Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, önümüzdeki hafta Kuzey Kore’ye nadir bir ziyaret gerçekleştirecek. Bu ziyaret, Xi Jinping’in ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i peş peşe ağırlamasından sadece haftalar sonra geliyor. Devlet medyası Xinhua’nın Cuma günü yaptığı açıklamaya göre Xi, önümüzdeki Pazartesi günü başlayacak iki günlük devlet ziyareti kapsamında Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile bir araya gelecek. Kuzey Kore devlet ajansı KCNA da ziyareti doğruladı.
Xi JİNPİNG’İN KUZEY KORE ZİYARETİNİN ANLAMI
Bu ziyaret, Xi Jinping’in 2019’dan bu yana Kuzey Kore’ye ilk seyahati olacak. Aynı zamanda Pekin’in, komşusuyla tarihsel ama sık sık karmaşık olan ilişkisini ısıtmaya yönelik en son girişimi olarak değerlendiriliyor. Xi, bu yılki ilk yurt dışı seyahatini de gerçekleştirmiş olacak. Son yurt dışı gezisini geçtiğimiz Ekim ayında Güney Kore’de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği yıllık zirvesine katılarak yapan Xi, bu zirvede Trump ile de bir araya gelmişti. O tarihten bu yana yabancı hükümet liderleri Pekin’i ziyaret etmek için sıraya girdi. Xi, 2026 yılında başkentte 17 dünya liderini ağırlarken, bu hafta da Laotlı mevkidaşıyla görüşmeye hazırlanıyor. Xi ve Kim en son Eylül ayında, Kuzey Kore liderinin Pekin’deki askeri geçit töreninde onur konuğu olduğu sırada bir araya gelmişti. Putin de aynı geçit töreninde yer almış, üç otokrat lider benzeri görülmemiş bir birliktelik sergilemişti.
TRUMP VE KİM İLE DİPLOMASİ DENKLEMİ
Gelecek haftaki ziyaret, Xi Jinping’e farklı kutuplardaki mevkidaşlarıyla doğrudan bağlantıları olan bir jeopolitik güç simsarı olduğunu bir kez daha gösterme fırsatı sunuyor. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, Mayıs ayında Çin ile Kuzey Kore arasındaki her türlü temasın “her iki tarafın çıkarlarına ve bölgesel barış ile istikrara hizmet ettiğini” söylemişti. Xi’nin ziyaretinin zamanlaması, Çinli liderin Trump ile Kim arasında arabuluculuk yapmayı hedefleyip hedeflemediği sorusunu gündeme getirdi. Trump, ilk döneminde Kuzey Kore diktatörüyle üç kez bir araya gelmişti. Bu görüşmeler, Kuzey Kore’nin nükleer programını sona erdirme hedefiyle başlatılan ancak sonuçta tıkanan gösterişli bir girişimin parçasıydı. Trump, bu diplomasiyi yeniden başlatmaya defalarca ilgi duyduğunu ifade etti. Kore Yarımadası, Xi ile Trump arasında ABD Başkanı’nın Mayıs ortasında Pekin’e yaptığı üç günlük ziyaret sırasında ele alınan konular arasındaydı. Beyaz Saray açıklaması, iki liderin “Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılması konusunda ortak bir hedefe” sahip olduğunu belirtmişti.
KUZEY KORE’NİN NÜKLEER HEDEFLERİ VE ULUSLARARASI YAPTIRIMLAR
İlk Trump yönetimi döneminde müzakerelerin çökmesinden bu yana Kuzey Kore, uluslararası yaptırımlara meydan okuyarak nükleer silah programını sürdürüyor. Devlet medyasının haberine göre, sadece bu hafta Kim, silah sınıfı nükleer malzeme üreten yeni bir tesisi denetledi ve Pyongyang’ın “devletin nükleer güçlerini katlanarak artırmayı” planladığını söyledi. Kim geçtiğimiz sonbaharda Trump ile yeniden bir araya gelmeye açık olduğunu ifade etmişti. Ancak bunun için ABD’nin nükleer silahlardan arındırma hedeflerinden vazgeçmesi gerektiğini şart koşmuştu. Bunun Trump için kabul edilebilir olup olmadığını bilmek güç. Trump, daha önce İran’ın nükleer zenginleştirme programını durdurmak amacıyla ülkeye karşı bir savaş başlatmıştı.
PEKİN İLE PİYONGYANG ARASINDAKİ KARMAŞIK İLİŞKİ
ABD diplomasisiyle olası herhangi bir bağlantı bir yana, Xi, Pekin’in en karmaşık ortaklıklarından birini yönetmek için kendi gündemiyle Pyongyang’a varacak. Çin, Kuzey Kore’nin en büyük ekonomik can damarı konumunda. Ülkenin dış ticaretinin büyük çoğunluğunu oluşturan Çin, uzun zamandır Pyongyang’ın en önemli diplomatik ortağı olarak kabul ediliyor. Ancak Pekin’in, Kuzey Kore’nin yasadışı nükleer programı ve silah testleri konusunda ihtiyatlı olduğu da yaygın olarak düşünülüyor. Bu faaliyetler, ABD’nin bölgeye odaklanmasını artırıyor ve Kuzey Kore ile sınırı olan Çin’i etkileyebilecek bir istikrarsızlık riski yaratıyor. Son yıllarda Pekin ile Pyongyang arasındaki bağların belirgin şekilde soğuduğu gözlemleniyor. Bu soğuma, Kuzey Kore’nin Kovid-19 salgını sırasında sınırlarını kapatması ve daha sonra Moskova’ya yakınlaşarak Ukrayna’daki savaşa yardım etmek için binlerce asker göndermesiyle daha da belirgin hale geldi. Ziyaret, Xi’nin bu ilişkilerde bir dengeleme yapması ve küresel çalkantı anında Pekin için ilişkinin önemini vurgulaması için bir fırsat niteliği taşıyor. Trump’ın güçlü dış politikası altında ABD, Venezuela, Küba ve İran gibi güvenliğini tehdit ettiğini düşündüğü diğer ülkeleri hedef alırken, Pekin ise Japonya’nın savunma kapasitelerini güçlendirmesini endişeyle izliyor.
PUTİN ZİYARETİYLE KARŞILAŞTIRMA VE 65. YIL DÖNÜMÜ
Gözlemciler, Xi’nin karşılanması ve Kim ile yapacağı görüşmenin, Kuzey Kore liderinin 2024 yılında Pyongyang’a yaptığı ziyaret sırasında Putin’e gösterilen karşılama ile nasıl karşılaştırılacağını yakından izleyecek. Putin’in yaklaşık çeyrek asır sonraki ilk ziyareti oldukça gösterişli geçmişti. Putin ve Kim, birbirlerini Rus yapımı Aurus limuziniyle gezdirmiş ve çığır açan bir karşılıklı savunma paktı imzalamıştı. Geçtiğimiz ay üst düzey Moskova yetkilileri, Pyongyang’da Rusya için savaşan askerlerin onurlandırıldığı ve Putin’den bir mesajın okunduğu bir savaş anıtı kompleksinin açılışına katıldı. Xi’nin ziyareti, aynı zamanda iki ülke arasındaki 1961 tarihli Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması’nın 65. yıl dönümüne denk geliyor. Çin’in tek karşılıklı savunma antlaşması olan bu pakt, Çin birliklerinin Kore Savaşı’nda Kuzey Kore ile birlikte savaşmasından on yıldan kısa bir süre sonra imzalanmıştı.