Trump yönetimi, dünya okyanuslarının sağlığına ilişkin hayati veriler sağlayan kritik bir okyanus izleme sistemini devre dışı bırakma yönündeki tartışmalı kararından geri adım attı. Bu karar, Kongre’de iki partiden de gelen yoğun tepkilerin ardından alındı. 2016 yılında kurulan Okyanus Gözlem Girişimi, Pasifik ve Atlantik’in çeşitli bölgelerinde yer alan ve okyanus derinliklerinin muazzam basıncına ve aşındırıcı tuzluluğuna dayanacak şekilde tasarlanmış yaklaşık 900 enstrümanı kapsıyor.
PLANLANAN KÜÇÜLTME VE TEPKİLER
Mayıs ayının sonlarında, 386 milyon dolarlık bu derin okyanus sistemini finanse eden Ulusal Bilim Vakfı (NSF), Alaska, Washington, Oregon, Kuzey Carolina ve Grönland kıyılarındaki dizilimlerden şamandıraları ve diğer su altı ekipmanlarını çekeceğini duyurmuştu. Ancak perşembe günü NSF, bu planları durdurduğunu ve “sürdürülebilir bir yol” belirlemek üzere bir uzman paneli toplayacağını açıkladı. Oregon ve Washington kıyılarındaki bir dizilim halihazırda sökülmüş olsa da NSF, ekipmanı yeniden konuşlandırmak için planlar geliştirdiğini belirtti. Kuruluş, “kalan dizilimlerden daha fazla ekipmanın çıkarılması veya küçültülmesi işlemine devam etmeyeceğini” doğruladı.
OKYANUS BİLİMİNE VERİLEN ÖNEM
NSF’nin bu geri adımı, orijinal kararına yönelik yoğun tepkilerin ardından geldi. Uzmanlar, ABD’nin okyanusları, rekor seviyelerdeki sıcaklıkların yıkıcı fırtınaları körüklediği ve balıkçılığı tehdit ettiği büyük bir değişim döneminde gözden kaçırmasından endişe ediyordu. Okyanus bilimciler, izleme sisteminden vazgeçmenin “aptalca” ve “mantıksız” olduğunu söylemişti. Her iki partiden milletvekilleri de itirazlarını dile getirdi.
KONGRE’DEN İKİ PARTİLİ HAMLE
Oregon Senatörü Demokrat Jeff Merkley, “Okyanus Gözlem Girişimi’ni sökmek büyük bir aptallıktır, vergi mükelleflerine milyonlarca dolara mal olmakta ve hayati bir iklim verisi kaynağını yok etmektedir” ifadelerini kullandı. Çarşamba günü Merkley ve Alaska’dan Cumhuriyetçi Senatör Lisa Murkowski, NSF’nin sistem hakkında bilim insanları ve kıyı topluluklarının görüşleri doğrultusunda “kapsamlı bir inceleme ve değerlendirme” yapana kadar sistemin sökülmesi için federal fon kullanımını engelleyen iki partili bir yasa tasarısını Senato’dan geçirdi. Murkowski, NSF’nin perşembe günkü duyurusunun ardından bu kararı “ülke genelindeki kıyı toplulukları ve balıkçılar için büyük bir zafer” olarak nitelendirdi.
GELECEK ADIMLAR VE DENETİM
Temsilciler Meclisi Bilim Komitesi’nin en üst düzey Demokrat üyesi Kaliforniyalı Zoe Lofgren, NSF’nin kararından dönmesini memnuniyetle karşılarken, “ne kadar hasar verdiklerinin henüz net olmadığı” uyarısında bulundu. “Bu asla yaşanmamalıydı. Bu zavallı plan yasa dışıydı. NSF kaos ve tepkisel saçmalıklarla yönetiliyor. Bu verilere bağımlı olan bilim insanları ve kıyı ekonomileri daha iyisini hak ediyor” dedi. Lofgren, ekibiyle birlikte NSF’nin adımlarını yakından takip edeceklerini belirterek, “Sonraki adımlar, halihazırda sökülmüş olan tüm enstrümanların yenileriyle değiştirilmesi ve meşru bir uzman görüşü alınana kadar tüm küçültme faaliyetlerinin durdurulması olmalıdır” ifadelerini kullandı. NSF ise “okyanus bilimlerine, araştırma altyapısının sorumlu yönetimine ve buna bağımlı paydaşları desteklemeye kararlı olduğunu” belirtti.