Yapay zeka, dünyanın yaşam ve çalışma biçimini kökten değiştiren bir teknoloji olarak görülüyor. Ancak bu teknolojinin aynı zamanda piyasalarda çöküşe, resesyona ya da her ikisine birden yol açabileceği belirtiliyor. Yapay zekaya akan para o kadar hızlı ki, bu yatırımların kâra dönüşme hızını geride bırakmış durumda. Uzmanlara göre bu sürdürülemez dengesizliğin bir şekilde dengeye oturması gerekiyor. Son dönemde yapay zeka odaklı bir hedge fonunun çöküşü, yapay zeka balonunun hem risklerini hem de getirilerini gözler önüne serdi.
YAPAY ZEKA YATIRIMLARINDA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDİŞESİ
Yapay zeka devrimini inşa etmenin maliyeti, şirketlerin en yeni çipleri satın almak ve onlarca futbol sahası büyüklüğünde veri merkezleri kurmak için yarıştığı bir ortamda riskleri daha da artırıyor. Franklin Templeton yatırım firmasının yapay zeka ve dijital varlık çözümleri başkanı Max Gokhman, “Teknolojinin dönüştürücü olduğuna kesinlikle inanıyorum. Ancak bu, bir noktada irrasyonel coşku yaşamayacağınız anlamına gelmiyor” dedi. Yapay zeka balonunun kalıcı olup olmayacağı ya da geçmişteki varlık balonları gibi gözyaşlarıyla bitip bitmeyeceği konusunda zamanlama kritik önem taşıyor. Wall Street’in sabrı tükenmeden yapay zekayı inşa etmek için harcanan devasa paraların gerçek getiri sağlayıp sağlayamayacağı ise asıl soru işareti.
NVIDIA'DAN 500 MİLYAR DOLARLIK FİNANSMAN ANLAŞMASI
Şu ana kadar finans dünyasının ağır topları yapay zekaya tam gaz devam ediyor. 5 trilyon dolar değerindeki yapay zeka altyapı devi Nvidia, müşterilerinin en yeni çip siparişlerini finanse etmek için Apollo, BlackRock, Goldman Sachs ve diğer Wall Street firmalarından 500 milyar dolarlık finansman sağladı. Nvidia CEO’su Jensen Huang, yapay zeka modellerini destekleyen donanım ve yazılım anlamına gelen yapay zeka bilişiminin “yatırım yapılabilir bir sınıfa” dönüştüğünü savundu. Bu durum, Wall Street’te pek çok kişinin yapay zeka odaklı bir geleceğe hâlâ inandığının bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Teknolojiye yatırım yapmak, hızlı gelişmeler nedeniyle giderek karmaşık hale geliyor; açık ve kapalı yapay zeka modelleri arasında başlayan fiyat savaşı, çip erişiminden veri merkezlerine yönelik yerel muhalefete ve devasa güç ihtiyacına kadar pek çok tedarik zinciri sorunu da bu tabloya ekleniyor.
DÖNGÜSEL FİNANSMANIN YARATTIĞI BALON RİSKİ
Nvidia’nın dev anlaşması, yapay zeka balonunun yenilikçi ama bir o kadar da tehlikeli bir özelliğini hatırlatıyor: döngüsel finansman. Döngüsel finansmanda bir şirket, diğerine ödeme yapar; karşılığında o şirketin kendi ürünlerini satın almasını sağlar. Kredi, yatırım, kiralama veya başka bir finansal destek biçiminde gerçekleşen bu model, işler yolunda gittiği sürece işe yarar. Ancak balon dönemlerinde bu düzenlemeler kısır döngü yaratarak hızlı büyüme yanılsaması oluşturabilir ve spekülatif balonları körükleyebilir. Bu durum, bazı telekomünikasyon ekipmanı şirketlerinin müşterilerine kendi ürünlerini satın almaları için borç verdiği dotcom balonunun kötü anılarını canlandırıyor. Gokhman, “Döngüsel finansman kötü sonuçlanacak. Sadece ödünç alınan zamanda değil, kaldıraçlı zamanda yaşıyorsunuz” uyarısında bulundu. Buna rağmen Gokhman, yapay zeka balonuna olan inancını koruduğunu ve kaldıracın henüz endişe verici seviyelere ulaşmadığını söylüyor.
