Elena Vladimirovna, Moskova bölgesindeki evinde saat 04.00 sıralarında yüksek sesli bir uğultu duyunca pencereden dışarı baktı ve birden fazla İHA gördü. Ses hızla uzaklaştı, tehlike geçti sanarken yakından gelen bir patlama sesiyle irkildi. “Aşağımızda, balkonun altında, çıkıntı gibi bir gölgelik var. İHA bu gölgeliğe düştü, ardından alev aldı, siyah duman yükselmeye başladı” diyen 56 yaşındaki iki çocuk annesi Elena, beşinci kattaki dairesinin bir odasının alev aldığını anlattı. Bir oğluyla birlikte kova ve leğenlerle yangına müdahale etmeye çalıştıklarını ancak bir patlama duyunca köpeği alıp kaçmaları gerektiğini fark ettiklerini söyledi. Zelenograd’daki bu bina, 17 Mayıs’ta Ukrayna’nın düzenlediği geniş çaplı İHA saldırılarında vurulan onlarca yerden sadece biriydi. Beşinci yılına giren savaşın günlük gerçeklerinden büyük ölçüde uzak kalan Rusya’nın büyük şehir sakinleri, Ukrayna’nın artan uzun menzilli saldırılarıyla birlikte bu durumun değiştiğine tanıklık ediyor.
MOSKOVA YAKINLARINDAKİ İHA SALDIRISI
17 Mayıs’ta Rusya’nın Moskova bölgesini 500’den fazla İHA ile hedef alması sonucu en az üç kişi hayatını kaybetti. Elena’nın binasına isabet eden İHA birden fazla katta hasara yol açtı ancak ciddi can kaybı yaşanmadı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırı dalgasını “tamamen haklı” olarak nitelendirerek “Bu kez Ukrayna’nın uzun menzilli saldırıları Moskova bölgesine ulaştı ve Ruslara açık bir mesaj veriyoruz: hükümetiniz bu savaşı bitirmeli” dedi. Elena hayatta kaldığı için minnettar olduğunu belirtirken günler sonra hâlâ camın olmadığı yerde büyük bir delik bulunduğunu ve yeniden örülen duvarların çıplak kaldığını söyledi. “Umarım bir daha gelmezler. Hâlâ hayattayız, en önemlisi bu” diyen Elena, sessizce savaşın bir an önce bitmesini dilediğini ifade etti.
ST. PETERSBURG’DA İKİNCİ DALGA
Kremlin’in amiral gemisi iş ve ekonomi forumu (SPIEF) başlamadan saatler önce Ukrayna İHA’ları, Rusya’nın ikinci büyük kenti ve Devlet Başkanı Vladimir Putin’in memleketi St. Petersburg’a yağmur gibi yağdı. Binlerce katılımcının kente geldiği sırada gökyüzünü siyah duman bulutları kapladı. Forumun son günü olan cumartesi günü St. Petersburg ve çevresinde ikinci bir Ukrayna İHA saldırısı yaşanması üzerine kent sakinlerine evde kalmaları çağrısı yapıldı. Kronstadt’ta yaşayan bir kişi, saat 03.00’ten itibaren evinin duvarlarının sarsıldığını ve İHA’ların uçuş sesini duyduğunu anlattı. “Uyumak imkansızdı. Uğultu o kadar yüksekti ki apartmanımızın vurulabileceğinden korktum” diyen kişi, Ukraynalıların bölgedeki askeri hedefleri vurmaya çalıştığını bildiğini ancak yine de korktuğunu söyledi. Rus hava savunma sistemlerinin İHA’ları düşürmeye çalıştığı duyuluyordu.
