Venezuela’da geçtiğimiz ay meydana gelen yıkıcı depremler, on binlerce çocuğun hayatını altüst etti. On yaşındaki Maria, annesini kaybettiği anı her gün yeniden yaşarken, 13 yaşındaki kardeşi Damian sessizliğe gömülerek acısını futbol oynayarak bastırmaya çalışıyor. Kardeşler, Caraballeda sahil kasabasındaki evlerinin yıkılmasının ardından teyzeleri Mercedes Osul’un yanına yerleşti. Osul, “Yeğenim konuşmak istemiyor, sadece oynuyor” derken, çocukların travmayı atlatabilmesi için kurulan geçici barınma merkezlerinde psikolojik destek çalışmaları sürüyor.
ÇOCUKLAR İÇİN ÖZEL DESTEK ALANLARI OLUŞTURULDU
Uzmanlar, travmatik bir deneyimle başa çıkmanın tek bir yolu olmadığını vurguluyor. Bu nedenle birçok barınma merkezinde “Çocuk Dostu Alanlar” oluşturuldu. UNICEF Venezuela Temsilcisi Manuel Rodríguez Pumarol, bu alanlarda psikologların ve sosyal hizmet uzmanlarının çocuklara rehberlik ettiğini belirtiyor. Oyun ve grup etkinlikleri aracılığıyla çocukların kendilerini ifade etmeye başladığını, stres ve travmayı serbest bıraktığını ve kaybettikleri güven duygusunu yeniden kazandıklarını ifade ediyor. World Vision ise bu alanları kuran yardım kuruluşlarından biri. Örgütün Acil Müdahale Sorumlusu Andrea Lasso, Caracas ve La Guaira’da sekiz ila on mobil alan oluşturduklarını ve çocukların burada masa oyunları, kart oyunları, el sanatları ve spor yapabildiklerini aktarıyor.
YETİŞKİNLER DE PSİKOLOJİK DESTEK ALIYOR
Destek çalışmaları yalnızca çocuklarla sınırlı kalmıyor; onlara bakan yetişkinler de kendi yas süreçlerini yönetmek ve çocuklara güçlü bir dayanak olabilmek için yardım alıyor. Teyze Osul, hem kız kardeşinin yasını tutuyor hem de iki kızıyla birlikte yeğenlerine bakmaya çalışıyor. Barınma merkezindeki psikolog, Damian’ı annesinin ölümü hakkında konuşmaya zorlamamasını ve futbolu bir çıkış yolu olarak kullanmasına izin vermesini önerdi. Afet, binlerce çocuğun günlük yaşamını altüst etti. Bazıları evlerini, bazıları aile üyelerini, arkadaşlarını ve okullarını kaybetti. Geçici barınma merkezlerinde sadece uyuyacak yer ve yiyecek sağlamak değil, aynı zamanda çocukların güvenlik, oyun ve öğrenme alanlarını geri kazanmalarına yardımcı olmak da kritik önem taşıyor.
BARINMA MERKEZLERİNDE GÜVENLİK ENDİŞESİ
Lasso, barınma merkezlerine erişimin kontrol altına alınması gerektiğini vurguluyor. Yardım gruplarının, çocukları zarar verebilecek kişilerden korumak için merkezlerin güvenli yerler olmasını sağlaması gerekiyor. Depremlerden sonra yardıma ihtiyaç duyan yaklaşık 650 bin kişi arasında 234 bin çocuk bulunuyor. Rodríguez Pumarol’a göre bu sayıya evlerini veya yakınlarını kaybedenlerin yanı sıra evlerinde doğrudan hasar olmasa bile içme suyu, sağlık hizmetleri veya aşılama gibi temel hizmetlerin kesintiye uğramasından etkilenen çocuklar da dahil.
EĞİTİM VE NORMALLEŞME ÇABALARI SÜRÜYOR
Çocukların geleceğinin büyük bir kısmı okula dönebilmelerine bağlı. UNICEF temsilcisi, bazı geçici kampların eğitim merkezlerinde kurulduğunu ve bir sonraki öğretim yılı başlamadan önce bu alanların boşaltılması için çalışmalar yapıldığını anlatıyor. Venezuela’nın geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, Simón Bolívar Orkestrası’nın çocuklara müzik aleti çalmayı öğrettiğini, oyuncak dağıtıldığını ve Venezuela Futbol Federasyonu’nun çocuklar için futbol sahaları kurduğunu duyurdu. Ancak rutinlerin geri kazanılması, korkuların ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Pek çok çocuk, uyurken bir şey olacağı korkusuyla gece geç saatlere kadar oynamaya devam ediyor.
KAYIP EBEVEYNLER VE KORUMA SİSTEMİ
Afet, akıbeti belirsiz ebeveynlerinden ayrı düşen çocuklar için özellikle karmaşık bir durum yarattı. Aile hukuku uzmanı Jeslia Vergara, ebeveynlerin yokluğunda Venezüella koruma sisteminin önceliğinin çocuklara bakabilecek diğer akrabaları bulmak olduğunu belirtiyor. Yetkililer, büyükanne, büyükbaba, amca, teyze veya büyük kardeş gibi yakın akrabaların olup olmadığını araştırmak zorunda. Her iki ebeveynin de öldüğü ve bakacak hiçbir aile üyesinin olmadığı kesinleşirse devlet, çocukları evlat edinilebilir ilan edebiliyor. Ancak Vergara, acil durumda bile bu süreçlerin adım atlanmadan yürütülmesi gerektiği ve ailelerin uygunluk değerlendirmesinden geçmesi gerektiği uyarısında bulunuyor.
BİR EVE SAHİP OLMAK TEK ÖNCELİK
Teyze Osul için barınma merkezi, yaşadığı kaybın ortasında bir yardım kaynağı oldu. Yeğenleri burada yemek, oyun alanları ve psikolojik destek aldı. Ancak kız kardeşini kaybettikten ve dört çocuğun sorumluluğunu üstlendikten sonra en büyük ihtiyacı hepsi için bir ev bulmak. “Bir ev. Diğer her şey sonra gelir” diyor. Damian, Maria ve onlar gibi binlerce çocuk, genç yaşlarının en büyük trajedisinde şeker, spor gibi ellerinden gelen her şeye tutunarak teselli aramaya devam ediyor.