Türkiye, ABD ile yürütülen 7 milyar dolarlık F-16 ve mühimmat anlaşmasını, beşinci nesil savaş uçağı KAAN için motor alımına dönüştürmeyi değerlendiriyor. Middle East Eye’a konuşan kaynaklar, bu teklifin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Washington ziyaretinde gündeme gelebileceğini aktarıyor. Geçen yıl Ankara, ilk F-16 tedarik planını küçülterek 79 modernizasyon kitinden vazgeçti ve bunun yerine 40 adet F-16 Viper ile gerekli mühimmat paketini satın alma kararı aldı. Bu değişiklik, anlaşmanın toplam tutarını 23 milyar dolardan 7 milyar dolara indirdi. Ancak bazı üst düzey yetkililer, planlanan F-16 alımını ve mühimmat paketinin bazı kısımlarını tamamen iptal ederek daha radikal değişiklikler yapılmasını istiyor.
ÖNCELİK KAAN PROJESİ
Yeni planda Türkiye, anlaşmayı kendi üretimi olan beşinci nesil savaş uçağı KAAN için motor tedarikine yönlendirmeyi ve ABD liderliğindeki F-35 programına geri dönüş için hazırlık yapmayı düşünüyor. Ankara’nın bu teklifi Oval Ofis görüşmesinde doğrudan iletip iletmeyeceği henüz belirli değil. Öte yandan bazı yetkililer, Türkiye’nin yaşlanan filo için acilen 40 F-16 Viper alımına devam etmesi gerektiğini savunuyor.
F-35 KONUSU VE FILONUN GELECEĞİ
2019 yılında Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini almasının ardından F-35 programından çıkarılması, yetkilileri ileride ciddi bir savaş uçağı sıkıntısı riski ile karşı karşıya bıraktı. Türk Hava Kuvvetleri, F-16, Eurofighter veya F-35 gibi mevcut uçakları alma isteğini belirtti. Ancak Türkiye’nin üst düzey savunma tedarik organları ve yerli üreticiler, Ankara’nın daha seçici davranması gerektiği görüşünde. Bu görüşü benimseyenler, KAAN hizmete girene kadar “geçici ve maliyetli” çözümler yerine mevcut F-16 filosunun hızlı bir şekilde yerli teknolojilerle modernize edilmesini destekliyor. Bir kaynak, “Milyarlarca doları F-16’lara harcamak yerine, bu fonun KAAN ile uyumlu F-16 motorlarının alımına yönlendirilmesi gerektiğini düşünenler var” ifadelerini kullandı.
KAAN VE MOTOR PLANI
İlk KAAN uçakları, F-16’larda da kullanılan General Electric F110 motorları ile çalışacak, fakat Türkiye, 2030’lu yıllarda teslim edilecek KAAN’lar için tamamen yerli bir motor geliştirmeyi planlıyor. Bazı yetkililer, ABD’den alınacak F-16’larla birlikte gelebilecek sınırlamalardan rahatsız; çünkü Washington, Ankara’nın kendi ürettiği mühimmatları entegre etmesini engelleyebilir. Son yıllarda Türkiye, kruz füzelerinden güdümlü mühimmatlara kadar pek çok yerli silah sistemi geliştirdi ve bu sistemler savaş uçaklarıyla uyumlu hale getirilebiliyor. Savunma Bakanı Yaşar Güler, geçen Kasım ayında Türkiye’nin F-16’lar için 1,4 milyar dolarlık ön ödeme yaptığını doğruladı.
F-35’E DÖNÜŞ HEDEFİ
Diğer yetkililer, Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılmayı önceliklendirmesi gerektiğini savunuyor. Bu hamle, Türkiye’nin savaş uçağı kapasitesini hemen artırabilir. F-16 veya Eurofighter’ların üretiminde yıllar süren gecikmeler yaşanırken, Türkiye için üretilmiş altı F-35 hala hangarda bekliyor. Ankara yeniden kabul edilirse, bu uçaklar hızla transfer edilebilir. Güler ayrıca Türkiye’nin nihai hedefinin 40 adet F-35 almak olduğunu belirtiyor.
ABD’NİN TUTUMU VE BÖLGESEL DENGE
Türkiye’nin F-16 anlaşmasında değişiklik talebi, ABD yönetimi içinde endişe yaratıyor. Washington merkezli bir kaynak, Pentagon’un F-16 anlaşması netleşmeden F-35 müzakerelerini yeniden başlatmayacağını ifade etti. Söz konusu kaynak, motor satışı yerine F-16 teklifinin kabul edilmesinin pek olası olmadığını belirtti. Türkiye’nin F-35 programına dönüşü, Doğu Akdeniz’deki güç dengesini etkileyecek stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor. Yunanistan’ın ilk F-35’lerini 2028’de alması planlanırken, Türkiye’nin yaşlanan F-16 filosu operasyonel zorluklar yaratıyor. Öte yandan İsrail başta olmak üzere bölgesel aktörler, Washington’a Türkiye’ye yönelik F-35 satışının engellenmesi için baskı yapıyor. İsrail, Orta Doğu ülkelerine yönelik ABD silah satışlarında niteliksel üstünlüğünü korumak için fiili veto yetkisine sahip bir ülkedir.