Başkan Donald Trump, ABD’deki rafinerilerin sayısındaki uzun süredir devam eden düşüşü tersine çevirmek istiyor. Trump, bu durumun benzin fiyatlarını düşürmek için kritik olduğunu düşünüyor ve bu amaçla petrol yöneticilerini Beyaz Saray’a davet etti. Beyaz Saray sözcüsü Taylor Rogers, “Başkan Trump ve enerji ekibi, kapalı rafinerilerin yeniden açılması, mevcut rafinerilerin kapasitesinin artırılması ve yeni rafinerilerin inşası için destek sağlamaya devam edecek,” dedi. Ancak, daha fazla ABD rafinerisi kısa vadede fiyatları düşürmeyecek ve uzun vadede de bunun gerçekleşmesi muhtemel görünmüyor.
RAFİNERİ KAPASİTESİ SORUNU
Amerika’da 1977’den bu yana önemli kapasiteye sahip yeni bir rafineri inşa edilmedi ve 1982’de mevcut olan rafinerilerin sayısı bugünle karşılaştırıldığında iki kat fazlaydı. Eğer yarın bir inşaat patlaması başlasa bile, mevcut fiyatların düşmesi için yıllar geçmesi gerekecek. ABD petrol şirketleri, kârlı bir sektörde olmalarına rağmen, mevcut enerji piyasası dalgalanmalarının geçici olduğunu biliyor. İran ve Ukrayna’daki savaşlar nedeniyle artan benzin fiyatlarının, yeni rafinerilerin inşasını gerektirecek kadar uzun sürmesi beklenmiyor.
ULUSLARARASI PAZARDAKİ ETKİLER
Orta Doğu ve Rusya’daki rafineriler askeri saldırılardan zarar gördü. Rusya, uzun süredir rafine yakıt ihracatçısıyken, şu anda iç piyasada yaşanan yakıt sıkıntısı nedeniyle net ithalatçı konumuna geçti. Hâlâ faaliyet gösteren tesisler bile, devam eden nakliye sorunları nedeniyle yeterince ürün ihraç edemiyor. Auers, “Son yıllarda ABD rafinerilerinin sayısındaki düşüş fiyatları artırmadı. Asıl sorun, Rusya ve Orta Doğu arasında günlük 2 milyon varil arz kaybı yaşanması,” dedi.
RAFİNERİ KÂRLILIĞI
Bu yıl petrol fiyatları 100 doların üzerine çıktı. Rafinerilerin artan maliyetlerine rağmen, sattıkları ürünlerin fiyatları marjlarını rekor seviyelere çıkardı. ABD rafinerileri, dizel başına yaklaşık 100 dolar, benzin başına ise 40-50 dolar kâr elde ediyor. Bu durum, rafineri işletimini son derece kârlı hale getirirken, ABD rafinerileri bu yıl neredeyse yüzde 100 kapasite ile çalışıyor. Exxon’un CEO’su Wood, şirketin kârını artırmak amacıyla bakım işlemlerini ertelediğini açıkladı.
RAFİNERİ KAPASİTESİNDE DÜŞÜŞ
Son 45 yılda rafinerilerin sayısındaki keskin düşüşe rağmen, ABD mevcut rafinerilerden gereken tüm benzin ihtiyacını karşılayabildi. Kapanan rafinerilerin çoğu, daha az rekabetçi olan küçük tesislerdi. Gelişen teknoloji ve verimlilik, hayatta kalan rafinerilerin genişlemesi ile birlikte ABD’nin rafineri kapasitesinin aslında zamanla arttığını gösteriyor. 1999’dan 2019’a kadar üretim yüzde 16 artarak 18.6 milyon varil/gün seviyesine ulaştı.
GÜNCEL BENZİN FİYATLARI
Benzin fiyatları, İran savaşının başladığı Şubat ayı sonrasında hızla yükseldi ve bu süreçte ham petrol fiyatlarından daha fazla artış gösterdi. Cumartesi günü, benzin için ulusal ortalama fiyat 4.31 dolar/gallon ile Eylül ayı için kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı. Dizel, ilk kez 6 dolar/gallon sınırını geçti ve jet yakıtı da Nisan’dan bu yana en yüksek seviyede seyrediyor.
RAFİNERİ YATIRIMLARI İÇİN ZORLUKLAR
Ancak, ABD’deki rafinerilerin sayısındaki artışın yakın vadede fiyatları değiştirmesi beklenmiyor. Mevcut rafinerilerin önemli ölçüde genişletilmesi için en az üç yıl, yeni bir rafineri için ise daha uzun bir süre gerekecektir. Auers, “Rafinerinin tasarımı yapılmış ve çevresel inceleme için hazır bile olsa, üretime geçmesi dört ila beş yılı bulur,” dedi. Ayrıca, bu ek kapasitenin yatırımın geri dönüşünü sağlamak için on yıllar boyunca faaliyette kalması gerekiyor. Gelecekteki ABD düzenlemeleri ve talebindeki belirsizlik, uzun vadeli yatırımları riskli hale getiriyor.