Kanada ile ABD arasındaki ticaret gerilimi Mart 2025’te başladığında çoğu eyaletteki likör mağazaları Amerikan ürünlerini raflardan toplamıştı. ABD Başkanı Donald Trump bu boykotu unutmadı. Geçtiğimiz hafta yönetiminin Kanada mallarına yeni yüzde 50 gümrük vergisi getirmesiyle birlikte boykot yeniden gündeme geldi.
BEYAZ SARAY’DAN SERT TEPKİ
Beyaz Saray yeni vergileri duyururken boykotun Amerikalı alkol üreticilerine karşı “mantıksız ve eşitsiz bir dayatma ve ayrımcılık” olduğunu savundu. Kanada’da çoğu eyalet alkol satışını ABD’deki ABC mağazalarına benzer şekilde devlete ait perakendeciler aracılığıyla yapıyor. Eyalet liderlerinin çoğu boykottan geri adım atmayacaklarını açıkladı. Britanya Kolumbiyası Başbakanı David Eby geçtiğimiz hafta “Amerikan alkolünün Britanya Kolumbiyası’ndaki raflara dönme şansı yok” dedi.
BOYKOTUN AMERİKAN ÜRETİCİSİNE ETKİSİ
Yeni vergiler Kanada’nın alkol boykotunun ne kadar işe yaradığı sorusunu akıllara getirdi. Amerikan likörü satış yasağı hiç kuşkusuz ABD tarafını etkiledi. Amerikan Damıtılmış İçkiler Konseyi verilerine göre ABD likör ihracatı 2025’te kısmen Kanada’nın ticari hamleleri nedeniyle yüzde 3,8 düştü. Boykotun tüketicileri Kanada mallarına yönelttiğine dair işaretler de var. Quebec eyalet likör dağıtıcısı SAQ geçtiğimiz hafta yayımladığı yıllık raporda “Origine Québec” ürünlerinde yüzde 69,4 büyüme kaydedildiğini bildirdi.
YEREL ÜRETİCİLERDEN REKOR SATIŞ
Quebec mikro damıtımevleri birliği başkanı Paul Goulet, Trump’ın ticaret savaşının “Kanada genelinde benzeri görülmemiş bir birlik duygusu” yarattığını söyledi. Goulet “Bazı açılardan bu durum yapıcı olabilir. Kanada’nın ekonomik ortaklıklarını güvenilir ve kararlı ortaklarla çeşitlendirmenin önemini ortaya koydu” dedi. Distillerie de Montréal Başkan Yardımcısı Isabelle Leduc ise ABD ürünleri olmadan geçen ilk yıllarını “mükemmel” olarak nitelendirdi. Leduc “Özellikle viski ve baharatlı rom satışlarımız yüzde 35’ten fazla arttı” ifadelerini kullandı.
KÜÇÜK ÜRETİCİLERDE SINIRLI ARTIŞ
Diğer küçük Kanadalı alkol üreticileri de benzer ancak daha düşük oranlarda satış artışı gördü. Montreal’deki CIRKA Distilleries’ten Paul Cirka “Viskiye olan talepte artış gördük ancak üretimimiz düşük olduğu için işimize genel etkisi sınırlı” dedi. Cirka’nın damıtımevi tahıldan şişeye distilasyon yaparak viski, cin ve votka üretiyor. Küçük ölçekli zanaat üretimi sayesinde şirket piyasa değişikliklerine hızlı uyum sağlayabiliyor. Ancak Cirka, boykotla birlikte Quebec likör mağazalarında boşalan raflardan anlamlı şekilde yararlanacak kadar büyük stoku olmadığını belirtti.
ONTARİO’DAN GÖRÜŞLER
Cirka, Kanada’nın güney komşusuyla yaşadığı ticari krizin hızla çözülmesini umuyor ancak fazla iyimser değil. “Trump öncesi döneme dönüp aynı kum havuzunda iyi geçinmek güzel olurdu ama bunun olup olmayacağını bilmiyorum” dedi. Ontario’dan damıtımcı Mike Heisz de zanaat damıtımevi Junction 56’da satış artışı gördüğünü ancak bunu doğrudan boykota bağlamakta tereddüt ettiğini söyledi. Heisz “Ontario’da bizim için çok daha fazla fırsat olduğunu biliyoruz ve daha geniş dağıtım ağına kavuştuk, bunun da satışları artırdığına inanıyoruz” dedi. Ancak Heisz ticaret savaşının bir dezavantajına da dikkat çekti. Trump gümrük vergilerini uygulamaya başlamadan önce ABD’ye dağıtım yapmayı araştırdıklarını ancak son iki yıldaki belirsizlik nedeniyle bu planı rafa kaldırdıklarını söyledi. “Bir gün bir tweet her şeyi değiştirebilecekken bir planı uygulamak çok zor” dedi.
BOYKOTU DELEN STRATEJİLER
Ancak Distillerie de Montréal’den Leduc, eyalet likör dağıtıcısı ABD ihracatı satın almasa bile Amerikan rekabetinin Quebec’e girmenin yolunu bulduğunu söyledi. “Birçok uluslararası üretici, alkolün kendisi ABD’de üretilmeye devam ederken ürünlerini Quebec’te şişeleyerek mevcut sistem içinde çalışmanın yollarını buldu” dedi. Amerikan şirketi Proximo bu yılın başlarında Kraken Spiced Rom’u Quebec’te şişelemeye başlayınca Leduc’un damıtımevinin rom satışları düştü. Quebec eyaletine ait alkol perakendecisi SAQ, yasağın ardından bazı Amerikan markalarının ürünlerinin son dönüşümünü ABD’den Quebec’e taşıdığını duyurdu.
EYALETLER ARASI TİCARETTE REFORM BEKLENTİSİ
Cirka, Quebec ürünlerini diğer eyaletlerde raflara koymanın hâlâ zor olduğunu söyledi. On yıldır Ontario’daki içki perakendecilerinde ürünlerini satmak için izin almaya çalıştığını ancak başarılı olamadığını belirtti. Geçtiğimiz hafta Trump’ın yeni gümrük vergileri nedeniyle dokuz eyalet başbakanı üreticilerin doğrudan tüketiciye satış yapmasına izin veren bir reformu kabul etti. Cirka bunu “inanılmaz bir ilk adım” olarak nitelendirdi. Ancak Quebec bu dokuz eyalet arasında yer almıyor. Eyalet başbakanı, Quebec likör kurulunun tekelini kıracak bu değişikliğin yasama meclisinin açılmasıyla birlikte uygulanması gerektiğini söyledi. Cirka, önümüzdeki sonbaharda yapılacak eyalet seçimleri öncesinde Quebec’in “Kanada karşıtı” görünme endişesiyle bu adımı atacağını umuyor. “On yılda gördüğüm en olumlu hareket bu ve iç lobicilik ya da eyalette yaptığımız tüm çalışmalar sayesinde değil, dış baskılar sayesinde oldu” dedi.