Utah’da başlatılan reçete yenileme programı, yapay zekanın yalnızca doktorlara ait görevleri üstlenip üstlenemeyeceği konusunda büyük bir tartışma başlattı. Program, hastaların doktora gitmeden Doctronic adlı bir yapay zeka sohbet robotu üzerinden reçetelerini yenilemesine olanak tanıyor. Bu adım sağlık hizmetlerini daha kolay hale getirse de doktorlar, avukatlar ve halk sağlığı uzmanları için alarm zilleri çaldırdı.
YAPAY ZEKA İLE REÇETE YENİLEMENİN YASAL BOYUTU
Tartışmanın merkezinde eyalet ve federal yasaların reçete yazmayı yalnızca lisanslı tıp profesyonellerine bırakması yer alıyor. Programın savunucuları, 100 yılı aşkın süredir Amerikan tıbbına yön veren bu yasaların yapay zeka sohbet robotlarını ve diğer yeni teknolojileri kapsayacak şekilde güncellenmesi gerektiğini söylüyor. Pennsylvania Üniversitesi’nden Dr. Eric Bressman, “İnsan olmayan bir şeye tıbbi lisans verme eşiğini geçtik, buna ister lisans diyelim ister demeyelim” dedi. Bressman ve diğer uzmanlar, yapay zeka reçete yazımına karşı olmadıklarını ancak bunun yıllarca test ve eğitimden geçen insan doktorlara uygulanan sıkı standartları karşılaması gerektiğini vurguluyor.
UTAH'IN DÜZENLEYİCİ KUM HAVUZU VE DENETİM SÜRECİ
Doctronic, Utah’ın “düzenleyici kum havuzu” sayesinde faaliyete geçti. Bu sistem, eyalet yetkililerine umut vadeden teknolojiler sunan yapay zeka şirketleri için yasaları geçici olarak askıya alma yetkisi veriyor. Reçete yenileme programı şu anda hiçbiri doktor olmayan beş kişilik bir yapay zeka uzmanları kurulu tarafından denetleniyor. Kurul, çok sayıda güvenlik önlemi uyguladıklarını belirtiyor. Programın ilk aşamasında insan doktorlar tüm Doctronic yenileme taleplerini inceliyor ancak şirket yakında tam otomatik yenilemeye geçmeyi planlıyor.
DOKTORLARDAN VE SAĞLIK KURULLARINDAN TEPKİLER
Eyaletin tıbbi lisans kurulu başkanı Dr. Alan Smith, programı Ocak ayındaki lansmanını haberlerden öğrendiklerini söyledi. Mart ayında eyalete gönderilen bir mektupta 11 kurul üyesi, yan etkiler veya ilaç etkileşimleri riskini gerekçe göstererek programın durdurulmasını talep etti. Smith, “Bize temelde şu söylendi: ‘Evet bu devam ediyor. Ve hayır, bu konuda söz hakkınız yok’” ifadelerini kullandı. Öte yandan American Medical Association da benzer endişeleri dile getirerek “reçete yenilemelerin rutin onay kutuları olmadığı” uyarısında bulundu.
FDA DENETİMİ VE ŞİRKETİN GELECEK VİZYONU
Tıbbi teknoloji geleneksel olarak federal düzeyde düzenlenirken, tıp profesyonelleri eyaletler tarafından denetleniyor. Doctronic yöneticileri yapay zekalarını eyalet düzenlemelerine tabi tıp uygulamasının bir parçası olarak görüyor. Ancak Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) tıbbi bakımı veya karar almayı doğrudan etkileyen yapay zekayı denetlemesi gerekiyor ve bazı uzmanlar Doctronic’in bu çizgiyi aştığına inanıyor. Doctronic’in kurucu ortağı Dr. Adam Oskowitz, “Hedefimiz hastalara sağlık hizmeti ihtiyaç duydukları yerde ulaşmak” dedi. Oskowitz, gelecekte test siparişi ve sonuç analizi gibi birçok rutin tıbbi görevin Doctronic’e devredilebileceğini öngörüyor.
DİĞER EYALETLERDEKİ GELİŞMELER VE RİSK UYARILARI
Texas ve Wyoming gibi diğer eyaletler de yapay zeka için kuralları esnetiyor. Iowa, Idaho ve başka yerlerdeki yasa koyucular yapay zeka tıbbi hizmetlerini resmen lisanslamak için yasa tasarıları sundu. Utah Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Daniel Aaron, “Şirketler kısa vadede iş modellerini genişleterek ve teknolojinin kanıtların ötesine geçmesine izin vererek fayda sağlayabilir. Ancak uzun vadede kamu güvenini riske atıp tepkiyi körükleyebilirler” uyarısında bulundu. Eyaletin yapay zeka ofisi başkanı Zach Boyd, Doctronic’in şu ana kadar aşırı temkinli davrandığını ve tartışmasız kararları sık sık doktorlara yönlendirdiğini belirtti.