Türkiye’de doğurganlık hızı son yıllarda önemli bir düşüş gösterdi. 2001 yılında kadın başına ortalama 2,38 çocuk olan toplam doğurganlık hızı, 2025 yılı itibarıyla 1,42 çocuğa düştü. Bu durum, nüfusun kendini yenileme seviyesinin 2,10 olarak kabul edildiği göz önüne alındığında, doğurganlık oranının bu seviyenin altında kalmaya devam ettiğini gösteriyor.
TOPLAM DOĞURGANLIK HIZININ EN YÜKSEK OLDUĞU İLLER
TÜİK verilerine göre, 2025 yılında toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu il Şanlıurfa oldu. Şanlıurfa’da kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı 3,15 olarak belirlendi. Şanlıurfa’yı, 2,53 çocuk ile Şırnak ve 2,23 çocuk ile Mardin izliyor. Türkiye genelinde doğurganlık hızının 3 çocuk ve üzerinde olduğu tek il de Şanlıurfa olarak kayıtlara geçti.
TOPLAM DOĞURGANLIK HIZININ EN DÜŞÜK OLDUĞU İLLER
Doğurganlık hızının en düşük olduğu il ise Bartın oldu, burada kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı 1,09 olarak ölçüldü. Bartın’ın ardından İzmir 1,10, Eskişehir 1,11, Ankara 1,11 ve Zonguldak 1,11 oranlarıyla listenin en alt sıralarında yer aldı.
DOĞURGANLIK ORANLARINDAKİ BELİRGİN DÜŞÜŞ
TÜİK verileri, son yıllarda doğurganlık oranlarında kayda değer bir düşüş yaşandığını ortaya koydu. 2017 yılında toplam doğurganlık hızının 2,10’un altında kaldığı il sayısı 57 iken, bu sayı 2025’te 76’ya yükseldi. Ayrıca, doğurganlık hızının 1,50’nin altında olduğu il sayısı 4’ten 59’a çıktı. Türkiye’nin toplam doğurganlık hızı Avrupa Birliği ülkeleriyle yapılan karşılaştırmada 1,42 olarak belirtildi. AB ülkeleri arasında en yüksek doğurganlık oranı 1,72 çocuk ile Bulgaristan’da görülürken, en düşük oran 1,01 çocuk ile Malta’da kaydedildi. Bu veriler ışığında Türkiye, Avrupa Birliği ülkeleri arasında 11. sırada yer aldı.
EĞİTİM SEVİYESİ VE DOĞUM ORANI İLIŞKISI
Araştırmada annelerin eğitim durumunun doğurganlık oranları üzerindeki etkisi dikkat çekti. 2025 yılında ilkokul mezunu annelerde toplam doğurganlık hızı 2,51 çocuk olarak ölçülürken, yükseköğretim mezunu annelerde bu oran 1,24 çocuk olarak hesaplandı. Kent ve kırsal bölgeler arasındaki veriler incelendiğinde ise doğurganlık hızının kırsal bölgelerde daha yüksek olduğu görülüyor. 2025 yılında kırsal bölgelerde toplam doğurganlık hızı 1,75, orta yoğun kentlerde 1,53, yoğun kentlerde ise 1,33 çocuk oldu.
İLK KEZ ANNE OLMA YAŞI
TÜİK verilerine göre, annelerin doğum yaşı yükselemeye devam ediyor. 2001 yılında doğum yapan annelerin ortalama yaşı 26,7 iken, 2025 yılında bu yaş 29,4’e çıktı. İlk kez anne olan kadınların ortalama yaşı ise 27,5 olarak kaydedildi. İlk doğumdaki ortalama anne yaşının en yüksek olduğu il 29 yaş ile Artvin olurken, İstanbul ve Tunceli 28,9 yaş ile bu ilin ardından geliyor. İlk doğum yaşının en düşük olduğu il ise 24,4 yaş ile Şanlıurfa olarak kaydedildi.
ADÖLESAN DOĞURGANLIK ORANINDAKİ DÜŞÜŞ
15-19 yaş grubundaki doğum oranlarında dikkat çekici bir azalma yaşandı. 2001 yılında binde 49 olan adölesan doğurganlık hızı, 2025 yılında binde 9’a düştü.