Trump yönetimi, 50 yılı aşkın süredir uygulanan Nesli Tehlike Altındaki Türler Yasası’nda (ESA) köklü bir değişikliğe giderek koruma altındaki türlerin yaşam alanlarını madencilik, sondaj, tarım ve emlak geliştirme faaliyetlerine açtı. İçişleri ve Ticaret Bakanlıkları tarafından nihai hale getirilen düzenleme, 1973 tarihli yasa kapsamında nesli tehlike altındaki türlere ve yaşam alanlarına yönelik “zarar” tanımını yeniden belirliyor. Onlarca yıldır yürürlükte olan yasa, habitat tahribatını, hayvanların üreme, beslenme ve barınma yeteneklerini olumsuz etkilediği için “zarar” kapsamında değerlendiriyor ve bu tanım ABD Yüksek Mahkemesi tarafından 1995 yılındaki bir kararla da onaylanmıştı.
HAYAT ALANI TAHRİBATININ TANIMI DEĞİŞTİ
Trump yönetimi Cuma günü yaptığı açıklamada, önceki zarar tanımının “güncelliğini yitirdiğini” savunarak yaptıkları değişikliğin “ESA’yı gerçek metnine ve asıl amacına döndürdüğünü, böylece yıllardır süren federal yetki aşımına son verdiğini” öne sürdü. İçişleri Bakanı Doug Burgum açıklamasında, yasanın uygulanışının “rutin faaliyetleri düzenleyici bir tuzağa dönüştürdüğünü, insanların hayatını etkileyen maliyetleri artırdığını ve federal yetkiyi Kongre’nin amaçladığının ötesine taşıdığını” ifade etti. Burgum, “Federal kurumlar yıllardır ESA’yı yasal arazi kullanımını engellemek ve Amerikan aileleri ile işletmelerine yük olmak için istismar etti” diyerek yönetimin hamlesini “sağduyulu” bir adım olarak nitelendirdi. Ticaret Bakanı Howard Lutnick ise yeni kuralın “aşırı geniş ve külfetli düzenlemelerden” muzdarip balıkçılara fayda sağlayacağını belirtti. İçişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili, kuralın önümüzdeki hafta başında Federal Kayıt’ta yayımlanacağını söyledi.
ÇEVRECİ GRUPLARDAN SERT TEPKİ
Çevre örgütleri kararı sert bir dille eleştirirken değişikliğe derhal mahkemeden itiraz edeceklerini duyurdu. Earthjustice avukatı Kristen Boyles yaptığı açıklamada, “Bir başkanlık yönetimi ilk kez Nesli Tehlike Altındaki Türler Yasası ile korunan bir türün, yaşadığı, yavrularını büyüttüğü ya da yiyecek aradığı habitatın yok edilmesine karşı güvende olmaması gerektiğini iddia ediyor” dedi. Boyles, “Trump yönetiminin bu kuralını destekleyen hiçbir bilimsel, hiçbir hukuki, hiçbir kamusal destek yok” ifadelerini kullandı. İçişleri ve Ticaret Bakanlıkları ise nesli tehlike altındaki türler için daha dar kapsamlı “temel korumaların” hâlâ yürürlükte olacağını ve yeni düzenlemenin “listelenen yaban hayatını doğrudan yaralayan veya öldüren eylemleri” engelleyeceğini savundu.
MAHKEME MÜCADELESİ YENİDEN BAŞLIYOR
Çevre grupları, 1995 yılında Yüksek Mahkeme’nin habitat tahribatını da içeren geniş zarar tanımını onayladığı karara atıfta bulunarak daha dar kapsamlı bu tanıma itiraz edecek. Ancak Trump yönetiminin geri adımına yönelik hukuki mücadeleler tekrar Yüksek Mahkeme’ye taşınırsa çevreciler, mevcut mahkemenin çok daha muhafazakâr bir yapıya sahip olduğu gerçeğiyle karşı karşıya kalacak. Oceana kıdemli kampanya direktörü Gib Brogan, “Habitat kaybı, yok oluşun bir numaralı nedenidir. Habitat korumalarını kaldırdığınızda, yasanın en önemli güvencelerinden birini ortadan kaldırırsınız” uyarısında bulundu. Trump yönetimi, Başkan Donald Trump’ın birinci ve ikinci dönemi boyunca Nesli Tehlike Altındaki Türler Yasası’nı farklı başarı seviyeleriyle geri çekmeye çalışıyordu. Geçtiğimiz aylarda Burgum da dahil olmak üzere üst düzey Trump yetkilileri, kritik derecede tehlike altındaki Rice balinası için Meksika Körfezi’ndeki uzun süredir uygulanan ESA düzenlemelerini ortadan kaldırarak tüm petrol ve gaz sondaj faaliyetlerini federal yasadan muaf tutan bir karara oy vermişti. Geçen yıl da İçişleri ve Ticaret Bakanlıkları, insani gelişme ve ısınan gezegen tehdidi altındaki bitki ve hayvanlara yönelik korumaları kaldıran ilk Trump dönemi kurallarını yeniden yürürlüğe koymayı önermiş ancak bu değişikliklerin bir kısmı federal mahkeme tarafından iptal edilmişti.