Donald Trump’ın otoriter liderlerle yapacağı zirveler, sıradan bir diplomasi sürecinin ötesinde, dostluk ilişkisi gibi algılanıyor. Bu durum, Trump’ın Perşembe günü Çin’in güneyindeki Şenzhen’de Çin lideri Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yapacağı tarihi zirvede yeniden gündeme gelebilir. Kim Jong Un ile de bir araya gelerek, üç otoriter liderle bir araya gelme hedefine ulaşmayı umuyor.
ÜÇ GÜÇLÜ ÜLKENİN ZİRVE TOPLANTISI
Şenzhen’deki üçlü görüşmeler, her biri kendi coğrafi alanında hegemonyasını kurmaya çalışan büyük güçlerin bir araya gelmesini simgeliyor. Bu durum, daha küçük ve zayıf ulusları dışlayarak, bu ülkelerin egemenlik iddiasını vurguluyor. Trump, serbest dünyanın lideri gibi davranmadığı için bu zirvenin görüntüleri daha etkileyici olmayacak. Aksine, Trump, ABD’nin müttefiklerine karşı bir küçümseme sergiliyor ve Xi ile Putin’in demir gibi yönetimlerine hayranlık besliyor. Sıkça bu liderlerin davranışlarını mazur görüyor ya da onları üzmemek için çaba sarf ediyor.
ÇİN İLE DİPLOMASİ SINAVI
Asya’ya gitmeden önce Putin’in Ukrayna’daki sivil halka saldırdığına dikkat çekerek, onun aslında daha fazla sertlik göstermesi gerektiğini belirtmişti. Trump, gelişmiş yarı iletken çipleriyle ilgili casusluk draması konusunda Pekin ile çatışmaya girmektense, “Çin’i oraya gitmeden önce küstürmek istemediğini” savunmuştu. Bu durum, düşmanlarla konuşmak ile onlara teslimiyet arasında ince bir çizgi olduğunu gösteriyor. Şenzhen zirvesi, süper güçler arasındaki gerginliği azaltmaya yönelik yararlı diplomasi ile iki güçlü liderin ve bir Amerikan başkanının rol oynaması arasındaki sınırları test edebilir.
TRUMP'IN ZİRVESİNDEN BEKLENTİLER
Trump, zirvede nükleer silahlar, İran ve Ukrayna gibi konuların tartışılabileceğini belirtiyor ancak bu tür müzakerelerin zorlu hazırlık süreçlerine pek sabrı yok. Önceki başkan Ronald Reagan’ın Soğuk Savaş sırasında Sovyet lideri Mihail Gorbaçov ile yaptığı zirvelerin öncesindeki yoğun müzakerelere katlanmak istemiyor. Eski ABD Çin Büyükelçisi Nicholas Burns, “Bu toplantı ABD’nin ulusal çıkarlarına uygun mu?” diye sordu. Burns, Trump’ın Putin’e uzattığı yaşam ipinin, onun Ukrayna’daki saldırganlığı nedeniyle beş yıl boyunca dışlandığını vurguladı.
PUTİN VE Xİ İLE KİŞİSEL İLİŞKİLER
Trump, Putin’i sık sık övüyor ve bu durum, ABD ile Rusya’nın nükleer cephaneliği dışında her ölçekte daha alt bir güç olan Rusya’nın yükseltilmesine sebep oluyor. Trump, Putin’e Miami’deki G20 zirvesine davet gönderirken, bu durumu pekiştiriyor. Hem Trump hem de Putin, Şenzhen’de kişisel bir onay arayışında. Trump, ara seçimlerde aldığı ağır yenilginin ardından, hem dünyaya hem de ABD halkına artık sıradan bir başkan olmadığını göstermek istiyor.
ÇİN'İN STRATEJİK HESAPLAMALARI
Xi, ev sahibi olarak Çin’in devlet medyası için bir gösteri düzenleyebilir ve iki büyük gücün liderlerinin toplanmasına aracılık edebilir. Ancak bu zirvenin tehlikeleri açık, çünkü Ukrayna ve Avrupa ile Orta Doğu’daki ülkeler, Xi, Trump ve Putin’in kendi çıkarlarına uygun anlaşmalar yapma ihtimalini sorguluyor. Dünyanın en önemli nükleer güçlerinin açık iletişim kanalları ve düzenli toplantılar yapması, belirsizlikler arasında daha fazla istikrar sağlayabilir.
TRUMP'IN DİPLOMASİSİNİN GELECEĞİ
Trump’ın zirvelerinin görsel açıdan etkileyici olduğu, ancak pek fazla somut sonuç vermediği eleştirileri yapılıyor. Ancak bu tür toplantıların yine de faydalı olabileceği düşünülüyor. Trump’ın Xi ile olan ilişkisi, gerçekten de samimi görünüyor. Eğer bir kriz çıkarsa, bu tür kişisel ilişkiler daha geniş çatışmaları önlemek için kritik olabilir.
KİM İLE GÖRÜŞMELERİN SONUCU
Trump, Çin’de Kim ile de görüşmeyi umuyor. İlk döneminde, bu arkadaşlığın gerginlikleri azalttığına dair bir argüman var. Ancak bu görüşmeler, Kuzey Kore’nin nükleer programını geri çevirmeyi başaramadı. Ülke, şimdiye kadar en fazla silaha ve füzelere sahip durumda. Trump ve Xi’nin üçlü zirve formatı, gelecekte daha düzenli ilerlemeler için bir çerçeve oluşturabilir.
TEKNOLOJİ ALANINDAKİ GÜÇ SAVAŞI
Trump, ABD-Çin ilişkilerinin sıradan bir durumdan daha karmaşık bir yapıya büründüğünü göz ardı ediyor. Eski Nvidia CEO’sunun, ABD istihbaratının olası bir Çinli varlık olarak işaretlediği bir yöneticisiyle ilişkisi üzerine çıkan haberler, bu durumu pekiştiriyor. Teknoloji alanındaki rekabet, askeri sonuçları olan bir yarış halini alıyor.
POLİTİK TEHDİTLER VE GELECEK
Trump, Xi ile sağlam bir ilişki kurma yeteneğine sahip olduğunu düşünse de, Xi ve Putin’in uzun yıllar iktidarda kalması ile Trump’ın demokrasinin getirdiği kısıtlamalar arasında büyük bir dengesizlik var. Bu durum, ABD politikalarını etkileme potansiyeline sahip. Çin, yeni bir başkanın 2029’da göreve gelmesini beklerken, uzun vadeli bir strateji izlemeyi tercih edebilir. Xi, Trump’ın zayıflıklarını kullanmaya çalışacak ve bu durum, diplomatik ilişkilerdeki dengeyi etkileyebilir.