Küresel ekonomide üretimden savunmaya, finanstan kamu hizmetlerine kadar birçok alanda etkisini artıran yapay zeka çalışmaları, Türkiye’de de hükümet ile özel sektör kuruluşlarının öncelikli gündem maddeleri arasında bulunuyor. Türkçe büyük dil modelleri, kamu uygulamaları, veri merkezi altyapısı, girişim ekosistemi ve savunma sanayisi odaklı adımlarla yapay zeka kapasitesinin büyütülmesi hedefleniyor. Bu amaçla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesindeki çalışmaların yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı da sürece dahil oldu. TÜBİTAK’tan HAVELSAN’a kadar kurum ve kuruluşların çalışmaları, Türkiye’yi yapay zeka çağına hazırlıyor.
YENİ YAPAY ZEKA EYLEM PLANI GELİYOR
Türkiye, bu alandaki strateji planını güncellemek için düğmeye bastı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, yeni “Yapay Zeka Eylem Planı”nı küresel standartlardaki “ortak akıl” ve “toplumsal sahiplik” prensibiyle somutlaştırmak için görüşleri topladı. Hazırlanan yeni strateji belgesi, son rötuşların ardından gelecek ay kamuoyuyla paylaşılacak. Planla Türkiye’nin, bu alandaki teknolojileri tasarlayan, üreten ve küresel ölçekte rekabet eden güçlü altyapıya sahip öncü ülkelerden biri haline getirilmesi hedefleniyor. Yeni yol haritasıyla yapay zeka işlemci kapasitesinin artırılması, sanayiden sağlığa, finanstan kamu hizmetlerine kadar tüm alanlarda dijital dönüşümün hızlandırılması öngörülüyor. Gelecek dönemde yapay zeka uzmanı yetiştirmeye yönelik eğitim programları yaygınlaştırılacak. Kamunun sahip olduğu büyük veriyi değere dönüştürecek çözümlerin artırılması planlanıyor.
TÜRKÇE BÜYÜK DİL MODELİ GELİŞİYOR
Türkiye’nin yapay zeka alanında en görünür başlıklarından birini Türkçe büyük dil modeli oluşturuyor. T3 Vakfı ve Baykar iş birliğiyle geliştirilen T3 AI, Temmuz 2025’te NSosyal beta sürümüyle kullanıma sunuldu. Açık kaynaklı olarak geliştirilen model, Türkçe’nin yanı sıra farklı dillerle de çalışabiliyor. Proje paydaşları arasında Milli Eğitim Bakanlığı, Anadolu Ajansı, TRT, TÜBA, SETA ve Microsoft yer alıyor. TÜBİTAK tarafından geliştirilmeye başlanan “büyük dil modeli” için de çalışmalar sürüyor. Bu model, bu teknolojinin Türkçesini geliştirmesine ve bir Türk gibi düşünmesine katkı sağlayacak. Türkiye, Türkçe büyük dil modeli ile yapay zeka rotasını da şekillendirmiş olacak.
VERİ MERKEZİ YATIRIMLARIYLA VERİ TÜRKİYE'DE KALACAK
Türkiye, bu alanda veri merkezi yatırımlarını ülkeye çekme hedefiyle çalışmalarını hızlandırdı. Turkcell ve Google Cloud ortaklığıyla Ankara’da hiper ölçekli veri merkezleri kurulacak. Bu merkezler, verinin yurt dışına çıkmadan saklanmasına ve işlenmesine olanak tanıyacak. Merkezlerin 2028’de tam kapasiteyle hizmete girmesi bekleniyor.
SAVUNMA SANAYİİ YAPAY ZEKAYA ÖNCÜLÜK EDİYOR
Savunma sanayii de yapay zeka projelerinde öncü rol üstleniyor. Savunma sanayii ürünleriyle dünyanın ilgisini çeken Türkiye, benzer bir dönüşümü yapay zeka çalışmalarıyla dijital dünyaya taşımayı hedefliyor. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı, ocakta Yapay Zeka, Kuantum ve Otonom Sistemler Tatbikatı ALFA için bilgi istek dokümanı yayımladı. Tatbikat senaryoları arasında birlikte çalışabilirlik, ortak yer kontrol istasyonu, meskun mahal ve kapalı alanda çalışma, sürü yetenekleri, kritik su altı yapılarının korunması ve İHA sürülerinin kuantum anahtar dağıtımıyla haberleşmesi yer alıyor. HAVELSAN’ın MAIN Kurumsal Yapay Zeka Platformu da savunma ve kamu odaklı yapay zeka çözümlerinin örnekleri arasında bulunuyor. Platformda Türkçe’nin nüanslarını kavramaya odaklanan 9 milyar parametreli bir büyük dil modeli yer alıyor. MAIN’in yeni modülleriyle 200’ü aşkın dilde metin anlama, çeviri ve özetleme, sesli komut işleme, toplantılardan bilgi notu çıkarma, kod asistanı, taktik planlama, medya analizi ve siber güvenlik asistanı gibi yetenekler sunuluyor. Diğer savunma sanayii kuruluşlarının destekleriyle Türkiye’nin yapay zeka çağına hazır hale getirilmesi amaçlanıyor.
KAMU KURUMLARI DİJİTAL DÖNÜŞÜME ODAKLANDI
Kamu kurum ve kuruluşları da yapay zeka dönüşümüne yönelik çalışmalar gerçekleştiriyor. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, dijital alanda doğru bilginin korunması ve dezenformasyonla mücadelenin güçlendirilmesi amacıyla kamu internet sitelerinde yapay zeka uyumlu teknik standart dönüşümü başlattı. Uygulamanın, kamu kurumlarının internet sitelerindeki içerikleri yapay zeka sistemleri tarafından doğru biçimde tanıması ve yorumlaması bekleniyor. Böylece kamusal bilginin bütünlüğünün korunması, resmi içeriklerin görünürlüğünün artırılması ve dijital alanda Türkiye’nin iletişim kapasitesinin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Atılan bu adım, bilgi kirliliğine, manipülasyona ve dijital dezenformasyona karşı stratejik bir koruma hattı olarak görülüyor. Başkanlık ayrıca, açık kaynaklı platform Hugging Face’e katılarak içerik paylaşan ilk kamu kurumu oldu. Platformun küresel ölçekte 18 milyondan fazla kullanıcısı ve 2,4 milyonu aşkın yapay zeka modeli bulunuyor.
TÜRK DEVLETLERİYLE ORTAK YAPAY ZEKA ÇALIŞMASI
Türkiye, yapay zeka alanındaki çalışmalarda Türk devletleriyle iş birliğini aksatmayacak. 15 Mayıs’ta Kazakistan’ın Türkistan şehrinde “Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma” temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmi Zirvesi’nde imzalanan bildiride bu alanda birçok karar yer aldı. Üye ülkeler, Türkiye’nin girişimiyle, Türk Büyük Dil Modeli’nin ve ilgili yapay zeka araçlarının geliştirilmesini ve uygulanmasını ele alacak. Bu çalışma, kültürler arası iletişimi kolaylaştırmak, Türk dillerini korumak ve zenginleştirmek, eğitim platformlarını geliştirmek, sağlık teknolojilerini iyileştirmek ve ekonomik entegrasyonu teşvik etmek amacını taşıyor. Ayrıca, TDT Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Eylem Planı’nın hazırlanması kararı alındı. Planın yıl sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.