Adaeze Onejeme, Los Angeles’ta yaşayan 28 yaşındaki bir reklam satış çalışanı, Ağustos ayı sonlarında kız kardeşiyle Hollywood’daki bir gece pazarını ziyaret ederken dikkat çekici bir şey fark etti. Standlardan biri, dolu patates kızartmaları, taquito veya smoothie’ler sunarken, menülerdeki resimler ilk bakışta gerçek gibi görünüyordu; ancak daha yakından bakınca aşırı mükemmel, adeta kauçuk gibi bir estetikle karşılaştı. Onejeme, “Bunlar tavuk nugget’ı gibi görünmüyor. Bunlar bizim yediğimiz tipik yiyecekler gibi değil,” dedi. Karşılaştığı durumu “Yapay Zeka broşür salgını” olarak tanımlayan Onejeme, pazar stantlarının bazılarını videoya çekti ve TikTok’ta paylaştı.
YAPAY ZEKANIN GIDA REKLAMLARINDAKİ ETKİSİ
Yapay zeka, pazarlamada, özellikle illüstrasyonlar veya videolar aracılığıyla hızla yaygınlaşırken, birçok kişi için rahatsız edici bir hale geldi. Yiyecek kamyonları veya bodega gibi yerlerde, bazı TikTok kullanıcılarının “AI yemek menüleri” olarak adlandırdığı uygulamalar, insanların genellikle yiyecekle ilişkilendirmek istemediği özellikleri işaret ediyor: düşük kalite, tembellik ya da düzensizlik. Almanya’nın Duisburg-Essen Üniversitesi’nden psikolog Alexander Diel, “Yiyecek bizim için önemli. Aynı zamanda, kolayca hasta olabileceğimiz bir şey olduğu için, en küçük bir farklılık bile bizi hassas hale getiriyor,” dedi.
OLUŞAN TEPKİLER
Yapay zeka ile üretilen gıda reklamları, özellikle yoğun tepkiler alıyor. BuzzFeed, bunları “insanları uzak tutacak restoran kırmızı bayrağı” olarak tanımlarken, Mashable ise “kabus yakıtı” olarak nitelendirdi. Food & Wine dergisinin özellik editörü Kat Kinsman, bu resimlerin iştahını bozduğunu ifade etti. Kinsman, “Bir şefin kendi el yazısıyla yazdığı günün spesiyallerinin olduğu bir not kağıdı fotoğrafını görmeyi tercih ederim,” diyerek birçok kişinin paylaştığı bir duyguya işaret etti.
DÜNYA GENELİNDEKİ BENZER DURUMLAR
Bu fenomen yalnızca ABD ile sınırlı değil. Tokyo’da, ekmeği örümcek ağından yapılmış gibi görünen sandviçler reklam ediliyor. Kuala Lumpur’da, marinara soslu spagetti mükemmel bir şekilde yerleştirilmiş iplikler gibi görünüyor. Berlin’de ise, plastik görünümde bir quiche veya kauçuktan yapılmış penne makarna içeren çeşitli öğle yemekleri seçenekleri dikkat çekiyor.
AI'YA KARŞI KAYGILAR
Yapay zeka ile üretilen yiyecek resimleri, insan veya hayvan görüntüleri ile karşılaştıklarında benzer bir sorunla karşılaşıyor: “uncanny valley” yani tuhaf vadi. Bu kavram, insan benzeri figürlerdeki küçük kusurların tetiklediği rahatsız edici hisleri tanımlamak için Japon robotikçi Masahiro Mori tarafından 1970 yılında ortaya atıldı. Ancak viral olan bazı AI yemek menüleri, yalnızca küçük kusurlar içermiyor; uzaylı benzeri felaketler olarak tanımlanıyor.
RESTORANLARDAKİ ZORLUKLAR
2026’da restoran işletmek hiç de kolay değil. Artan maliyetler ve düzensiz müşteri trafiği ile karşılaşan işletmelerin %42’si, 2025’te kâr edemediklerini belirtti. Maliyetleri düşürme çabasında olan restoran sahiplerinin %26’sı yapay zeka kullanıyor. Ancak AI resimlerinin yaygınlaşmasıyla, özellikle tüketicilerin tüketeceği yiyeceklerin görüntülerinde bir değişim olduğu görülüyor.
SONUÇ VE TAVSİYELER
Bu görüntüler viral hale geldiğinde, iyi niyetle yola çıkan işletmeler üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor. Bir küçük restoran, AI ile oluşturulmuş menüsünün internette popüler hale gelmesinin ardından aldığı olumsuz Google yorumlarıyla başa çıkmak zorunda kaldı. Uluslararası Aşçılık Profesyonelleri Derneği Başkanı Nancy Hopkins, restoran sahiplerinin AI’yi kullanırken dikkatli olmaları gerektiğini vurguladı. Hopkins, “Müşteriler, menüde gördükleri yemeklerin gerçek görünümde olmasını bekliyor,” diyerek, profesyonel fotoğrafçılara veya tasarımcılara bütçesi olmayan küçük işletmelerin kendi telefonlarıyla fotoğraf çekmeyi tercih etmelerini önerdi.