Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, pazartesi günü Kuzey Kore’nin başkenti Pyongyang’a iniş yaparak yedi yıl aradan sonra izole ülkeye ilk ziyaretini gerçekleştirdi. Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ve eşi Ri Sol Ju, Şi’yi havaalanında karşıladı; resmi görüntülerde çiftin Şi’nin uçağı inerken alkışladığı ve iki günlük devlet ziyaretinin başladığı görüldü. Şi ve eşi Peng Liyuan, Kim tarafından sıcak bir şekilde karşılandı ve Kuzey Koreli çocuklar tarafından kendilerine buketler sunuldu. Kim İl Sung Meydanı’nda düzenlenen karşılama töreninde, atlı bir tören birliği konukları selamlarken, özenle koreografi edilmiş kalabalıklar meydandaki dev Şi ve Kim portrelerinin altında çiçek ve bayrak salladı. 21 pare top atışının ardından iki lider, “Komünist Şi Cinping’e sağlık diliyoruz” sloganları atan şeref kıtasını denetledi.
ZİYARETİN STRATEJİK BOYUTU
Bu ziyaret, Şi’nin bu yılki ilk yurt dışı seyahati olurken, Çin’in kendisini küresel bir güç brokeri olarak konumlandırma çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Ziyaret, Şi’nin Pekin’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve ABD Başkanı Donald Trump’ı ağırlamasından sadece haftalar sonra gerçekleşti. Şi için bu gezi, Çin’in Kuzey Kore ile olan tarihi yakın bağlarını yeniden vurgulama fırsatı anlamına geliyor; bu, Kim ile Putin’in son yıllarda ilişkilerini güçlendirmesine rağmen Çin’in Kuzey Kore’nin en kritik ekonomik can damarı ve diplomatik ortağı olarak kaldığı mesajını veriyor. Ziyaret öncesinde Kuzey Kore medyasına gönderdiği geleneksel mektupta Şi, “Zaman nasıl değişirse değişsin, uluslararası durum nasıl evrilirse evrilsin, Çin ile Kuzey Kore arasındaki geleneksel dostluk kırılmaz, kalıcı ve sürekli canlılık yayar” ifadelerini kullandı.
KUZEY KORE’NİN NÜKLEER HEDEFLERİ
Kuzey Kore açısından Şi’nin ziyareti, ülkenin Rusya ile Çin arasında sürdürdüğü uzun vadeli denge oyununda yeni bir bölüm anlamına geliyor. Pyongyang, her ikisinden de askeri ve ekonomik fayda sağlarken birine aşırı bağımlı olmaktan kaçınmaya çalışıyor. Şi’nin gelişinden bir gün önce Kuzey Kore devlet medyası, Kim’in büyük bir mühimmat fabrikasını denetlediğini ve burada “çeşitli balistik ve seyir füzeleri üretme kapasitesini genişletme” konusunda brifing aldığını bildirdi. Geçen hafta ise Kim, silah sınıfı nükleer malzeme üreten yeni bir tesisi ziyaret ederek Pyongyang’ın “nükleer güçlerini üstel bir hızla artırmayı” planladığını söyledi. İki otokrat arasındaki görüşmelerde Kuzey Kore’nin yasadışı nükleer silah programının ne kadar ele alınacağı ise belirsizliğini koruyor.
ÇİN’İN KUZEY KORE İLE İLİŞKİLERİ
Çin yönetimi, Kuzey Kore’yi Pekin yanlısı oyuncuların bulunduğu ve ABD gücüne karşı bir denge unsuru oluşturan daha geniş bir ağın parçası olarak görüyor. Çin devlet medyası, bu geziyi “iki parti ve iki ülke arasındaki ilişkilerin gelişimi için yeni bir plan çizmek” ve “bölgesel barış, istikrar ve refaha yeni katkılar sağlamak” olarak tanımladı. Kuzey Kore’ye yabancı lider ziyaretleri nadir gerçekleşiyor. Şi en son 2019’da, Putin ise 2024’te ziyaret etmişti; o zaman Moskova ve Pyongyang karşılıklı savunma anlaşması imzalayarak askeri bağlarını güçlendirdiklerini duyurmuşlardı. Son yıllarda Pekin ve Pyongyang arasındaki ilişkiler belirgin şekilde soğudu. Covid-19 salgını dönemindeki sınır kapanışları iki taraf arasındaki alışverişi engelledi; daha sonra Pyongyang, binlerce askerini Rusya’nın Ukrayna savaşında desteklemek üzere göndererek Moskova’ya yaklaştı. Bu ziyaret, Şi’nin bu dengeleri yeniden kurması ve küresel güç dengesinin Trump yönetiminin ABD dış politikasını sarsmasıyla değiştiği bir dönemde Pekin için ilişkinin önemini vurgulaması açısından bir fırsat.
65. YIL DÖNÜMÜ VE BÖLGESEL YANSIMALAR
Ziyaret, Çin ile Kuzey Kore arasında 1961’de imzalanan ve Çin’in tek karşılıklı savunma anlaşması olan Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması’nın 65. yıl dönümüne denk geldi. Anlaşma, Çinli askerlerin Kore Savaşı’nda Kuzey Kore ile birlikte savaşmasından on yıldan az bir süre sonra imzalanmıştı. Güney Kore’nin Kuzey ile ilişkileri son yıllarda kötüleşti. Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, pazartesi günü yaptığı basın toplantısında, “Rusya ve Kuzey Kore giderek yakınlaştı ve Kuzey ile Güney Kore arasındaki uçurum genişlemeye devam ediyor” dedi. Lee, “Ancak diyalog arayışını sürdürmeliyiz” diye ekledi. Trump da Kuzey Kore ile üst düzey ABD diplomasisini yeniden başlatmaya defalarca ilgi gösterdi. İlk döneminde Kim’le üç kez bir araya gelen Trump, Kuzey Kore’nin nükleer programını sona erdirme çabalarının parçasıydı ancak bu girişim sonuçsuz kaldı. Kim geçen sonbaharda, ABD’nin nükleer silahsızlanma hedeflerinden vazgeçmesi koşuluyla Trump’la yeniden masaya oturmaya açık olduğunu belirtmişti. Kore Yarımadası, Trump’ın mayıs ayındaki Pekin ziyareti sırasında Şi ile yaptığı görüşmelerde de ele alınan konular arasındaydı. Beyaz Saray’ın o dönem yayımladığı özette iki liderin “Kuzey Kore’yi nükleer silahlardan arındırma konusunda ortak hedefi” paylaştığı belirtilirken, Çin özetinde Şi ve Trump’ın yarımada hakkında “görüş alışverişinde” bulunduğu ifade edildi.