ABD’de veri merkezlerine yönelik muhalefet, iki partili siyasetin en popülist konularından biri haline gelirken, Başkan Donald Trump ve yönetimi bu akıntıya karşı duran tek istisna olarak öne çıkıyor. Eyaletlerdeki yasa koyucular ve adaylar, veri merkezi yayılımını sert biçimde eleştiren bir tutum benimserken, son ön seçim sonuçları bu meselenin seçmenler üzerinde ne kadar güçlü bir etki yarattığını gösteriyor. Ancak Trump, veri merkezlerini kucaklayan açıklamalarıyla adeta siyasi taban tabana zıt bir noktada duruyor.
TRUMP’TAN VERİ MERKEZLERİNE TAM DESTEK
Başkan Trump’ın veri merkezlerine yönelik savunmaları son haftalarda belirgin şekilde arttı. Trump, bu tesisleri yapay zeka yarışında Çin ile rekabet için hayati önemde görmekle kalmıyor, aynı zamanda onlara ev sahipliği yapan Amerikan toplulukları için de kazan-kazan fırsatı olarak nitelendiriyor. Mart ayında yönetim, veri merkezi inşaatlarının enerji faturalarını artırmayacağına dair geliştiricilerin gönüllü taahhütte bulunmasını öngören Ratepayer Protection Pledge adlı bir girişim başlatmıştı. Trump o dönemde bile bu yürütme eylemine duyulan ihtiyacı küçümsemiş ve veri merkezlerinin enerji faturalarını gerçekte artırmadığını öne sürmüştü. “İnsanlar oraya bir veri merkezi girerse elektrik fiyatlarının yükseleceğini düşündükleri için bazı halkla ilişkiler yardımına ihtiyaçları var” ifadelerini kullanmıştı.
Geçtiğimiz ay New York Valisi Kathy Hochul’un yeni veri merkezlerinin inşaatını durduran bir yürütme emri imzalamasını sert şekilde eleştiren Trump, sosyal medyada bu tesisleri “büyük, güçlü, cesur ve para makineleri” ile “düşük vergiler ve rekor iş imkanları sunan nakit inekleri” olarak tanımladı. Geçtiğimiz hafta yaptığı bir televizyon açıklamasında ise “yapay zekayı reddeden her topluluk büyük bir hata yapıyor” diyen Trump, veri merkezlerinin vergileri düşüreceğini ve emlak değerlerini artıracağını iddia etti. Bu durumu “muazzam bir şey” olarak nitelendiren Başkan, insanların bu tesislere nasıl karşı çıkabildiğine şaşırdığını belirterek “Neredeyse veri merkezlerine karşı bir kampanya yürütülüyor gibi” dedi. Hafta içinde verdiği bir başka röportajda ise veri merkezlerini “petrolden daha büyük” olabileceğini söyleyen Trump, “Onları çirkin bulmuyorum. Bazı veri merkezlerine bakıyorum, gördüğüm en inanılmaz binalar. İki buçuk, üç mil uzunluğundalar” ifadelerini kullandı.
ANKETLER HALKIN KARŞI TUTUMUNU ORTAYA KOYUYOR
Trump’ın söylemleri Amerikan halkının neredeyse tamamıyla çelişiyor. Haziran ayında yapılan bir Ipsos anketine göre, Amerikalıların yüzde 45’i yeni veri merkezlerinin inşaatına karşı çıkarken yalnızca yüzde 16’sı destekliyor. Evlerine 16 kilometre mesafede inşa edilecek veri merkezleri söz konusu olduğunda ise karşıtlık yüzde 59’a yükselirken destek yüzde 10’a düşüyor. Mart ayında Gallup’un yaptığı bir araştırma, Amerikalıların yüzde 70’inin “kendi bölgelerine” veri merkezi kurulmasına karşı olduğunu gösterdi. Muhalefetin tutkusu oldukça belirgin; anketlerde insanların sadece yüzde 3 ila 7’si kendi bölgelerinde veri merkezi inşaatını güçlü şekilde desteklerken, yüzde 44 ila 48’i güçlü şekilde karşı çıkıyor. Reuters anketinde Amerikalıların yüzde 61’i veri merkezlerini gerekli görürken, yüzde 77’si bu tesislerin topluluklardan uzak bölgelere inşa edilmesini istiyor.
Trump’ın veri merkezlerinin ekonomik fayda sağladığı ve “petrolden daha büyük” olabileceği iddialarına rağmen, Amerikalıların yalnızca yüzde 50’si bu tesislerin iş imkanı yarattığına ve ekonomiye iyi geldiğine inanıyor. Bu görüşü “çok” veya “son derece” iyi tanımladığını söyleyenlerin oranı ise yalnızca altıda bir. Trump’ın veri merkezlerinin elektriği daha pahalı hale getirmediği yönündeki iddiasına karşın, Haziran başında Ipsos’un yaptığı ankette yüzde 77, Mart ayında Pew Araştırma Merkezi’nin anketinde ise üçte iki oranında katılımcı bu tesislerin elektrik fiyatlarını artırdığını belirtti. Mayıs ayında Marquette Hukuk Fakültesi’nin anketine göre ise Amerikalılar yüzde 71’e karşı yüzde 29 gibi ezici bir oranla veri merkezlerinin maliyetlerinin faydalarından ağır bastığını düşünüyor.
İKİ PARTİLİ MUHALEFET ÜLKE GENELİNDE GÜÇLENİYOR
Tüm bu anketler, veri merkezlerine yönelik karşıtlığın dikkat çekici şekilde iki partili olduğunu gösteriyor. Cumhuriyetçiler veri merkezlerinin faydalarını görme ve topluluklarında kabul etme konusunda biraz daha istekli olsalar da onlar da güçlü şekilde karşı çıkıyor. Bu iki partili tutum, ülke genelinde konunun ele alınış biçimine de yansıyor. Yalnızca New York ve Teksas’ta değil, 15 eyalette veri merkezi inşaatını yasaklayan yasa tasarıları önerildi. Bu eyaletler siyasi yelpazenin en uçlarından temsilciler içeriyor.
Konu geçtiğimiz hafta Kansas’taki her iki partinin valilik ön seçimlerinde de öne çıktı ve eleştirmenler her iki yarışı da kazandı. Demokrat aday Cindy Holscher, veri merkezi inşaatına ilişkin daha önceki bir oylamasını reddederek güçlü şekilde moratoryumu destekledi. Ohio’da da her iki partinin valilik adayı moratoryumu destekliyor. Michigan’da geçtiğimiz hafta ön seçim zaferi kazanan Demokrat senato adayı Abdul El-Sayed ve Temsilciler Meclisi adayı William Lawrence, bu konuyu kampanyalarının merkezine koydu. Wisconsin’deki Demokrat vali adayı Francesca Hong da bu konuyu kendine seçim sloganı haline getirerek Salı günü aynı yolu izlemeye hazırlanıyor. Tüm bu adaylar, hem toplulukları doğrudan etkilediği hem de zaten artan maliyetleri daha da kötüleştirdiği düşünülen bu nadir meseleyi seçmenleri harekete geçirmek için kullanıyor. Trump ise bu tabloya rağmen farklı bir hesap yapıyor gibi görünüyor.