SITUATIONAL AWARENESS HEDGE FONUNUN ÇÖKÜŞÜ
1990’ların sonunda olduğu gibi yapay zeka balonu bazı yatırımcılara servet kazandırırken bazılarına ani felaket yaşatıyor. Geçtiğimiz ay sonunda, yapay zeka odaklı yatırım yapan az bilinen Situational Awareness isimli hedge fonu, yüksek kaldıraçlı bahislerinin tutmaması sonucu çöktü. Eski bir OpenAI çalışanı tarafından yönetilen fon, portföyünün büyük bölümünü Citadel’e yüksek iskonto ile satmak zorunda kaldı. Yapay zeka odaklı hedge fonu son iki yılda hâlâ büyük kazanç elde etmiş durumda; ancak kazanç eskisi kadar yüksek değil. Dikkat çekici olan, Situational Awareness’ın yapay zekanın gerçek olduğu yönündeki inancında yanılması değil, bu tezin yapay zeka hisselerindeki geçici momentum kaybıyla sekteye uğramasıydı. Bu sekteye uğrama, hem kazançları hem de kayıpları artıran kaldıraç nedeniyle daha da büyüdü.
UZMANLARDAN KÂRLILIK UYARISI
Apollo Global Management baş ekonomisti Torsten Slok, yapay zeka alanındaki matematiğin henüz tutmadığı konusunda uyarıyor. Slok’a göre, yapay zeka besin zincirinin tepesindeki dev kârlar müşterilerden değil yatırımcılardan geliyor. “Sermaye bir süre boşluğu kapatabilir, ancak bu süresiz devam etmez. Risk şurada: Yapay zekanın son kullanıcıları için getiri, üst kademedeki marjları besleyen harcamaları sürdürecek kadar hızlı ortaya çıkacak mı?” diye yazdı Slok. S&P 500’deki kâr marjlarını analiz eden Slok, yapay zekanın sağlık, temel tüketim, enerji veya gayrimenkul sektörlerindeki kârlılığı artırdığına dair hiçbir kanıt bulamadı.
CISCO'DAN TALEP VE ARZ DENGESİ DEĞERLENDİRMESİ
Ancak Cisco’nun başkanı ve ürün sorumlusu Jeetu Patel, yapay zeka devrimini dotcom balonuyla eş tutmanın zor olduğunu çünkü 1990’ların sonunda arzın talepten önce inşa edildiğini söylüyor. Yapay zeka balonunu destekleyen altyapıyı kuran şirketin yöneticisi olan Patel, yapay zeka ajanlarının ana akım haline geleceğini ve talebin patlayıcı büyümesini sürdüreceğini öngörüyor. Patel, “Talep bugün var ve arz güç, veri merkezi kapasitesi, bilişim, bellek ve ağ açısından ciddi şekilde yetersiz. Çok ama çok erken bir aşamadayız” dedi.
EKONOMİK RİSKLER VE TARİHSEL PARALELLER
Buradaki riskler yalnızca yapay zeka hisselerine bahis yapan az bilinen hedge fonlarıyla sınırlı değil. ABD ekonomisi yapay zekaya ve onun devasa harcamalarına giderek daha bağımlı hale gelmiş durumda. Nvidia, Micron, Alphabet ve diğer yapay zeka hisselerindeki göz kamaştırıcı kazançlar, milyonlarca Amerikalının emeklilik birikimlerinin, tasarruf hesaplarının ve yatırım portföylerinin değerini artırarak net servetlerini şişirdi. Ekonomist David Rosenberg, “Yapay zeka balonu olmasaydı muhtemelen resesyonda olurduk” dedi. Boğa ve ayı piyasalarında zamanlama her şeydir. Ekonomist John Maynard Keynes’in ünlü sözü bu noktada hatırlanıyor: “Piyasa, sizin iflasınızdan daha uzun süre irrasyonel kalabilir.” Efsanevi hedge fon yatırımcısı Julian Robertson’ın hikayesi de bu gerçeği doğruluyor. Robertson 1990’ların sonunda dotcom balonunu doğru tespit etmişti ancak aşırı değerlenmiş teknoloji hisselerine karşı yaptığı bahisler, Nasdaq yükselmeye devam ettikçe boşa çıktı. Robertson, Mart 2000’de Tiger Management hedge fonunu kapatmak zorunda kaldı; bu, Nasdaq’ın tarihi çöküşünün başlangıcıydı. Gokhman, “Bir şeylerin şişkin olduğunu düşünmeniz çıkış zamanının geldiği anlamına gelmez. En iyi getiriler parti bitmek üzereyken elde edilir” değerlendirmesinde bulundu.