Yargıtay’ın 2020 yılında trans bireylerin federal ayrımcılıkla mücadele yasası kapsamında olduğuna hükmetmesi, o dönemde Yargıç Neil Gorsuch’un kaleme aldığı kararla hukuki bir dönüm noktası olarak kaydedilmişti. Karar, 1964 tarihli Sivil Haklar Yasası’nın VII. Başlığı’nı eşcinsel ve lezbiyen çalışanların yanı sıra trans çalışanları da kapsayacak şekilde genişletmişti. Metin yorumcusu olarak bilinen Gorsuch, “cinsiyet nedeniyle” ayrımcılığı yasaklayan yasanın, Michigan’daki bir cenaze evinden işten çıkarılan trans bir kadını da kapsadığını yazmıştı. Bostock – Clayton County davasındaki karar, Başkan Donald Trump’ın mahkemeye atadığı ilk isim tarafından yazılmış olması da dahil olmak üzere pek çok açıdan sürpriz olmuştu. Gorsuch’a muhafazakar Yargıç John Roberts ve dönemin dört liberal yargıcı katılmıştı. Bu sonuç sağcı çevrelerde o kadar büyük bir direnişle karşılanmıştı ki, Gorsuch’un oyu karardan aylar önce bazı haberlere sızdığında muhafazakar yazarlar Gorsuch’u kararından dönmesi için baskı yapmaya çalışmıştı.
YARGITAY'IN SON KARARIYLA TRANS HAKLARI GERİ ADIM ATTI
Ancak bu karar trans hakları için bir devrim anlamına gelmemişti. Değişen mahkeme yapısı ve siyasi ortam bunu engelledi. Geçtiğimiz Salı günü Yargıtay’ın 6-3’lük kararıyla trans kadınların kadın spor takımlarında oynamasını yasaklayan eyalet yasalarının anayasaya uygun bulunması, 2020’den bu yana ülke genelindeki eğilimi ve yargıçların bu tabloyu pekiştirdiğini gösteriyor. Geçen yıl aynı 6-3’lük mahkeme, eyaletlerin trans gençlere yönelik bazı tıbbi tedavileri engellemesine izin vermişti. Son aylarda mahkeme ayrıca Trump’ın trans askerleri ordudan ihraç etmesine ve yönetimin ABD pasaportlarında cinsiyet hanesinin kişinin biyolojik cinsiyetine göre düzenlenmesini talep etmesine de izin verdi.
YARGITAY KARARI EYALET YASAKLARINI ONAYLADI
Columbia Üniversitesi hukuk profesörü ve 1990’lardan bu yana LGBTQ konularında çalışan Suzanne Goldberg, “Hukuk, trans bireyleri günah keçisi ilan etmek için kullanılıyor” dedi. “Bunu, trans bireyleri okullarda, pasaport alırken, orduda hizmet ederken, sağlık hizmeti alırken sivil hayatın neredeyse her alanından dışlayan kısıtlamalarda görüyoruz.” Trans bireyler ABD nüfusunun yaklaşık yüzde 1’ini oluşturmasına rağmen siyasi arenada ve eyalet davalarında orantısız bir hedef haline geldi. Trump 2024 kampanyasında trans ve LGBTQ karşıtı bir söylem yürüttü. Cumhuriyetçi destekçiler, Başkan Yardımcısı Kamala Harris’i liberal LGBTQ tutumları nedeniyle eleştiren bir kampanya reklamı yayınladı ve reklam “Kamala onlar içindir. Başkan Trump sizin içiniz.” sözleriyle sona eriyordu.
