ABD Başkanı Donald Trump, 2025 yılının Ocak ayında göreve başladığı ilk günde, doğuştan vatandaşlık hakkını sınırlayan bir başkanlık kararnamesine imza atarken “Bu büyük bir adım” ifadesini kullanmıştı. Trump’ın bu cesur hamlesi, en temel noktada başarısızlığa uğradı. Yüksek Mahkeme, Trump’ın ABD topraklarında doğan tüm çocukların ebeveynlerinin göçmenlik statüsüne bakılmaksızın vatandaş sayılması garantisini kaldırma girişimini 6’ya 3 oyla reddetti. Çoğunluk, 14. Değişiklik’e dayanan ve yüzyıllardır süregelen otomatik vatandaşlık anlayışını yeniden teyit etti.
KAVANAUGH’UN ÖNERİSİ TRUMP’A YENİ BİR YOL AÇTI
Trump’ın radikal çabası, mahkeme ve kamuoyunda beklenmedik bir ilerleme kaydetti. Yönetim, uzun süredir marjinal olarak görülen bu fikir için 25 eyalet ve önemli sayıda kongre üyesinin desteğini almayı başardı. Gelecek açısından daha önemlisi, üç yargıç tamamen muhalefet ederken dördüncü yargıç Brett Kavanaugh, muhaliflerle birlikte 14. Değişiklik ihlali olmadığı yönünde görüş bildirdi. Kavanaugh, Trump’ın başkanlık kararnamesini engelleyen çoğunluk kararına imza attı ancak görüşünü 1940 ve 1952 tarihli göçmenlik yasalarının ihlaline dayandırdı. Kavanaugh, Trump’ın amacına yeni bir federal yasa çıkararak ulaşabileceğini belirtti.
TRUMP’TAN KONGRE’YE YASA ÇAĞRISI
Trump, kararın ardından Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, Yüksek Mahkeme’nin doğuştan vatandaşlığı onadığını ancak bunun Kongre aracılığıyla yasayla kolayca telafi edilebileceğini savundu. Trump, anayasa değişikliği gibi uzun ve zahmetli bir sürece gerek olmadığını ifade etti. Ancak Trump’ın iddiasının aksine, mevcut mahkeme yapısıyla herhangi bir yasanın anayasal güvenceyi geçersiz kılamayacağı belirtiliyor. Başyargıç John Roberts liderliğindeki beş yargıçlı çoğunluk, anayasanın doğuştan vatandaşlığı koruduğunu söyledi.
ROBERTS’TAN TARİHİ VURGU
Roberts, karar metninde vatandaşlığın “haklara sahip olma hakkı” olduğunu vurgulayarak, 14. Değişiklik’in bu vaadi her özgür doğan kişiye genişlettiğini belirtti. Başkan Yardımcısı JD Vance ise Fox News’te yaptığı açıklamada, Kavanaugh’un muhaliflerle birlikte oy kullanmasının doğuştan vatandaşlık kavramının “bir ipliğe bağlı olduğu” anlamına geldiğini söyledi.
AYRI KARARLA ALT MAHKEMELERE SINIRLAMA
Doğuştan vatandaşlık tartışması, Trump’a geçen yıl ayrı bir Yüksek Mahkeme kararıyla da yarar sağladı. Göreve başlama gününe ait kararnameyle ilgili anlaşmazlık ilk kez yargıçların önüne geldiğinde, dava alt mahkeme yargıçlarının tartışmalı başkanlık girişimlerini ülke genelinde engelleme yetkisini önemli ölçüde sınırlamak için kullanıldı. Bu karar, Trump’ın ikinci döneminde kritik bir erken zafer olarak kaydedildi.
ALİTO VE THOMAS’TAN SERT MUHALEFET
Yargıç Samuel Alito, muhalefet şerhinde “doğum turizmi” sorununa dikkat çekerek kararın ülkeye yasadışı giriş için güçlü bir teşvik oluşturacağını savundu. Yargıç Clarence Thomas ise 91 sayfalık muhalefet şerhinde çoğunluk kararını en sert şekilde eleştirdi. Thomas, 14. Değişiklik’in İç Savaş sonrası özgür bırakılan köleler ve çocukları için özel olarak güvence altına alındığını ancak bugünün kararının bu amacın dışına çıktığını ifade etti. Thomas, kararın zamanın testine dayanacağından emin olmadığını da sözlerine ekledi.