San Francisco’da Richmond Mahalle Merkezi’ndeki gıda bankasında sıra bekleyenlerin sayısı 200’ü aşmış durumda. Bu merkez, milyarlarca dolarlık yatırım alan ve çalışanlarına yüksek maaşlar ödeyen büyük yapay zeka şirketlerinin yoğunlaştığı “AI Sokağı”nın sadece birkaç kilometre batısında yer alıyor. Yapay zeka sektörünün körüklediği bu ekonomik canlılık, konut fiyatlarını ve kiraları fırlatırken aynı zamanda alt ve orta gelirli aileler arasındaki ekonomik uçurumu da derinleştiriyor.
YAPAY ZEKA EKONOMİK BÜYÜMEYİ HIZLANDIRIYOR AMA EŞİTSİZLİĞİ DERİNLEŞTİRİYOR
San Francisco’daki bu tablo, aslında ülke genelinde yaşanan benzer bir eğilimin yansıması. Ticaret Bakanlığı verilerine göre, yılın ilk üç ayında ABD ekonomisi yıllık yüzde 2,1 oranında büyüdü ve bu büyümenin önemli bir kısmı işletmelerin yapay zeka yatırımlarına dayanıyor. Buna karşın tüketici güveni, savaş dönemi fiyat artışları nedeniyle rekor düşük seviyelerde seyrediyor. Atlanta Merkez Bankası’nın verilerine göre, gelir dağılımının en alt yüzde 25’lik diliminde yer alan Amerikalılar, bu yıl en zayıf ücret artışını yaşayan grup oldu. Richmond Mahalle Merkezi Toplum Programları Direktörü Yves Xavier, “Mahalledeki eşitsizlikler giderek büyüyor. Bunun doğrudan yapay zekanın etkisi olduğunu söyleyemeyiz, çünkü bu sorun uzun zamandır vardı. Ancak bunun, zaten bu sorunlarla boğuşan bir şehirde eşitsizlikleri nasıl daha da derinleştirdiğini görmek için roket bilimci olmaya gerek yok” dedi. Xavier, merkezin gıda bankasına olan talebin bu yıl yüzde 10 arttığını da sözlerine ekledi.
YAPAY ZEKADAN KAZANANLAR VE KAYBEDENLER
En yoksul ve en zengin Amerikalılar arasındaki farkın giderek açılması, ABD ekonomisinin temel temalarından biri haline gelirken uzmanlar yapay zekanın bu ayrışmada önemli bir rol oynadığını belirtiyor. Oxford Economics raporuna göre, yapay zeka sektörüne akan milyarlarca dolar, San Francisco, New York, Seattle, Los Angeles, San Jose ve Washington DC gibi teknoloji merkezlerinde yüksek maaşlı bir çalışan kitlesi yarattı. Moody’s’e göre, bu çalışanlar Amerikalıların en zengin yüzde 10’luk diliminde yer alıyor ve ülkedeki ekonomik büyümenin yüzde 62’sini tek başlarına sırtlıyor. Güney Kaliforniya Üniversitesi Eşitlik Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Manuel Pastor, “Yapay zeka sayesinde yeni şirketler, kurucuları ve ilk çalışanları için inanılmaz bir servet yoğunlaşması görüyoruz. Bu da kazananlar ve kaybedenlerden oluşan bir ekonomiyi daha da körüklüyor” dedi. Ekonomideki kazananların yapay zeka geliştiricileri ve erken dönem yatırımcıları olduğu belirtilirken, kaybedenler arasında iş bulmakta zorlanan yeni üniversite mezunları, yüksek enflasyon altında ezilen düşük gelirli Amerikalılar ve hatta yaratıcı sektör çalışanları yer alıyor. Pastor, “İnsanların internete ya da kitaplara koydukları şeyler bu yapay zeka şirketleri tarafından özelleştiriliyor ve aynı kişilerin para kazanması zorlaşıyor. Yazarlar, müzisyenler, yaratıcı herkes için bu geçerli” ifadelerini kullandı.
YAPAY ZEKA HİÇBİR DURGUNLUK DÖNEMİNDE GÖRÜLMEMİŞ BİR DURUM YARATIYOR
Yapay zeka çılgınlığı, mahalle ekonomilerinin sağlığını da olumsuz etkiliyor. Allianz Trade Başekonomisti Maxime Darmet, “Eğer yapay zekayı çıkarırsanız, işletme yatırımları aslında düşüyor olurdu. Bu, durgunluk dönemleri dışında oldukça sıra dışı bir durum. Yapay zeka ekonomiyi ayakta tutan güçlü bir teknoloji, ancak aynı zamanda daha geleneksel alanlardaki harcamalar da büyük ölçüde kısılıyor” dedi. Öte yandan, yapay zeka destekli ekonomik büyüme ile milyonlarca Amerikalının yaşadığı gerçeklik arasındaki makas giderek açılıyor. Xavier, San Francisco’daki durumu “Buradaki eşitsizlikler çok çok keskin. Uzun zamandır süregelen bir sorun ve sanırım sorun olmaya devam edecek” sözleriyle özetledi.