Patlamaların sesi, en izole sığınaklara kadar ulaşmış olmalı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna işgalinin kötüleşen gerçeklerinden kendini soyutlamakla suçlanıyor. Ancak Perşembe günü Moskova semalarından gelen şoke edici görüntüler, Kremlin’in başındaki ismi en kalın yalıtım katmanlarının dahi koruyamadığı bir anı işaret ediyor; sadece 10 mil ötedeki rafinerileri yok eden, Rusya’nın başkenti üzerinde kalın siyah dumanların süzülmesine neden olan üst üste patlamalar. Rusların sosyal medyada paylaştığı videolar iki farklı hikaye anlatıyor. Bunlardan ilki, başkentin üç halkalı hava savunmasının, Ukrayna’nın bir zamanlar acı bir şekilde maruz kaldığı ancak şimdi her gece Rusya’ya geri gönderdiği ucuz, seri üretim insansız hava araçları tarafından delinmesi. Bir rafinerinin kapağı tamamen uçmuş durumda. Kremlin’e sadece 10 mil mesafede birden fazla yangın şiddetle devam ediyor. Ortaya çıkan bir çevre felaketi. Hasarın kendisi yakıt tedarikini etkileyecek ve muhtemelen, Kremlin’in savaşın sonuçlarından korumak için uzun süredir mücadele ettiği bir şehirde benzin istasyonu kuyruklarına yol açacak. İkinci hikaye ise Moskova nüfusunda artan hoşnutsuzluk ve bunun getirebileceği siyasi istikrarsızlık. Rus yetkililerin sınırlamaya çalıştığı videoların aralıksız paylaşımı, artan muhalefeti ve sonuçta başarısız olan bir mesaj yönetimini gösteriyor.
MOSKOVA SEMALARINDA UKRAYNA DRONE'LARI
Mayıs 2023’te küçük bir insansız hava aracının Kremlin’i vurmasından bu yana Moskova semaları Ukrayna tarafından rahatsız ediliyor ve hatta geçen ayki Zafer Günü geçit töreninin önemli ölçüde küçültülmesine neden oldu. Ukrayna insansız hava araçlarının alevlerin üzerinde dalgalar halinde gelip saldırı üstüne saldırı düzenlediği Perşembe günkü şaşırtıcı videoların kakofonisi, Kremlin’in gerçekten zorlandığı küresel bir anı işaret ediyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıları Pazartesi günü Kiev’in en eski ve en kutsal kilise kompleksini de içeren Rusya’nın aralıksız gece bombardımanına bir yanıt olarak nitelendirdi. Zelenski, Başkan Trump’ın Ukrayna’nın durumuna karşı hem kayıtsızlık hem de destek ifade ettiği Evian’daki G7 toplantısından daha da cesaretlenmiş görünüyor. Zelenski’nin Trump’tan beklentilerini sıfıra indirdiği anlaşılıyor. Ancak, talep ettiği kilit bir şeyle ortaya çıktı: ABD ve Avrupa’nın ürettiği, stokları tükenen ve yavaşça yenilenen hava savunma sistemleri ve füzelerini Ukrayna’nın lisans altında seri üretebilmesi ihtimali. Bu, Kiev’in hayatta kalmak için NATO’nun fabrikalarının temelde üretmek için çok yavaş ve pahalı olduğu silahları inşa edebileceği son derece işlemsel bir ilişkiyi öneriyor ve Ukrayna’nın elinde fazladan kartları olduğunu gösteriyor. Rus devlet haber ajansı TASS’a göre Ukrayna Perşembe günü iki yıl sonra Moskova’ya en büyük insansız hava aracı saldırısını düzenledi; bu saldırı altyapıya zarar verdi, yangınlara neden oldu ve başkent bölgesi genelindeki alanlara enkaz yağdırdı.
