıtıyor: Amerikan yardımını istemekle birlikte, İran ile başka bir büyük tırmanışın güvenliklerini tehdit etme riskinden endişe ediyorlar.
İran ile Müzakere İhtimali
Al-Saif, deniz yollarının güvenliğinin sağlanmasının, İran’ın petrol satışları üzerinde sınırlı bir rahatlama ve mallara erişimle değiş tokuş edilebileceğini belirtti. Ancak, daha dar bir anlaşmanın bile zor olabileceği öngörülüyor. Ağustos ayında Körfez liderleri Trump’a İran ile bir anlaşmanın yakın olduğunu bildirmişti; fakat bu sefer Katar’ın arabuluculuk değerlendirmesi daha az umut verici.
Sonuç ve Beklentiler
Her iki taraf da şu an için beklemeyi tercih ediyor gibi görünüyor. Bir anlaşmaya dönüşmeleri durumunda, her iki tarafın da kazanacağını düşündüğü bir sonuç bulunması zor.