Üç güçlü lider, 70 yaşın üzerinde, dünyanın nükleer silahlarının %90’ı, devam eden iki savaş, bir oda ve somut bir gündem yok. Perşembe günü Çin’in Shenzhen kentinde gerçekleştirilecek Trump, Putin ve Xi Jinping’in tarihi üçlü zirvesinde ne konuşulacağı belirsizliğini koruyor. Ancak bu belirsizlik, belki de zirvenin amacını yansıtıyor. Genelde böyle üst düzey zirveler önceden belirlenen sonuçlarla gelir, ancak Trump’ın katılımı her şeyi değiştirebilir. Nükleer silahların yayılmasını önleme konusu gündemde olsa da ilerleme kaydedilmesi beklenmiyor.
TRUMP'IN GÜNDEMİ
Trump, İran, Ukrayna, Nvidia gibi konuları gündeme getirerek beklenmedik açıklamalarda bulundu. Özellikle Ukrayna ile ilgili yaptığı yorumlar dikkat çekici. Trump, Ukrayna’nın “en sevdiği konu” olduğunu belirterek, “Ukrayna kaybediyor – Ukrayna-Rusya savaşında aylık 25.000 asker kaybediyor” ifadelerini kullandı. Bu sözler, Rusya’nın acı kayıplarını göz ardı edercesine dile getirildi.
ÜÇLÜ ZİRVENİN RİSKLERİ
Zirvenin riskli olması, Avrupa’nın ve müttefiklerinin Trump’ın açıklamalarına vereceği tepkiden kaynaklanmıyor; zira Washington’un değişken doğasına alıştılar. Asıl tehlike, Trump’ın güçlü otoritelere duyduğu hayranlık ve özel görüşmelerde alınacak kararların Putin’in güvenine ve Xi’nin Trump’ın zihinsel sağlığına olan bakış açısına etki etmesi. Putin, dünya sahnesinde Rusya’yı bir süper güç olarak göstermenin tadını çıkarıyor.
AVRUPA'DA ENDİŞELER
Avrupalı yetkililer arasında endişeler giderek artıyor. Bir yetkili, “Trump en son konuştuğu kişiyi dinler, bu da söylediklerinin yönünü belirleyecektir” dedi. Başka bir diplomat ise bu zirveden Avrupa güvenliği açısından olumlu bir gelişme beklemenin zor olduğunu belirtti. Toplantı, Putin’in dünya sahnesindeki rehabilitasyonu olarak nitelendiriliyor.
TRUMP'IN RUSYA İLE İLİŞKİLERİ
Trump’ın Rusya ile ilişkisinin derinleştiği görülüyor. Geçtiğimiz ay, Trump, Rus diesel alımını içeren bir anlaşma yaparak yıllarca süren yaptırımları ortadan kaldırdı. Ayrıca, ABD’nin istihbarat paylaşımındaki aksamalar, Ukrayna’nın Rus saldırılarından korunmasında kritik öneme sahipti. Trump, Putin ile yaptığı toplantılarda, NATO’nun gerçek tehdit olduğunu öne sürerek, Kremlin’in anlatımına hizmet eden bir yaklaşım benimsedi.
ÇİN'İN ROLÜ
Bazı Avrupa yetkilileri, Çin’in bu savaşta iyi niyetli bir arabulucu olabileceği umudunu taşıyor. Ancak bu, Pekin’in Moskova’nın bu savaşı kaybetmemesi gerektiğini anlaması ve ABD’nin İran ve Venezuela üzerindeki baskısını göz önünde bulundurması açısından karmaşık bir durum. Çin, müttefiklerinin yaşadığı sıkıntılara karşı duyarsız kalmak istemiyor.
ZİRVEDEN BEKLENEN SONUÇLAR
Zirveden çıkacak sonuçlar, Trump’ın Kremlin’in söylemlerine destek vermesi ya da Putin’in tarihsel anlatımlarına fırsat vermesi gibi senaryolar içeriyor. Trump’ın, Putin’in daha sert olabileceği yönündeki ifadeleri, Rusya’nın nükleer gücünü ima ediyor. Üç liderin bir arada görüntüsü, Batı’nın gerilemesini simgeleyen bir fotoğraf olarak tarihe geçecek.
SONUÇ OLARAK
Bu yaşlı liderlerin dünya üzerinde değişim yaratması için çok az zaman kaldı. Xi 73, Putin 74 ve Trump 80 yaşında. Belki de bu zirve, tarihi bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçmeyecek; ancak kalan iki yıl, bu ABD başkanlığı için son derece tehlikeli olacak.