Boeing’in para çukuru haline gelen Air Force One projesi, daha da derin bir kayba sahne oldu. Şirket, dört yıl gecikmeli ve ilk taahhüt edilenden milyarlarca dolar daha pahalıya mal olan ilk başkanlık uçağını teslim etmek için ciddi çaba harcadığını duyurdu. CEO Kelly Ortberg, çalışanlara gönderdiği e-postada, büyük ölçüde modifiye edilmiş 747-8 tipi jetlerin 2028 yılına kadar teslim edilmesi için projeye “önemli kaynaklar” eklediklerini belirtti.
ÜRETİM VE SERTİFİKASYON MALİYETLERİ ARTTI
Air Force One projesindeki üretim ve sertifikasyon sürecine yapılan bu kaynak artışı, Boeing’e geçen çeyrekte ek 280 milyon dolara mal oldu. Şirketin üç aylık mali tablosunda yer alan bilgiye göre, programın toplam maliyet aşımı şu anda 3,1 milyar doları aşmış durumda. Boeing, bu faturanın tamamını üstlenmeyi kabul etti.
TRUMP'IN PROJEYE MÜDAHALESİ
Başkan Donald Trump, yeni Air Force One uçaklarına özel bir ilgi gösterdi. Trump, 2018 yılında dönemin Boeing CEO’su Dave Calhoun’u, Amerikan vergi mükellefinin maliyetini 3,9 milyar dolar ile sınırlayan bir devlet sözleşmesi imzalamaya ikna etmişti. Bu sözleşme daha sonra yedek parça ve diğer kalemlerin eklenmesiyle yaklaşık 4,5 milyar dolara revize edildi. Ancak son altı yılda uçakların maliyeti, Boeing’in beklediğinden çok daha fazla arttı. Şirket, bu büyük maliyet aşımlarının nedenleri arasında kablolama ve diğer yapısal gerekliliklerle ilgili mühendislik tasarım değişiklikleri, program gecikmeleri, kilit bir tedarikçideki performans sorunları ve pandemiden kaynaklanan mühendislik verimsizliklerini sıraladı.
TRUMP'IN KATAR'DAN HEDİYE UÇAĞI TERCİHİ
Gecikmelerden bıkan Trump, geçen yıl ABD ordusunun güvenlik özellikleri eklemesinin ardından Katar’ın bağışladığı bir 747 jetini Air Force One olarak kabul etti. Uçağı kullanmaya başlasa da Trump, Katar uçağının, mevcut ve gelecekteki sözleşmeli uçaklardaki güvenlik donanımına sahip olmadığını kabul etti. Trump, bu ayın başlarında Katar’ın hediye ettiği uçakla NATO zirvesi için Türkiye’ye gitti ancak güvenlik endişeleri nedeniyle beklenmedik bir şekilde eski Air Force One jetiyle eve döndü.
UÇAKLARIN DEĞİŞİMİNİN ZORUNLULUĞU
1990 yılından bu yana hizmette olan ve ilk olarak George H. W. Bush yönetimi tarafından kullanılan mevcut başkanlık uçakları, uçurulması ve onarımı o kadar maliyetli hale geldi ki, hükümet 2015 yılında bunların değiştirilmesi gerektiğine karar verdi. Ancak Trump, ilk döneminden önce yeni jetler için yapılan sözleşmeye bizzat dahil oldu. Aralık 2016’daki bir sosyal medya gönderisinde Trump, uçakların tasarım maliyetinin yüksek olması nedeniyle siparişi iptal etmekle tehdit etmişti. Eski CEO Calhoun, 2022’de uçakları ve Trump ile yapılan müzakereleri “benzersiz” olarak nitelendirmiş ancak anlaşmanın riskli olduğunu ve Boeing’in bunu imzalamaması gerektiğini söylemişti.
BOEİNG'İN MALİ DURUMU VE DİĞER SORUNLAR
Air Force One programındaki bu büyük kayıplar, uçak üreticisinin ayrı ve önemli mali sorunlarıyla aynı döneme denk geldi. Boeing, Air Force One sözleşmesini yeniden müzakere ettiği sırada, iki ölümcül kazanın ardından 737 Max programını yeniden devreye sokmaya çalışıyordu. Ocak 2024’te bir Boeing 737 Max’te meydana gelen kapı tapası patlaması ise yeni üretim gecikmelerine, düzenleyici incelemelere ve mali kayıplara yol açtı. Boeing, ikinci çeyrekte 428 milyon dolar zarar açıklarken, şirketin bilançosu kırmızı mürekkeple dolu olmaya devam ediyor.