F-16 ANLAŞMASINDA DEĞİŞİM ÜZERİNE DÜŞÜNCELER
Türkiye, ABD ile yürütülen 7 milyar dolarlık F-16 ve mühimmat anlaşmasını, beşinci nesil savaş uçağı KAAN için motor tedarikine dönüştürmeyi değerlendiriyor. Middle East Eye’a konuşan kaynaklara göre, bu teklif Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Washington ziyaretinde gündeme gelebiliyor. Geçen yıl Ankara, ilk F-16 tedarik planını küçülterek 79 modernizasyon kitinden vazgeçti ve bunun yerine 40 adet F-16 Viper ile birlikte gerekli mühimmat paketini satın alma kararı aldı. Bu değişiklik, anlaşmanın toplam değerini 23 milyar dolardan 7 milyar dolara çekti. Ancak bazı üst düzey yetkililer, planlanan F-16 alımını ve mühimmat paketinin bazı kısımlarını tamamen iptal ederek anlaşmada daha köklü değişiklikler yapılmasını istiyor.
KAAN PROJESİNE YÖNELİŞ
Yeni planda Türkiye, anlaşmayı kendi üretimi olan beşinci nesil savaş uçağı KAAN için motor tedarik etme yönünde dönüşüm sağlamayı ve ABD’nin liderliğindeki F-35 programına olası bir dönüş için hazırlık yapmayı planlıyor. Ankara’nın teklifi Oval Ofis görüşmesinde doğrudan iletip iletmeyeceği ise henüz netlik kazanmadı. Öte yandan bazı yetkililer, Türkiye’nin yaşlanan filosu için acilen 40 F-16 Viper alımına devam etmesi gerektiğini savunuyor.
F-35 PROGRAMI VE FİLO FUTBOLU
2019 yılında Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini almasının ardından F-35 programından çıkarılması, yetkilileri ilerleyen yıllarda ciddi bir savaş uçağı sıkıntısıyla karşı karşıya bıraktı. Türk Hava Kuvvetleri, F-16, Eurofighter veya F-35 dahil mevcut herhangi bir uçağı alma konusunda istekli olduğunu belirtti. Ancak Türkiye’nin üst düzey savunma tedarik organları ve yerli üreticiler, daha seçici bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini kabul ediyor. Bu görüşü benimseyenler, KAAN hizmete girene kadar “geçici ve maliyetli” çözümler yerine mevcut F-16 filosunun hızlı bir şekilde yerli teknolojilerle modernize edilmesini destekliyor. Bir kaynak, “Milyarlarca doları F-16’lara harcamak yerine, bu fonun KAAN ile uyumlu F-16 motorlarının alımına yönlendirilmesi gerektiğini” ifade ediyor.
KAAN VE MOTOR GELİŞİMİ
İlk KAAN uçakları, F-16’larda da kullanılan General Electric F110 motorları ile çalışacak. Ancak Türkiye uzun vadede 2030’lu yıllarda teslim edilecek KAAN’lar için tamamen yerli bir motor geliştirmeyi planlıyor. Bazı yetkililer, ABD’den alınacak F-16’ların beraberinde gelebilecek sınırlamalardan çekiniyor; çünkü Washington, Ankara’nın kendi ürettiği mühimmatları entegre etmesini engelleyebilir. Son yıllarda Türkiye, kruz füzelerinden güdümlü mühimmatlara kadar birçok yerli silah sistemi geliştirdi ve bu sistemler savaş uçaklarıyla uyumlu hale getirilebiliyor. Savunma Bakanı Yaşar Güler, geçtiğimiz Kasım ayında Türkiye’nin F-16’lar için 1,4 milyar dolarlık ön ödeme yaptığını doğruladı.
F-35’E DÖNÜŞ HEDEFİ
Diğer yetkililer, Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılmayı önceliklendirmesi gerektiğini savunuyor. Bu hamle, Türkiye’nin savaş uçağı kapasitesini hemen artırabilir. F-16 veya Eurofighter’ların üretiminde yaşanan uzun gecikmeler, Türkiye için üretilmiş altı F-35’in hala hangarda beklemesine neden oluyor ve Ankara yeniden kabul edilirse bu uçaklar hızla transfer edilebilir. Güler, Türkiye’nin nihai hedefinin 40 adet F-35 almak olduğunu belirtiyor.
ABD VE BÖLGESEL DENGELER ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Türkiye’nin F-16 anlaşmasında değişiklik talebi, ABD yönetimi içinde endişelere yol açtı. Washington merkezli bir kaynak, Pentagon’un F-16 anlaşması netleşmeden F-35 müzakerelerini yeniden açmayacağını belirtti. Aynı kaynak, motor satışı yerine F-16 teklifinin kabul edilmesinin pek olası olmadığını ifade etti. Türkiye’nin F-35 programına dönüşü, Doğu Akdeniz’deki güç dengesini etkileyecek stratejik bir adım olarak görülüyor. Yunanistan’ın ilk F-35’lerini 2028’de alması planlanırken, Türkiye’nin yaşlanan F-16 filosu operasyonel zorluklar yaratmaya devam ediyor. Öte yandan, İsrail gibi bölgesel aktörler, Washington’a Türkiye’ye yönelik F-35 satışının engellenmesi için baskı yapıyor. İsrail, hali hazırda Orta Doğu ülkelerine yönelik ABD silah satışlarında kendi niteliksel üstünlüğünü korumak için fiilen veto yetkisine sahip bir ülke konumunda.