ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşını başlattığında temel hedeflerinden biri Tahran’ın Orta Doğu’daki vekil gruplara sağladığı finansmanı kesmekti. Trump, bu grupların yüzlerce Amerikan askerinin ölümüne ve yaralanmasına neden olduğunu belirtmişti. Ancak Rusya’nın İran’a bu hedefleri vurma konusunda yardım edip etmediği sorusu söz konusu olduğunda Trump, dikkat çekici bir şekilde bu konuya mesafeli duruyor. Bu tavır, onun için artık oldukça tanıdık bir duruş haline geldi.
HEGSETH VE RUBIO’NUN AÇIKLAMALARI
Bu durumun en son örneği, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in geçtiğimiz hafta bir Senato komitesinde verdiği ifadeyle ortaya çıktı. Hegseth, Çin ve Rusya’nın İran’a yardım edip etmediği sorusuna, “her iki ülkenin de İran’ın yaptığı bazı şeyleri mümkün kıldığı yollar var” yanıtını verdi. İki gün sonra Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Rus mevkidaşı Sergey Lavrov’un karşısında otururken aynı konuyla ilgili bir soruyu yanıtsız bıraktı. Ardından Trump, sosyal medyada Hegseth’le çelişen bir paylaşım yaptı. Çin ve Rusya’nın “bence katılmadığını” çünkü liderlerinin kendisine Tahran’a silah satmadıklarına dair güvence verdiklerini söyledi. Trump, “Bence onlara güveniyorum” ifadelerini kullanarak, “Yaptıkları bazı şeyler olabilir. Ama şu ana kadar en azından büyük çaplı değil. Beni hayal kırıklığına uğratmak istemezler diye düşünüyorum” dedi.
ZELENSKİ’NİN İDDİALARI VE TRUMP’IN TAVRI
Rusya’nın sadece İran’a silah sağlamakla suçlanmadığı belirtiliyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Moskova’nın İran’a ABD üslerinin uydu görüntülerini verdiğini öne sürmüştü. Geçtiğimiz Pazartesi günü bu konu sorulduğunda Trump, bunun “etkisiz” olacağını söyleyerek durumu hafife aldı ancak “Bunun doğru olup olmadığını öğreneceğiz. Putin’e soracağım” ifadelerini kullandı. Oysa bu, Trump’ın Putin’le ansızın gündeme getireceği yeni bir konu değil. Geçtiğimiz Mart ayında, ABD istihbaratına yakın birden fazla kaynağa dayandırılan bir haberde, Rusya’nın İran’a ABD askeri hedefleri hakkında istihbarat sağladığı bildirilmişti. New York Times da daha sonra ABD ve Avrupalı yetkililerin Rusya’nın İran’a insansız hava araçları ve yedek parça temin ettiğine inandığını ancak Kremlin’in bunu reddettiğini aktarmıştı. Trump, Mart ayındaki bu habere de bugünkü gibi tepki göstermiş, “Buna dair hiçbir belirti almadım” demiş ancak savaşın ilk günlerindeki sonuçların bunun pek önemli olmadığını gösterdiğini savunmuştu. Beyaz Saray sözcüsü Karoline Leavitt ise “Başkan Trump ve ABD ordusu haydut İran terör rejimini kesin bir şekilde imha ediyor” diyerek bu durumun bir önemi olmadığını belirtmişti.
TRUMP’IN İLK DÖNEMİNDEKİ RUSYA İDDİALARI
Trump’ın Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirme müzakerecilerinden Steve Witkoff, Rusya’ya İran’a hedef bilgisi ve başka yardımlar vermemesi konusunda “güçlü bir şekilde” uyarıda bulunduğunu söyledi. Ancak Trump bu konuyu hiçbir zaman aynı netlikte dile getirmedi. Bu ay İran tarafından gerçekleştirilen saldırılarda daha fazla ABD askeri ölmesine rağmen konu, başkanı hala çok fazla ilgilendirmiyor. Tüm bunlar, Trump’ın ilk döneminde Rusya’nın ABD askerlerini hedef almasına ilişkin istihbarat raporlarını anımsatıyor. O dönemde Rusya’nın Afganistan’daki ABD askerlerine ödül koyduğu iddia edilmişti. Trump, 2020 yılının ortalarında bu konuda sözlü brifing aldığını reddetmişti. Ancak haberlerde, konunun Şubat 2020’de başkanın günlük brifinginde yer aldığı ve Beyaz Saray’ın 2019 başlarından beri bu olasılıkla ilgili istihbarat aldığı bildirilmişti. Trump bu haberi “aldatmaca” ve “sahte haber” olarak nitelendirmiş, Putin’le yaptığı bir telefon görüşmesinde konuyu gündeme getirmediğini söylemişti. Trump yönetimi istihbaratın kesin olmadığını vurgularken, Biden yönetimi 2021’e gelindiğinde CIA’nın bu konuda yalnızca “düşük ila orta düzeyde güveni” olduğunu belirtmişti. Trump, tıpkı daha önce yaptığı gibi ABD’nin yaptıklarıyla ahlaki bir eşdeğerlik kurarak, Rusya’nın ABD askerlerine ödül koyması olasılığını 1980’lerde ABD’nin Afganistan’da Sovyet karşıtı güçlere yardım etmesine benzetmişti. Bu tutumun sorunu, yalnızca ABD’yi ahlaki olarak Rusya’yla aynı seviyeye koyması değil; aynı zamanda Rusya’ya, eğer gerçekten yaşanıyorsa, ABD askerlerini hedef alma konusunda İran’a yardım etmenin Trump için bir kırmızı çizgi olmadığı mesajını vermesi.