Başkan Donald Trump, İsrail’in seçim gününe bir haftadan az bir süre kala, Başbakan Benjamin Netanyahu’yu uzun zamandır beklenen güçlü destekle onurlandırdı. Trump, sosyal medya hesabında Netanyahu’yu “Büyük Savaşçı Başbakan” olarak tanımlayarak, bu paylaşımın “Bibi Netanyahu’ya Tam ve Kesin Destek” olduğunu belirtti. Ayrıca, İran’la başlayan ve sekiz ay önce İsrail ile birlikte yürütülen isyanın yeniden başlaması ihtimaline de değindi; İran’ın “yollarını değiştirmemesi” durumunda savaşın devam edebileceğini ifade etti. Netanyahu, Trump’a “olağanüstü destek ve ortak çalışma” için teşekkür etti. Bu destek, iki lider arasındaki zaman zaman sarsılan ilişkiyi maskelemiyor. Yıllardır, İsrailliler seçimlerin son haftalarında, “Farklı bir lig” sloganı ile Netanyahu’nun yanında Trump’ın yer aldığı aynı görüntüyle karşılaşıyor. 27 Ekim’deki oylamadan iki haftadan az bir süre kala, Netanyahu’nun afişleri geri döndü; ancak bu sefer Trump bu afişlerde yer almıyor. Başkan, Netanyahu’nun Likud partisi için bazı videolarda hala görünüyor, ancak yokluğu, reklamdan öte bir anlam taşıyor olabilir.
TRUMP'IN DESTEK VERME GECİKMESİ
Trump, Pazar gününe kadar Netanyahu’ya destek vermekten kaçındı. Bu ayın başında Time’a, “Artık [İsrail] siyasetine dahil değilim” demişti. Perşembe günü Newsmax’a, Netanyahu’nun seçimde kendisinin yer almasını istediğini belirtti. “Onunla çok iyi bir ilişkimiz var,” dedi ama yine de açıkça destek vermekten kaçındı. Netanyahu’ya güvenip güvenmediği sorulduğunda ise, “Politikada kimseye güvenmiyorum,” şeklinde yanıt verdi. Trump, 2013 yılından beri Netanyahu’nun kampanyalarında aktif rol alıyor; o zamanlar işadamı ve televizyon kişiliğiyken İsraillilere “Benjamin için oy verin” diye bir video yayımlamıştı. 2017’de Beyaz Saray’a girdiğinde, Netanyahu’ya birçok siyasi hediye sundu. Nisan 2019’daki seçimden yaklaşık iki hafta önce, Netanyahu Washington’dayken Trump, işgal altındaki Golan Tepeleri üzerindeki İsrail egemenliğini tanıyan tarihi bir bildiri imzaladı. Ocak 2020’de, İsraillilerin sandık başına gitmesine beş hafta kala, Trump, İsrail-Filistin “Yüzyılın Anlaşması” planını açıkladı ve Netanyahu yanında gülümseyerek duruyordu.
İLİŞKİDEKİ GERGİNLİKLER
Bu seçim öncesinde, Netanyahu ve Trump arasında kırmızı halı serilmedi. Ağustos ayında Beyaz Saray’da bir araya geldiklerinde, kameralar yoktu. Netanyahu, Eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için New York’a gittiğinde de Trump ile görüşmedi. Son bir yıl içinde Netanyahu’nun, Trump’ın barış çabalarını baltalayacak adımlar attığı ve bu durumun Trump’ın tepkisini çektiği bildiriliyor. Trump, telefon görüşmelerinde başbakanı azarladı ve Amerikalılar arasında destek kaybettiği konusunda uyardı. Ayrıca neden İsrail’in Lübnan’daki apartman binalarını bombaladığını sorguladı. Beyaz Saray’daki bazı danışmanlar, bu adımların Netanyahu’nun seçim yılı tavrı olduğunu düşündü. Yaz aylarında, birçok Trump danışmanı, Netanyahu’nun İran savaşını uzatmaya çalıştığı sonucuna vardı. Trump, bu siyasi kaygılar nedeniyle Netanyahu’ya bir dereceye kadar serbesti tanımış olsa da, İsrail’in bazı eylemlerinden, Amerikan çıkarlarına ters düştüğünü düşündüğü için hala rahatsız olduğu bildirildi.
