ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan ile imzalanan nükleer anlaşmayı resmen onaylamasının ardından anlaşmaya yeni bir koşul ekleyerek, ülkenin artık Abraham Accords’a (İbrahim Anlaşmaları) katılması gerektiğini söyledi. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, halihazırda imzalanmış olan anlaşmanın “onaylanacağını” ancak bunun “Suudi Arabistan’ın oldukça saygın ve başarılı Abraham Accords’a katılmasına bağlı olduğunu” belirtti. Başkan, anlaşmanın Suudi Arabistan’ın sivil reaktörler için kendi yakıtını zenginleştirmesine olanak tanıyabileceğine dikkat çekerek, “hiçbir zenginleştirmeye izin verilmeyeceğini” vurguladı.
BEYAZ SARAY'DAN AÇIKLAMA GELDİ
Trump’ın bu açıklaması, Enerji Bakanı Chris Wright ve Suudi mevkidaşının Çarşamba günü Suudi Arabistan’a sivil nükleer program sağlayan anlaşmayı imzalamasının ardından geldi. Anlaşma, İsrailli yetkililerden eleştiri almış ve Capitol Hill’de de yakından incelenmesi bekleniyordu. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Perşembe günü Trump’ın sözlerini yineleyerek, Başkan’ın “her zaman son anlaşma yapıcı” olduğunu ve Suudi Arabistan İsrail ile diplomatik ilişkilerini normalleştirmediği sürece anlaşmanın “iptal” olduğunu söyledi. Leavitt, Trump’ın normalleşme konusunda Suudi liderlerle görüşmeleri sürdüreceğini ancak bu yeni koşulu açıklamasından bu yana Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile görüşmediğini ifade etti.
NORMALLEŞME VE NÜKLEER KOŞULLAR
Trump’ın bu hamlesi, idarenin nükleer müzakere ekibini şaşkına çevirdi. Anlaşma kapsamında, uranyum zenginleştirmeye başlamadan önce ortak bir ABD-Suudi ekibinin sürecin gerekli ve ticari olarak uygun olup olmadığını araştırması ve hassas teknolojiyi Suudi Arabistan’a aktarmadan tesisin Amerikalılar tarafından inşa edilmesi öngörülüyordu. Anlaşma ayrıca Suudi programında hangi denetimlerin yapılacağına dair sınırlamalar da içeriyor. Suudi Arabistan’ın, Birleşik Arap Emirlikleri’nin 2009’da ABD ile imzaladığı “altın standart” nükleer işbirliği anlaşmasındaki gibi Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile Ek Protokol imzalaması gerekmiyor.
TRUMP'IN HAMLESİ EKİBİ ŞAŞIRTTI
Suudi Arabistan daha önce Trump’ın ilk döneminde başlatılan ve ikinci döneminde İsrail ile Orta Doğu’daki komşuları arasında diplomatik ilişkiler kurmak için genişletilen Abraham Accords’a katılma çabalarına direnmişti. Suudi Arabistan ile İsrail arasında diplomatik normalleşme, tarihsel olarak Washington’un Riyad ile nükleer işbirliğini kabul etmesinin bir koşuluydu. Ancak İsrail’in 7 Ekim 2023’teki Hamas saldırısına verdiği yanıt, normalleşmeyi Suudiler için “sürdürülemez” hale getirdi. Trump’ın sosyal medya paylaşımının imzalanan anlaşma üzerinde nasıl bir etkisi olacağı ise henüz bilinmiyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi ise Trump’ın son paylaşımını memnuniyetle karşılayarak, “Başkan Trump’ın da söylediği gibi, Suudi Arabistan’ın Abraham Accords’a katılımı Orta Doğu’da barış için tarihi bir sıçrama olacaktır” açıklamasını yaptı.