Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki ticaretin önemli kısmını taşıyan TIR’lar, son 2-3 aydır sınır kapılarında vize krizi yaşamaktadır. TIR şoförleri, Schengen vizesindeki 90/180 gün kuralı nedeniyle kapılardan geri dönmek zorunda kalıyor. Türkiye’nin AB’ye yaptığı ihracatın yaklaşık yarısı karayolu ile taşınırken, bu sorun ticaretin akışını olumsuz etkiliyor.
Vize Krizinin Etkileri
Geriye dönük 180 günlük süre içerisinde toplam 90 gün kalış hakkını dolduran şoförler, İtalya’nın Trieste ve Bulgaristan’ın Kapıkule sınır kapılarından geri çevriliyor. Bu durum, hem nakliye hem de ihracat tarafında ciddi bir kriz yaratıyor. Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Başkanı Şerafettin Aras, yaklaşık 50 bin Türk şoförden 25 bininin bu uygulamadan etkilendiğini belirtti.
90 Gün Süresi Yetersiz
Schengen bölgesinde uygulanan 90/180 gün kuralı, vize sahiplerinin geçmişe dönük 180 günde toplamda 90 günden fazla kalmasına izin vermiyor. Aras, ticari taşımacılık yapan sürücülerin yükleme, boşaltma ve sınır kapılarındaki beklemeler nedeniyle bu süreyi doldurduğunu vurguladı. Sürücülerin hem yükleme hem de boşaltma anlarında sınır kapılarında beklemeleri, bu sürenin yetersiz olmasına neden oluyor.
Karayolu Taşımacılığının Önemi
Sorunun yalnızca nakliyecileri etkilemediğini ifade eden Aras, Türkiye’nin ihracatının neredeyse yarısının AB ülkelerine yapıldığını belirtti. Bunun da yüzde 42’sinin karayoluyla taşındığını aktardı. Türkiye’de üretim yapan ihracatçı firmaların yüzde 50’sinin Avrupa menşeli olduğunu, bu ürünlerin taşınmasında Türk şoförlerinin kritik rol oynadığını söyledi.
Denetimlerin Artması
Son iki aydır sınır kapılarındaki denetimlerin yoğunlaştığını belirten Aras, bu durumun taşımacılık rotalarında değişikliklere yol açtığını ifade etti. Uygulamanın sadece Türkiye ile AB arasındaki ticareti değil, Avrupa’dan üçüncü ülkelere yapılan taşımaları da etkilediğini söyledi.
Sipariş İptallerinde Artış Bekleniyor
Taşıma sözleşmelerinde gecikmelere ilişkin cezai müeyyideler bulunmakta ancak mevcut durum mücbir sebep kapsamında değerlendirilmektedir. Aras, şu anda sipariş iptallerinin yaşandığını ve önümüzdeki günlerde bu iptallerin artmasının olası olduğunu aktardı. Sorunun çözümü için Türk TIR şoförlerinin turistlerle aynı kapsamda değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
D Tipi Vize Çözümü
DEİK Lojistik İş Konseyi Başkanı Fatih Şener, Türk TIR şoförlerine verilen C tipi Schengen vizesinin yetersiz olduğunu belirtti. 180 günlük dönemde en fazla 90 gün kalış hakkı tanıyan bu uygulamanın uluslararası taşımacılık ihtiyaçlarıyla örtüşmediğini ifade etti. Şener, AB ile Türk TIR şoförlerine yönelik gün sınırlaması bulunmayan D tipi vize anlaşması yapılması çağrısında bulundu.