PUTİN'İN SAVAŞTAKİ KARARLARI VE İÇ SORUNLAR
Trump’ın G7’deki kararsız ruh halinden barışı sürdürme iştahı olup olmadığı net değil. Kremlin’in şu ana kadar bu çağrıyı geri çevirdiğini herkes görmek zorunda. Avrupalılar, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin “orta güç” olarak adlandırdığı bir ülkeden gelecek bir elçinin tekrar müzakereleri başlatabileceği umudunu taşıyor. İngiltere, Fransa ve Almanya 11 gün önce bir anlaşma için uzun süredir savundukları başlangıç noktalarını yineleyen bir bildiri yayınladı; buna Moskova için baştan imkansız olan tek taraflı ateşkes de dahil. Putin’in savaş alanındaki kötü çıkmazı ve Rus hava sahasını savunma mücadelesi göz önüne alındığında, bir tür çıkış yolu arayabileceğine dair umut tükenmek bilmiyor. Gerçekten de, bir yeniden düşünmeyi öneren bazı muğlak ifadelerde bulundu: bir anlaşma ve Donbas’ın tamamının ele geçirilmesinin “birbirini dışlayan” fikirler olmadığı, savaşın bir gün yakında sona ereceği ve eski Almanya Şansölyesi Gerhard Schroeder’i Avrupa ile arabulucu olarak memnuniyetle karşılayabileceği. Ancak, Putin geçen hafta Ukrayna saldırılarının ekonomik hasarını kabul ettiğinde bile, yanıtı daha fazla misilleme önermek oldu. Moskova’nın arabalarına siyah bir yağmur yağdığını gösteren videolar ortaya çıkarken, savaşın yönüne ilişkin karar yine onun yaratıcısı olan Putin’e kalıyor. Putin’in savaş boyunca tercihleri kötü oldu: Kiev’i ele geçirmenin haftalar alacağına inanmaktan; 2022 sonlarında Rus çöküşü boyunca tedarik hatlarının dayanacağına ordusuna güvenmeye; Donbas’taki 2023-24 “kıyma makinesi” saldırılarında devasa Rusya’yı bile asker alım sorunlarıyla baş başa bırakan insan gücü israfına izin vermeye; Donald Trump’ın pohpohlama ve ikna turlarıyla Kiev’den bir şekilde faydalı tavizler koparabileceğine inanmaya kadar. Onlarca yıl boyunca Putin, sarsılmaz, hassas bir politika ustası imajı yarattı. Duvarlarının dışındaki felaketin boyutu, Ukrayna’nın orta menzilli saldırılarının Rusya’nın tedarik hatlarını günlük olarak sarstığı ve işgal altındaki Kırım’da yakıt sıkıntısına neden olduğu uzak cephe hattı, karar alma mekanizmasına nüfuz etmiş olmalı. Ancak bu, hemen bir çözüm çağrısı anlamına gelmeyebilir, belki de tam tersi. Bu, Putin’in zayıflık göstermeyi göze alamayacağı bir an. Bu onun savaşı ve kaderini hem önümüzdeki yıllarda hem de tarihte belirleyecek. Cephedeki sorunları elle tutulur olsa da, kendini bunun savaşın talihinde telafi edilebilir bir başka düşüş olduğuna, Rusya’nın yakında Ukrayna’nın insansız hava aracı yeteneklerine yetişeceğine ve toprak kazanma hızını artıracağına ikna edebilir. Putin’in en tehlikeli şekilde acı çektiği yer iç cephe. Geçen hafta Ukrayna saldırılarının verdiği ekonomik hasarı kabul etmek, toprakların istediği hızda alınmadığını kabul etmek ve internet kesintileriyle ilgili artan hoşnutsuzluğa katlanmak zorunda kaldı. Bunların hepsi, savaş çabası nadiren tam zaferden başka bir şeyi kabul etmiş bir Kremlin’den gerçekliğin kabullenilmeleri. Putin’in çatışmayı tırmandırabileceği ve önündeki zorlukları daha da kötüleştirmeyeceği çok az pratik yol var. Bazılarının uyardığı gibi doğu NATO devletlerine vurmak, ordusu daha küçük bir komşuya hükmetmekte zorlanırken büyük bir kumar olurdu. Bazı analistlerin uzun süredir devam eden bir arka plan endişesi olan taktik nükleer silahların kullanımı, çok az stratejik kazanç için Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ve hatta belki de Çin’in öfkesini riske atar. Başarısız savaşların ardından Rusya’da büyük siyasi değişimler yaşandı. Önde gelen Moskova gazetesi Moskovsky Komsomolets geçen ay “büyük jeopolitik kayıpların bazen parlak zaferlerden daha yararlı olduğu” uyarısında bulundu. Rusya’nın 1. Dünya Savaşı’ndan ayrılması vahşi bir devrime yol açtı; Afganistan’daki yenilgisi Sovyetler Birliği’nin dağınık çöküşünün habercisiydi; ve Moskova 1996’da Çeçenistan’a özerklik vermeden önce Grozni’nin büyük bölümünü yerle bir etti. Değişim gelirse, ki gelmesi pek olası görünmüyor, kolay bir değişim beklemeyin. Putin’in 26 yıllık Rusya yönetimi, son zamanlara kadar, hünerli manevralar, pragmatizm ve orantısız jeopolitik ağırlıkla işaretlenmişti. Son dört yılın inatçı askeri kazanç peşinde koşması değil. Moskova’nın bir sonraki hamlesi, semaları isli dumanla inlerken, zayıflığını kabul etmenin ve buna uyum sağlamanın bir yolunu bulmak olmalı, ancak zayıflıktan başka bir şey yansıtmamalı. Neredeyse imkansız bir görev, ancak Putin’in Rusya’ya inatla dayattığı sistemde, bu yalnızca Putin’e düşüyor.