29 Ekim 1923’te Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Türkiye Cumhuriyeti, Cumhuriyet’in ilanıyla tarihi bir döneme girdi. Bu ilan, kamuoyunda büyük bir coşkuyla karşılandı. Osmanlı İmparatorluğu, 1876 yılına kadar mutlak monarşi altında yönetiliyordu ve ardından meşruti monarşiye geçiş yaptı.
MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYET'İN İLANI
Birinci Dünya Savaşı sonrası Anadolu işgal edildi. Mustafa Kemal Paşa’nın liderliğindeki halk, Milli Mücadele ile bu işgale karşı koydu. Ekim 1922’de milli güçler zafer kazandı. 23 Nisan 1920’de “Büyük Millet Meclisi” toplandı. 20 Ocak 1921’de Teşkilat-ı Esasiye Kanunu kabul edildi ve egemenlik Türk ulusuna ilan edildi. Saltanat ise 1 Kasım 1922’de kaldırıldı. Ülke meclis hükümetiyle yönetilmeye başlandı.
CUMHURİYET İÇİN YAPILAN HAZIRLIKLAR
27 Ekim 1923’te İcra Vekilleri Heyeti’nin istifası sonrası, Mustafa Kemal Paşa ve İsmet İnönü, Cumhuriyet yönetimi için yasa değişikliği tasarısı hazırladı. 29 Ekim 1923’te bu tasarı Meclis’e sunuldu. Atatürk, Cumhuriyet kelimesini ilk kez 20 Temmuz 1919’da Erzurum’da dile getirdi. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’ndaki değişiklikler ile Cumhuriyet, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ilan edildi.
CUMHURİYET'İN İLANI VE KUTLAMALAR
Cumhuriyet’in ilanı, TBMM’de uzun süren toplantılar sonrası gerçekleşti. 29 Ekim 1923’te “Yaşasın Cumhuriyet” sesleri eşliğinde, 101 pare top atılarak ilan duyuruldu. Ancak o gün bayram ilan edilmedi. 29 Ekim gecesi ve 30 Ekim’de kutlamalar halk tarafından spontane yapıldı.
RESMİ BAYRAM İLANI
26 Ekim 1924’te Cumhuriyet’in ilanının kutlanmasına karar verildi. 2 Şubat 1925’te 29 Ekim’in bayram olması önerildi ve Meclis Anayasa Komisyonu tarafından incelendi. 19 Nisan’da teklif kabul edildi ve “Cumhuriyet’in İlanı’na Müsadif 29 Teşrinievvel Günü’nün Milli Bayram Addi Hakkında Kanun” ile 29 Ekim, resmi bayram oldu. 1925 yılından itibaren, Cumhuriyet Bayramı ülke genelinde ve dış temsilciliklerde kutlanmaya başlandı.