BİYOLOJİK FARKLILIKLAR GEREKÇE OLARAK SUNULDU
Trans karşıtı eyalet yasaları hızla çoğaldı. Son altı yılda 27 eyalet, trans kadınların kadın sporlarına katılımını yasaklayan yasalar çıkardı. Yargıç Brett Kavanaugh, kürsüden ve çoğunluk adına kaleme aldığı görüşte, “biyolojik erkeklerin genellikle sporda doğuştan gelen fiziksel avantajlara sahip olduğu” yönündeki tartışmasız önermeye atıfta bulunduktan sonra güvenlik ve haksız rekabet endişelerini vurguladı. Yeni kararı övenler arasında güvenlik mesajını benimseyenler de oldu. First Lady Melania Trump, X hesabından yaptığı paylaşımda, “Çoğunuzun bildiği gibi LGBTQIA+ topluluğunu tamamen destekliyorum. Ancak kadın sporcularımızın korunması ve saygı görmesi de sağlanmalı” ifadelerini kullandı. Son Yargıtay davaları yargıçlar arasındaki gerilimi de artırdı. Kavanaugh sıkı çalışan ve başarılarının tadını çıkaran kız sporculardan bahsederken, muhalefet şerhi yazan Yargıç Sonia Sotomayor da benzer bir rekabet deneyiminden mahrum bırakılan trans kızlar için üzüntü duyduğunu dile getirdi.
ÇOĞUNLUK ALT MAHKEME KARARLARINI BOZDU
Çoğunluk, trans haklarını destekleyen alt mahkeme kararlarını bozdu. Çoğunluk, Batı Virginia ve Idaho’dan gelen özel yasakların federal eğitim yasasındaki IX. Başlık’ı ve Anayasa’nın eşitlik güvencesini ihlal etmediğini söyledi. Dokuz yargıcın tamamı ilk IX. Başlık kararında genel olarak hemfikirdi ancak önemli anayasal soruda bölündü. Kavanaugh, “Biyolojik erkekler ve biyolojik kadınlar için ayrı spor takımları makuldür” diye yazdı. “Cinsiyetler arasındaki doğal fiziksel farklılıklar göz önüne alındığında, kadın ve kız takımlarında yalnızca biyolojik kadınların oynamasına izin vermek, fiziksel yaralanma riskini azaltabilir ve adil rekabeti sağlayabilir.” 2020’de her iki taraf da Bostock kararının etkisinin hukukun diğer alanlarına da yayılabileceği ihtimalini dile getirmişti ancak bu beklenti gerçekleşmedi.
KAMUOYU VE MAHKEME YAPISI DEĞİŞTİ
Yargıtay’ın bileşimi değişti; rahmetli liberal Yargıç Ruth Bader Ginsburg’un yerine Ekim 2020’de muhafazakar Amy Coney Barrett atandı. Kamuoyunun tutumu da değişti. Geçen yıl yayınlanan en son Pew Araştırma Merkezi çalışması, Amerikalıların çoğunluğunun trans bireylere yönelik kısıtlamaları desteklediğini ve bu desteğin arttığını ortaya koydu. Ankete katılanların çoğunluğu (yüzde 66) trans sporcuların doğumda atanan cinsiyetlerine uygun takımlarda yarışmasını, yarısından fazlası (yüzde 56) ise sağlık uzmanlarının reşit olmayanlara cinsiyet değişimiyle ilgili bakım sağlamasını yasaklayan yasaları destekliyordu. Mahkeme ayrıca Bostock kararının ayrımcılıkla mücadele ilkelerini Trump yönetiminin pasaport kuralları gibi yeni politikalarına genişletecek argümanları da reddetti.
GORSUCH'UN KARARI GENİŞLETME YÖNÜNDE ADIMI YOK
Davacılar sürekli olarak Bostock kararını istihdam alanının ötesinde trans hakları için kullanmaya çalışsa da mevcut çoğunluk bu davayı daha ileri götürmeye ilgi göstermedi. Geçen yıl, mahkeme çoğunluğu eyaletlerin ergenlik blokerleri, hormonlar ve benzeri cinsiyet değiştirme tedavilerine yönelik yasaklarını onayladığında Roberts, eyaletlerin gençler ve çocuklar için tıbbi bakımı koruma konusundaki çıkarlarına atıfta bulundu ve mahkemenin Bostock kararının “VII. Başlık bağlamının ötesinde” geçerli olup olmadığını değerlendirmesine gerek olmadığını söyledi. Roberts, “Bu dava, gelişen bir alandaki tıbbi tedavilerin güvenliği, etkinliği ve uygunluğu hakkındaki hararetli bilimsel ve politik tartışmaların ağırlığını taşıyor” sonucuna vardı. “Politikayla ilgili soruları halka, seçilmiş temsilcilerine ve demokratik sürece bırakıyoruz.” Gorsuch da altı yıl önce aldığı tarihi kararı genişletme konusunda istekli olmadığını gösterdi.
