Türkiye, COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un liderliğinde 1 yıldır geliştirdiği 10 maddelik eylem gündemiyle 2035’e yönelik 6 küresel hedef belirledi. Bu hedeflerle ülkeleri uygulamaya geçmek için bir yol haritası sundu. Antalya Mutabakatı, diyalog ve uzlaşı çağrısıyla hayata geçirilmeye çalışıldı; ancak AB’nin teknik düzeydeki itirazları nedeniyle kabul edilmedi.
ANTALYA MUTABAKATI VE AB'NİN TUTUMU
AB temsilcisi, Antalya Mutabakatı’na karşı çıkarken, COP31 Başkanı Kurum revizelere dikkat çekmek için söz aldı. Gana’nın tepkisi üzerine salonda gergin anlar yaşandı. BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell, Kurum’un sözünü kesmek istedi. Ancak Kurum, “Simon yerine geçer misin söz vereceğim” diyerek müsaade etmedi.
KURUM’UN UZLAŞMA ÇABALARI
Kurum, “Bizim için önemli olan bu salondan bir karar çıkması. 196 ülkenin uzlaşması adına müzakereler yaptık” dedi. Paris Anlaşması’nın 1.5 derece hedefini vurgulayarak, elektrifikasyonda 2035’e yönelik hedefler ve emisyon azaltımına dair iradelerini dile getirdi. Kurum, “Hep birlikte güzel bir mesaj verelim” ifadelerini kullandı.
COP31’İN BAŞARISI VE ELEŞTİRİLER
Katılımcılar, COP31’i organizasyon açısından en başarılı toplantı olarak değerlendirdi. 100’den fazla ülkenin bakanlarıyla yapılan ön görüşmeler, Türk diplomasisinin etkinliğini gösterdi. Ancak, AB’nin elektrifikasyona karşı çıkması nedeniyle Antalya Mutabakatı onaylanmadı.
ANTALYA MUTABAKATI’NA AB ENGELİ
AB’nin tutumu, birçok ülkenin uzlaşmasına rağmen Antalya Mutabakatı’nın kabul edilmesini engelledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Dünya 5’ten büyüktür” çağrısı, bu durumu bir kez daha gözler önüne serdi. Kırılgan toplumlar ve iklim krizinden etkilenen halklar için bu durum hayal kırıklığı yarattı.
RUSYA'DAN AB'YE TEPKİ
Rusya, AB’yi iklim finansmanında gelir elde etmekle suçladı. Türkiye, Arap ülkeleri ve diğer bazı ülkeleri elektrifikasyon hedefine ikna etmeye çalıştı, ancak AB’nin teknik kaygıları süreci aksattı.
UZLAŞMAZLIĞIN NEDENLERİ
BM’nin oy birliği kuralı, tek bir ülkenin itirazıyla metinlerin zayıflamasına neden oluyor. Gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkeler arasındaki bütçe uçurumu da COP süreçlerini olumsuz etkiliyor. Fosil yakıt üreten ülkelerin etkisi, bağlayıcı çıkış takvimlerinin kabulünü engelliyor.