ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme ve diğer yasal engellerin ardından tarife rejimini yeniden uygulamaya koyma sözünü yerine getiriyor, ancak bu kez sessiz ve planlı bir strateji izliyor. Trump’ın yeni yaklaşımı, geçmişteki gibi ani ve sert çıkışlar yerine daha hesaplı ve sabırlı bir yöntem benimsiyor. Kullandığı araçların çok daha hassas olduğu belirtilirken, başarılı olması halinde yeni tarifelerin en az eskileri kadar sert ve daha kalıcı olabileceği ifade ediliyor.
ZORLA ÇALIŞTIRMA SORUŞTURMASININ SONUÇLARI
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Salı gecesi geç saatlerde yayımladığı 98 sayfalık raporla, ticaret ortaklarının zorla çalıştırma ile üretilen ürünleri satın alma politikalarına ilişkin aylar süren soruşturmanın sonuçlarını açıkladı. Raporda, ABD’nin ticaret yaptığı 60 ekonominin, zorla veya yetersiz ücret karşılığında çalıştırılan işçiler tarafından üretilen malların ithalatını engelleme konusunda yeterli önlemleri almadığı veya uygulamada başarısız olduğu tespit edildi. Greer, diğer ülkelerin zorla çalıştırmayı kısıtlama konusunda “ilk adımları” attığını ancak her ticaret ortağının bu sorunu daha hızlı çözmesi gerektiğini vurguladı.
ASGARİ YÜZDE 10 GÜMRÜK VERGİSİ ÖNERİSİ
Greer, soruşturma kapsamındaki tüm ticaret ortaklarına, 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. maddesine dayanarak asgari yüzde 10 oranında gümrük vergisi uygulanmasını önerdi. Daha önce ABD ile ticaret müzakerelerine girmiş olan Kanada, Meksika, Avrupa Birliği, Ekvador, Endonezya ve Pakistan gibi ülkeler de bu yeni yüzde 10’luk tarifeye tabi olacak. Çin, Brezilya, Japonya ve Hindistan’ın da aralarında bulunduğu birçok ülke ise, zorla çalıştırmayı önleme konusunda hiçbir adım atmadıkları gerekçesiyle yüzde 12,5 gibi daha yüksek bir tarife ile karşı karşıya kalacak.
TARİFELERİN YÜRÜRLÜĞE GİRME TAKVİMİ
Söz konusu tarifeler hemen yürürlüğe girmeyecek. Öneri için 6 Temmuz’a kadar sürecek bir kamuoyu görüşü dönemi başlatıldı. ABD Ticaret Temsilciliği, teklifle ilgili oturumları 7 Temmuz’da gerçekleştirecek. Trump, Şubat ayında Yüksek Mahkeme’nin acil durum yetkilerini kullanarak gümrük vergisi koyma yetkisini elinden almasının ardından uzun süredir alternatif yöntemlere başvuracağının sinyalini veriyordu.
MAHKEME ENGELLERİ VE YENİ STRATEJİ
Yüksek Mahkeme kararının hemen ardından Trump, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesi kapsamında 150 günlük geçici bir yüzde 10’luk tarife duyurmuştu. Ancak Mayıs ayında Uluslararası Ticaret Mahkemesi’ndeki bir heyet, yönetimin bu tarifeleri uygulamak için yeterli gerekçeye sahip olmadığına hükmetti. Geçici önlem olarak planlanan bu adımın ardından yönetim, daha kalıcı bir çözüm olarak 301. maddeyi kullanma sinyali verdi. Bu madde, ABD Ticaret Temsilcisi’ne, diğer ülkelerin ticaret anlaşmalarını ihlal edip etmediğini veya ABD iş dünyasına zarar veren uygulamalarını araştırma yetkisi tanıyor. Trump, ilk döneminde Çin ve AB’den bazı ürünlere gümrük vergisi koymak için bu maddeyi kullanmıştı. 122. maddenin aksine, 301. madde kapsamındaki soruşturmalardan doğan tarifelerin seviyesi veya süresiyle ilgili herhangi bir sınır bulunmuyor.
YENİ SORUŞTURMA VE TARİFE İADESİ SÜRECİ
Yönetimin çalışmaları bununla sınırlı değil. Greer’in ofisi, aşırı üretim kapasitesine sahip bir düzineden fazla ülkeye yönelik ayrı bir soruşturma daha yürütüyor. Salı günü ayrıca Trump yönetimi, federal bir yargıcın, Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilen acil durum yetkisi kapsamında toplanan 166 milyar dolarlık tarifenin tamamının iade edilmesi yönündeki kararına itiraz etti. Nisan ayında bu ücretlerin bir kısmını iade etmeye başlayan yönetim, ithalatçının hükümete dava açmadığı karmaşık “nihai” tarife ödemeleri de dahil olmak üzere on milyarlarca dolarlık tarifeyi hemen geri ödemeyeceğini belirtti. İadeye tabi tüm ödemeler için sistemin ne zaman açılacağı ise henüz netlik kazanmadı. Bunun yanı sıra hükümet, bir yargıcın Gümrük ve Sınır Koruma Dairesi Başkanı Rodney Scott’ın ilerideki bir duruşmada bizzat ifade vermesine yönelik kararına da itiraz etti. Yönetim, tarife iade süreci hakkında daha kapsamlı bilgiye sahip olduğunu söylediği başka yetkililerin ifade vermeye hazır olduğunu açıkladı.