TRUMP'IN KARARNAMESİ DAVANIN ARKA PLANINDAYDI
Geçtiğimiz Salı günü Gorsuch, katıldığı Batı Virginia – BPJ davasındaki yeni kararın Bostock ile çelişmediğini vurgulamak için ayrı bir görüş yazdı. Gorsuch, “Bir kişiyi kısmen biyolojik cinsiyeti nedeniyle işten çıkarmanın VII. Başlık’a göre yasa dışı ayrımcılık anlamına gelmesi, yalnızca biyolojik kadın veya kızlarla sınırlı tek cinsiyetli bir spor takımına sponsor olmanın da IX. Başlık’a göre yasa dışı ayrımcılık anlamına gelmesi gerektiğini varsaymak hatadır” dedi. Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünden kısa süre sonra imzaladığı trans kadınların kadın sporlarına katılımını yasaklayan başkanlık kararnamesi de geçen haftaki davanın arka planında yer alıyordu. ABD Başsavcılık Ofisi, Batı Virginia ve Idaho’nun yanında yer alarak yazılı başvurusunun başında Trump yönetiminin “güvenlik, adalet, onur ve gerçeklik meselesi olarak kadın sporlarında erkek rekabetine karşı olduğunu” bildirdi.
MUHALEFETTEKİ YARGIÇLARDAN SERT TEPKİ
Başsavcılık, bu eyalet yasalarının trans sporcuları “herkesle aynı geçerli, biyoloji temelli koşullara” tabi tuttuğunu savundu. “Bu, eşit muamelenin tanımıdır. Bu hiçbir şekilde cinsiyet kimliği ayrımcılığı, hele cinsiyet ayrımcılığı değildir.” Davalar, Boise State Üniversitesi’nde kadın futbol ve atletizm takımlarında yarışan Lindsay Hecox ile Batı Virginia’da ortaokul ve lise atletizm takımlarına katılmak isteyen Becky Pepper-Jackson tarafından açılmıştı. Sotomayor, muhalefet şerhinde Becky Pepper-Jackson’ın erkek ergenliği yaşamasını önlemek için erken tıbbi tedavi aldığı için erkeklerin olağan atletik avantajına sahip olmadığını söylediğini belirtti. Sotomayor, liberal Yargıçlar Elena Kagan ve Ketanji Brown Jackson’ın da katıldığı görüşünde, Batı Virginia ihtilafının daha fazla delil toplanması için bir bölge mahkemesine geri gönderilmesini istedi.
NCAA VE ULUSLARARASI OLİMPİYAT KOMİTESİ DE YASAK GETİRDİ
Kararın ardından Ulusal LGBTQ Hakları Merkezi’nin hukuk direktörü Shannon Minter kararı bir “gerileme” olarak nitelendirdi ancak kararın eyaletlerin trans öğrencilerin cinsiyet kimliklerine uygun takımlarda yarışmasına izin veren politikalar benimsemesine hâlâ izin verdiğini vurguladı. Ancak momentum tam tersi yönde ilerliyor. Adalet Bakanlığı, trans öğrencilerin seçtikleri takımda oynamasına izin veren California ve diğer eyaletlere dava açtı. Geçen yıl NCAA trans kadınların kadın sporlarında yarışmasını yasaklarken, Mart ayında Uluslararası Olimpiyat Komitesi de kadınlar kategorisi için aynı kararı aldı. Sotomayor muhalefet şerhinde, bu tür yasakların trans kadınları sporun gençlere sağladığı dayanıklılık ve azim gibi birçok olumlu deneyimden mahrum bıraktığını belirtti. Kavanaugh’un görüşünde birkaç kez kullandığı “sıfır toplamlı” ifadesini alıntılayan Sotomayor, “Spor elbette çoğu zaman sıfır toplamlıdır ancak hukukun öyle olmasına gerek yoktur ve olmamalıdır” diye yazdı.