EKONOMİK SIKINTILAR VE HALKIN TEPKİSİ
İHA’ların doğrudan tehdidinin ötesinde, Ukrayna’nın petrol rafinerilerine yönelik saldırıları Rusya’da yakıt sıkıntısını artırıyor. Rusya kontrolündeki Kırım’da sürücüler, Ukrayna saldırılarının sevkiyatları kısıtlamasının ardından benzin karnesi uygulamasıyla karşı karşıya kaldı. Küçülen ekonomi, internete getirilen yeni kısıtlamalar, popüler mesajlaşma uygulamalarının engellenmesi ve devlet gözetimine ilişkin endişeler, kamuoyu yoklamalarına yansımaya başlayan genel bir huzursuzluğu besliyor. Rusya’nın Ukrayna’yı 2022’de işgal etmesinin ardından Kremlin ile büyük şehir sakinleri arasında gayri resmi bir toplumsal sözleşme ortaya çıktığını belirten sosyal antropolog Alexandra Arkhipova, yetkililerin “sevgili Muskovitler, sizin için savaş yok” mesajı verdiğini söyledi. Moskova Belediye Başkanı’nın savaş yokmuş gibi görünmesi için büyük çaba harcadığını vurgulayan Arkhipova, resmi söylemin artık çatırdamaya başladığını düşünüyor. İnternet erişimine getirilen yasaklar ve popüler mesajlaşma uygulamalarının engellenmesinin yanı sıra ek vergiler de eklenince Ruslar yeni önlemleri aşmanın yollarını arıyor. Bazı kişiler ekranlarında devlet destekli Max uygulamasının yüklü göründüğü uygulamalar indirirken, diğerleri özel iletişimlerini devlet gözetiminden korumak için “MAXophone” olarak adlandırılan ikinci telefonlar satın alıyor. Elena’nın komşusu Maxim de ikinci telefon kullananlardan: “Bak, artık iki telefonum var: biri Max için, biri benim. Anlıyorsun beni” dedi.
SAVAŞ YORGUNLUĞU VE BARIŞ TALEBİ
Rusya’da “silahlı kuvvetleri itibarsızlaştırma” suçunu düzenleyen yasalar nedeniyle kamuoyu yoklamaları zor olsa da bağımsız anket şirketi Levada Center’ın nisan ayında yaptığı ankette katılımcıların yüzde 62’sinin barış görüşmelerine gidilmesini desteklediği, yalnızca yüzde 27’sinin askeri operasyonların devam etmesi gerektiğini söylediği görüldü. Anket son saldırılardan önce yapılmış olsa da savaşın yavaş yavaş başkente yaklaştığı bir ortamda artan yorgunluğu ve bıkkınlığı yansıtıyor. Moskova’nın yaklaşık 11 kilometre kuzeybatısındaki Khimki kentinde Zafer Meydanı’na sadece 30 metre uzaklıkta başka bir konut binası da geçen ayki saldırıda vuruldu. Meydandaki anıtta bir II. Dünya Savaşı gazisi ile Rusya’nın “özel askeri operasyon” olarak adlandırdığı savaşa katılan birinin yan yana durduğu heykel bulunuyor. Putinin sık sık Ukrayna işgali ile Sovyetler Birliği’nin Nazi Almanyası’nı yenmesi arasında doğrudan bağlantı kurduğu anıtın üzerinde “Geçmişi koruyarak geleceği savunuyoruz” yazısı yer alıyor. Saldırıdan dört gün sonra binanın önünde duran Nadezhda, o gün İHA’nın üzerinden geçtiğini, ardından bir çarpma sesi duyduğunu ve annesinin dışarı çıktığını anlattı. Kimsenin yaralanmadığını ancak olayın kendisini sarstığını söyleyen Nadezhda, “Artık her şeyden irkiliyorum, gençler havai fişek patlatsa bile geriliyorum” dedi. 10 yaşındaki oğluyla hasarlı binanın önünden geçen Yelena ise ailesinin saldırı gecesi gökyüzündeki İHA’ların uğultusuyla uyandığını belirterek “Barış istiyorum. Keşke bir an önce bitse” dedi.