ANKETLERDEKİ DÜŞÜŞ
Trump’ın desteğinin olmaması, Netanyahu’nun anketlerdeki zayıflığı ile bağlantılı olarak değerlendirildi. Trump, kaybetme olasılığı yüksek adaylara destek vermekten her zaman dikkatli oldu. Son birkaç ay içinde yaptığı konuşmalarda, Netanyahu’ya seçim ve geleceği hakkında sorular sordu. Netanyahu kendini güvenli bir konumda göstermeye çalışsa da, Trump, başbakanın zor bir siyasi konumda olduğunu biliyor. Netanyahu’nun Trump yönetimindeki konumu düştükçe, Trump’ın İsrail’deki durumu da azaldı. Netanyahu’ya yakın İsrailli kaynaklara göre, Trump’ın kampanyanın merkezinde yer alması planlanıyordu. Geçen yıl Aralık ayında Mar-a-Lago’da, Netanyahu, Trump’ın prestijli İsrail Ödülü’nü alacak ilk yabancı kişi olacağını açıkladı. Netanyahu’nun danışmanları, Trump’ın ödülü Nisan ayındaki İsrail’in Bağımsızlık Günü töreninde şahsen kabul etmesini umuyordu. Ancak ardından İran ile savaş başladı.
İKİLİ İLİŞKİDE DEĞİŞİM
ABD-İsrail ortak saldırısı, 28 Şubat’ta iki liderin stratejik uyum sergilemesiyle başladı. Netanyahu, “Arkadaşım, Başkan Donald Trump’a” teşekkür ederek onu “sözünün arkasında duran bir lider” olarak nitelendirdi. Trump, ikisini “savaş kahramanları” olarak tanımlayarak, kamuoyuna Netanyahu’nun devam eden yolsuzluk davalarında affedilmesi için İsrail Cumhurbaşkanı’ndan talepte bulundu. Ancak Trump, İsrail Ödülü törenine katılmakla ilgilenmedi. O sırada İran’daki çatışmalar sona ermişti ve ateşkes görüşmeleri sürüyordu. İran’daki ateşkes ve ardından gelen mutabakat, İsrail’de özellikle sağcı kesimde oldukça olumsuz karşılandı. Netanyahu yanlısı bir televizyon sunucusu, anlaşma imzalandıktan sonra Trump’ı “kaybeden” olarak nitelendirdi. Temmuz ayında yapılan bir anket, İsraillilerin yalnızca %7’sinin Trump’ın ABD-İsrail ilişkilerinde “doğru olanı yapacağına” büyük güven duyduğunu, %45’inin ise hiç güven duymadığını ortaya koydu.
MUHALEFETİN TUTUMU
Netanyahu’nun muhalifleri, durumları takip ediyor ama daha önceki kadar endişeli değiller. “Bir yıl önce, kampımız Trump’a yakın olan herkesi engellemeye çalışıyordu,” diyen üst düzey bir muhalefet figürü, Pazar gününe dair değerlendirmesinde, “Şimdi pek bir önem arz etmiyor, cazibesi kalmadı,” dedi. Trump’a, Netanyahu’nun şu anda en büyük rakibi kim sorulduğunda, “Bilmiyorum, onun hakkında kötü şeyler duymuyorum,” şeklinde yanıt verdi. Ardından, “Bibi’yi birçok kez yargıladılar, beni de birçok kez yargıladılar. Bibi’yi küçümsememek gerek,” dedi. Trump’ın mesafeli durmasının kendi nedenleri var. Amerikalıların İsrail’e olan kamuoyu, düşüşe geçti ve İran savaşı bağlamında daha da azaldı. İsrail’in ortalama net destek oranı Temmuz 2018’de +51 iken, Temmuz 2026’da -16’ya düştü. İran savaşından sonra Amerika’nın olumsuz duyarlılığı artarken, Trump’ın Netanyahu’nun onu bu duruma çektiği imajından kurtulmaya çalıştığı ifade ediliyor. Ancak görünürdeki mesafe yanıltıcı olabilir. İsrailli kaynaklar, iki liderin son günlerde İran’a yönelik yeni saldırılar hakkında görüştüğünü belirtiyor. İsrailli güvenlik kaynakları, hazırlıkların yapıldığını, ancak zamanlamanın belirsiz olduğunu aktardı. Netanyahu, seçimden önce tırmanış arayışında olduğuna dair önerileri reddetti. “Bizim için uygun değil, bu iyi değil,” dedi ve bu hafta Ordu Radyosu’na, “Eğer İran İsrail’e füzeler fırlatırsa, muhalefet beni suçlayacak,” şeklinde açıklamada bulundu.