SpaceX’in Starship prototipi Ship 40, test uçuşunun ardından Hint Okyanusu’nda yüzerken uydular kurtarma ekiplerinin dev roketi kıyıya çekme çabalarını görüntüledi. Yolculuğu 24 Temmuz’da SpaceX’in 13. tam entegre test uçuşuyla başlayan araç, şimdiye kadarki en yumuşak suya inişini gerçekleştirmişti. Uydu görüntüleri, kurtarma ekiplerinin Ship 40’ın burnuna halat bağladığını gösteriyor.
UZAY ARACINI KONTROLLÜ İNDİRME HEDEFİ
SpaceX, uçuş sonrası üst uzay aracını kontrollü bir inişe geçirme yöntemi üzerinde çalışıyor. Bu başarı, şirketin araçları kurtarıp hızla yeniden kullanma planları için kritik önem taşıyor ve fırlatma maliyetlerini önemli ölçüde aşağı çekebilir. SpaceX, Ship 40’ı kurtarmayı beklemiyordu. Ancak Temmuz test uçuşunda araç, altı motorunun tamamının işlevini koruyarak, Dünya atmosferine yeniden girişin şiddetli sürecinde kontrolü elden bırakmayarak ve okyanustaki hedef iniş noktasına şimdiye kadarki en yumuşak suya inişini yaparak öncekilere kıyasla belirgin bir ilerleme kaydetti. SpaceX sözcüsü Dan Huot, inişin bir “rüya senaryosu” olduğunu söyledi.
İKİ RÖMORKÖR KURTARMA ÇALIŞMASINA KATILDI
İniş o kadar yumuşaktı ki Ship 40 havayı içeride tutmayı başardı ve önceki prototipler gibi dibe batmak yerine okyanusta yüzdü. SpaceX’in Go Australis adlı kurtarma gemisi başlangıçta aracın yakınında bekledi. 28 Temmuz’da SpaceX CEO’su Elon Musk, aracın kurtarılacağını doğruladı. Norveçli römorkörler Normand Ranger ve Skimmer Tide de bu çabaya katıldı. Colorado merkezli Vantor’un Pazar ve Pazartesi günleri çektiği uydu görüntüleri, Starship’in yanına küçük bir bot indirildiğini ve burnuna bir halat bağlandığını gösteriyor. Görüntülerden çekme işleminin başlayıp başlamadığı net anlaşılmıyor; MarineTraffic’in Pazartesi günkü gemi takip verilerine göre Skimmer Tide ve Normand Ranger saatte yaklaşık 1 deniz mili hızla ilerliyor ve manevra kabiliyetlerinin kısıtlı olduğunu bildiriyordu. Go Australis ise diğer gemilerden ayrılarak Avustralya’ya dönüş yolculuğuna başladı.
ISIL KALKANIN PERFORMANSI MERCEK ALTINDA
SpaceX, Ship 40’ı yolculuğunun her aşamasında analiz etmek için yoğun çaba harcıyor. Şirket, kalkış sırasında uzay aracının nasıl göründüğüne dair detaylı görüntü alabilmek için hava koşullarının yeterince açık olmasını sağlamak amacıyla fırlatmayı erteledi bile. SpaceX’in odağı büyük ölçüde, uzay aracını yörünge hızlarına ulaştıktan sonra atmosfere yeniden girişte yaşanan ve saatte 17 bin 500 mili aşabilen aşırı sıcaklıklardan koruyan, altıgen seramik karolardan oluşan ısı kalkanını incelemeye yönelik. Musk, ısı kalkanının performansındaki iyileşmeleri övse de SpaceX, aracı hasarsız tutup hızla yeniden fırlatmaya hazır hale getirme konusunda zorlu mühendislik sorunlarıyla karşı karşıya.
HIZLI YENİDEN KULLANIMIN ZORLUKLARI
Dünyada hızla yeniden kullanılabilir bir üst uzay aracına sahip hiçbir roket bulunmuyor. NASA’nın Uzay Mekiği de uzaya gidip dönen araçları hızla yeniden uçurma girişiminin zorluklarını gözler önüne sermişti. Ancak Musk, Temmuz’daki son test uçuşunun o kadar umut verici olduğunu ve SpaceX’in bir sonraki testin ardından üst Starship uzay aracını karada yakalamayı deneyebileceğini belirtti. Bir sonraki uçuşun ne zaman yapılacağı bilinmiyor; Musk böyle bir iniş denemesinin veri değerlendirmelerine bağlı olduğunu şart koştu.
TEST UÇUŞLARINDA BAŞARI VE PATLAMALAR
SpaceX’in Starship geliştirme programı, son üç yılda başarıların ve zaman zaman tehlikeli patlamaların karışımını ortaya koydu. 13 test uçuşu boyunca SpaceX, Starship’i kabaca aynı alt yörünge yolu boyunca uçurmayı denedi ve bu süreçte ortaya çıkan çeşitli sorunları gidermek için tasarım değişikliklerine gitti. Açık ara en güçlü fırlatma aracı olan ancak henüz operasyonel olmayan Starship, zaman zaman çarpıcı zaferlere imza attı. Örneğin 2024’te SpaceX, Super Heavy roket güçlendiricisini fırlatma kulesinin dev metal kollarına güvenle indirerek roketin her parçasını kurtarıp yeniden uçurma hedefinde kritik bir adım kaydetti. Diğer anlar ciddi aksilikler olarak tarihe geçti: 2025’te iki Starship uzay aracı, Florida’nın doğusundaki yerleşim adalarının yakınında patladı.
AY VERSİYONU VE MARS HEDEFİ
SpaceX, hem Super Heavy’yi hem de üst aracı kurtarmayı öğrendikten sonra bile, aracın yörüngede yakıt ikmali yapmasının nasıl sağlanacağı gibi yeni zorluklar gündeme gelecek. Starship, SpaceX’in uzun vadeli iş planları için kritik önem taşıyor. Şirket, NASA’nın astronotları Ay’a indirmek için kullanabileceği aracın Ay versiyonunu üretmeyi hedefliyor. Roket sisteminin diğer gelecek hedefleri arasında Starlink internet ve yapay zeka veri merkezi uydularını yerleştirmek ve Musk’a göre nihayetinde ilk insanları Mars’a taşımak yer alıyor.