ABD Başkanı Trump’ın Ukrayna’ya Patriot üretim izni vaadi, Rus balistik füze saldırılarından korkan milyonlarca Ukraynalıya büyük umut verdi. NATO zirvesi kulislerinde konuşan Trump, “Küçük bir kuş bana söyledi… Onlara Patriot yapma hakkı vereceğiz” dedi. Bu açıklama, Ukrayna’nın yıllardır konu üzerinde çalışmasına ve bazı işaretlerin anlaşmaya yaklaşıldığını göstermesine rağmen sürpriz oldu. Trump’ın yanında oturan Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin zaman zaman şansına inanamamış gibi göründüğü kaydedildi. İki liderin ilişkisi ise oldukça inişli çıkışlı; İran’daki gerilimin Trump’ı Zelenskiy ile görüşmesi öncesinde kötü bir ruh haline soktuğu bildirildi. Trump’ın dili oldukça muğlaktı ve konuyu Patriotları üreten Lockheed Martin ile Raytheon şirketleriyle henüz görüşmediğini kabul etti. Şirketler konuya ilişkin yorum yapmadı. Zelenskiy ise üretime başlamanın zamanla Ukrayna’nın hem kendi ihtiyaçları hem de müttefiklerinin ihtiyaçları için yeterli önleme füzesi üretmesini sağlayacağını söyledi.
PATRİOT FÜZELERİNİN KRİTİK EKSİKLİĞİ VE SON SALDIRILAR
Ukrayna uzun süredir Patriot füzelerinin sıkıntılı tedarikiyle karşı karşıyaydı; bu füzeler Rusya’nın en gelişmiş balistik füzelerinden bazılarını durdurabilen tek silah konumunda. Ancak kıtlık son haftalarda kritik boyuta ulaştı ve sonuçları yıkıcı oldu. Rus saldırıları sadece geçtiğimiz hafta içinde Kiev bölgesinde en az 59 kişinin ölümüne yol açtı; perşembe günü düzenlenen büyük bir hava saldırısında 31, pazartesi günkü saldırıda ise 28 kişi hayatını kaybetti. 200’den fazla kişi yaralandı. Uzmanlara göre Kiev’in yeterli önleme füzesine sahip olması bu ölümlerin birçoğunu önleyebilirdi.
UKRAYNA’NIN HAVA SAVUNMA BAŞARISI VE BALİSTİK FÜZE SORUNU
Ukrayna, akıllı yerli teknoloji, Batı’dan sağlanan silahlar ve insansız hava araçları ile füzeleri düşürmek için başka amaçlarla üretilmiş silahları yeniden kullanan mobil asker ve gönüllü birliklerini içeren yaratıcı askeri taktiklerle hava savunmasında usta haline geldi. Ukrayna Hava Kuvvetleri verilerinin analizine göre ülke, Rus insansız hava araçlarının ve seyir füzelerinin yüzde 90’ını düzenli olarak düşürüyor. Ancak balistik füzeler farklı bir sorun; bunların üçte ikisi düzenli olarak savunmayı aşmayı başarıyor. Patriot kıtlığı sistemde daha da büyük bir boşluk yarattı. Ukrayna ordusu çarşamba günü, çarşambayı perşembeye bağlayan gece fırlatılan Rus balistik füzelerinden hiçbirini düşüremediğini açıkladı. Bunun nedeni balistik füzelerin Dünya atmosferinin dışına çıkan kavisli bir yörünge izlemesi ve ardından atmosfere dalarak hedefine inmesi. Son derece yüksek hızlarda seyahat eden bu füzelerin önlenmesi oldukça zor ve Rusya şu anda her ay yaklaşık 100 adet balistik füze fırlatıyor.
PATRİOT SİSTEMİNİN MALİYETİ VE ÜRETİM LİSANSI
Patriot, ABD Ordusu’nun ana füze savunma sistemi olup mevcut en gelişmiş sistem olarak biliniyor. Fiyat etiketi de bunu yansıtıyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’ne göre fırlatıcılar, radarlar ve önleme füzelerinden oluşan tam bir batarya bir milyar dolardan fazlaya mal olurken tek bir önleme füzesinin maliyeti 4 milyon dolara kadar çıkıyor. Sistemin arkasındaki teknoloji sıkı korunan bir sır ve şu anda Japonya ile Almanya, Patriotları yerli olarak ortak üretme lisansına sahip tek ülkeler. Silahın karmaşıklığı en yeni önleme füzelerinin üretimini zorlaştırıyor; ABD Savunma Bakanlığı’na göre yılda sadece 600 adet üretiliyor. ABD ile İran arasındaki son çatışma zaten sınırlı olan stoklar üzerinde ek baskı oluşturdu.
KISA VADEDE ÇÖZÜM BEKLENMİYOR: UKRAYNA’NIN TALEBİ VE RUSYA’NIN TEPKİSİ
Ukrayna’nın en az yedi Patriot sistemine sahip olduğu tahmin ediliyor: üçü ABD, üçü Almanya ve en az biri Avrupalı müttefiklerden oluşan bir grup tarafından sağlandı. Lisans almak Kiev için büyük bir gelişme olsa da kısa vadede fazla bir şey ifade etmeyecek. Üretimin başlaması aylar sürebilir ancak ülkenin savunmaya şimdi ihtiyacı var. Kiev perşembe günü yaklaşık 40 ülkeye mevcut stoklarından mümkün olan en kısa sürede füze sağlanması çağrısında bulundu. Lisansların güvence altına alınması Kiev için büyük bir destek olacağından Rusya, Patriotlarla ilgili gelişmeleri yakından izliyor. Moskova, Ukrayna’daki sistemleri hedef almaktan kaçınmazken Kiev’in müttefiklerini bu silahları sağlamamaları konusunda uyarıyor. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov perşembe günkü brifinginde, Trump’ın pozisyonunda “belirli bir ikirciklilik” ve “ikilik” olduğunu belirterek Patriot lisansı vaadini savaşta büyük bir değişim olarak küçümsedi.