ABD Merkez Bankası (Fed), bu hafta gerçekleştireceği toplantıda faiz oranlarını sabit tutmaya hazırlanıyor. Ancak yatırımcılar, ekonomistler ve düşük borçlanma maliyeti bekleyen herkes için asıl merak edilen, yeni Başkan Kevin Warsh döneminde neler olacağı. Warsh’ın selefi Jerome Powell, her para politikası toplantısının ardından kürsüye çıkarak faiz kararını açıklıyor ve basın mensuplarının sorularını yanıtlıyordu; böylece Fed’in şeffaflık anlayışını sürdürüyordu.
YENİ BAŞKAN WARSH’IN İLK SINAVI
Powell’ın piyasalara yön verme tarzına alışan yatırımcılar ve Fed izleyicileri şimdi yeni bir oyun kitabını öğrenmek zorunda. Çarşamba günü TSİ 21.30’da yapılacak toplantı sonrası basın toplantısı, Warsh’a hem kendisini hem de para politikası yaklaşımını tanıtma fırsatı verecek. Wall Street, ABD-İran anlaşmasının Ortadoğu’daki aylardır süren çatışmanın petrol kaynaklı bir enflasyon şoku yaratma riskini azaltmasının ardından Warsh’ın faiz görünümüne nasıl baktığını öğrenmek için sabırsızlanıyor.
FED’DE ‘REJİM DEĞİŞİKLİĞİ’ SİNYALLERİ
Warsh’ın başkan olarak ilk kamuoyu önüne çıkışı, merkez bankasının işleyişinde “rejim değişikliği” olarak tanımladığı sürecin başlangıcına işaret ediyor. Bu değişiklik, daha az basın toplantısı yapılmasını ve Fed’in uzun süredir devam eden yetkililerin üç aylık ekonomik projeksiyonlarını yayınlama uygulamasının yeniden ele alınmasını içerebilir. HSBC Global Private Banking and Wealth’ten Jose Rasco, “Warsh, Fed’deki sistem ve yapıyla ilgili pek çok şeyi değiştirmek istediğini açıkça ortaya koydu. En büyük değişiklik projeksiyonlarla ilgili olur çünkü piyasa buna çok alıştı” dedi.
ENFLASYON ARTIŞI FAİZ ARTIRIMINI ZORUNLU KILMIYOR
Enflasyon yükseliyor olsa da bu otomatik olarak Fed’in faiz artırması gerektiği anlamına gelmiyor. Merkez bankacıları, fiyat baskılarını neyin tetiklediğine ve bunların kalıcı olup olmayacağına bakıyor. Hakim görüş, arz şoklarının genellikle tek seferlik olaylar olduğu ve kalıcı enflasyon yaratmadığı yönünde; bu nedenle Fed’in bunları “görmezden gelmesi” gerektiğini Mart ayında Powell da belirtmişti. Richmond Fed Başkanı Tom Barkin, “Dalgalar tekneyi anlık olarak sallayabilir ancak nadiren kalıcı hasara yol açar. Talebi zayıflatmak için faiz artırmak, arz şoku kaynaklı enflasyonun temel nedenini çözmez. Ticaret yollarını açmaz, fabrikaları yeniden çalıştırmaz veya buzu eritmez” ifadelerini kullandı.
İKİNCİ TUR ETKİLERİ VE ÇEKİRDEK ENFLASYON
Para politikası gecikmeli işlediğinden, Fed’in faiz artırmadan önce yüksek enflasyonun önümüzdeki yıl boyunca kalıcı olacağına ikna olması gerekiyor. Bu nedenle yetkililer, fiyat artışlarının ücretlere ve ardından yeniden fiyatlara yansıdığı “ikinci tur etkileri” olarak bilinen kendi kendini besleyen bir enflasyon döngüsünün kanıtlarını arıyor. Şu ana kadar bu tür bir dinamiğin yerleştiğine dair çok az kanıt var. Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre Amerikalılar, yüksek yaşam maliyetini dengelemek için daha yüksek ücret talep etmiyor; bu da enflasyonu daha da yukarı çekecek bir unsur. İş anketlerine göre birçok şirket, tüketicilerin fiyata aşırı duyarlı hale gelmesi nedeniyle yüksek enerji maliyetlerini karşılamak için fiyatları artırmakta tereddüt ediyor. Yetkililer, oynak gıda ve enerji fiyatlarını hariç tutan çekirdek enflasyon göstergelerine bakarak gürültüyü filtreliyor. Bu göstergeler son aylarda nispeten ılımlı seyrederek Fed’in şimdilik faizleri sabit tutmasına yardımcı oldu.
UZUN VADE ENFLASYON BEKLENTİLERİ BELİRLEYİCİ OLACAK
Yetkililer, özellikle önümüzdeki 5 ila 10 yıla ilişkin enflasyon beklentilerini de yakından izliyor; çünkü bu beklentiler yükselirse kendi kendini gerçekleştiren kehanete dönüşebilir. Kısa vadeli beklentiler çeşitli ölçütlere göre sıçramış olsa da uzun vadeli beklentiler daha kademeli bir artış gösterdi. Raymond James’ten Eugenio Alemán, “Beklentiler, fiyatlara ne olacağını belirler” dedi.
WARSH’IN YENİ DANIŞMANLARI VE ‘ÖLÜ ODUN’ ÇIKIŞI
Warsh, Başkan Donald Trump’ın uzun süredir talep ettiği faiz indirimlerini tek başına sağlayamasa da (Fed başkanı 12 kişilik komitede yalnızca bir oya sahip) Fed’de işlerin eskisi gibi olmayacağını açıkça ortaya koydu. Konuya yakın bir kaynağa göre Warsh, geçici Fed danışmanı olarak iki muhafazakar politika emektarını işe aldı; bu kişilerin hiçbirinin para politikası veya bankacılık düzenlemesinde doğrudan deneyimi yok. Bunlardan biri, ilk Trump yönetiminde iç politika üzerinde çalışan ve hükümeti dönüştürmeyi hedefleyen muhafazakar plan olan Proje 2025’in Fed bölümünün yazarı Paul Winfree. Diğeri ise Stanford Üniversitesi Hoover Enstitüsü’nde Warsh’ın meslektaşı olan ve Jeb Bush’un 2016 başkanlık kampanyasında danışmanlık yapan Daniel Heil. Warsh, Fed’de “bir sürü ölü odun” olduğunu söyleyerek Washington merkezli yaklaşık 3.000 kişilik merkez bankası işgücünde köklü bir değişikliğe gidebileceğinin sinyalini verdi.
ALTERNATİF ENFLASYON ÖLÇÜTLERİ VE ‘TRİMMED-MEAN’ YAKLAŞIMI
Warsh ayrıca Fed yetkililerinin enflasyonu “trimmed-mean ortalamaları” olarak bilinen alternatif ölçütlere odaklanarak farklı bir şekilde değerlendirmesini önerdi. Nisan ayındaki onay duruşmasında Warsh, bu ölçütlerin “jeopolitik bir değişim veya sığır fiyatlarındaki bir değişim nedeniyle oluşan tek seferlik fiyat değişikliğini değil, temel enflasyon oranını” yakaladığını söyledi. Yeni danışmanların göreve başlaması ve “rejim değişikliği” tartışmalarıyla birlikte Çarşamba günkü basın toplantısı, Warsh’ın ABD merkez bankasını yeniden şekillendirmede ne kadar ileri gitmeyi planladığına dair ilk net sinyalleri verecek.