ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın göçmenlik ajandasına ağır bir darbe vurarak, her yıl Amerikan topraklarında doğan yüz binlerce bebeğe vatandaşlık verilmesini engellemek için başvurduğu başkanlık kararnamesini geçersiz saydı. Muhafazakâr ağırlıklı mahkeme, Trump yönetiminin “doğum turizmi” olarak adlandırdığı uygulamayı sona erdirme hedefini anayasal bulmadı. Karar, Trump’ın ikinci dönem vaatleri arasında önemli yer tutan bu konuda beklenenin aksine tam bir yenilgi olarak değerlendirilse de, muhafazakâr yargıçlar arasındaki derin ayrışma dikkat çekti.
ROBERTS’IN TARİHİ YORUMU VE WONG KIM ARK KARARI
Başyargıç John Roberts, 26 sayfalık görüşünde 14. Değişiklik metninin, doğumda vatandaşlığı sadece kalıcı ikamet edenlerin çocuklarıyla sınırlamadığını vurguladı. Roberts, “Anne, baba, yasal, geçici gibi ifadeler anayasa metninde yer almıyor. Bunun basit bir nedeni var: Bu kavramlar o dönemde önemli görülmüyordu” ifadelerini kullandı. Başyargıç, 1898 tarihli Wong Kim Ark davasına atıfta bulunarak Yüksek Mahkeme’nin 128 yıldır bu kararı emsal kabul ettiğini hatırlattı.
MUHAFAZAKÂR YARGIÇLAR ARASINDAKİ BÜYÜK AYRILIK
Roberts’a tam katılım sadece Muhafazakâr Yargıç Amy Coney Barrett’tan gelirken, mahkemenin üç liberal yargıcı da bu görüşe destek verdi. Muhafazakâr kanattan Yargıç Samuel Alito, “Bu, mahkeme tarihinin en önemli kararlarından biri ve ciddi bir hata yapıldı” diyerek muhalefet şerhini açtı. Yargıç Clarence Thomas ise 100 sayfaya yaklaşan muhalefet görüşünde çoğunluğun 14. Değişiklik’i yeniden yorumlayarak “anayasayı kendi tercih ettiği hakları korumak için araçsallaştırdığını” savundu.
JACKSON’DAN THOMAS’A SERT TEPKİ
Yargıç Ketanji Brown Jackson, Thomas’ın “renk körü anayasa” yaklaşımına atıfla, onu 14. Değişiklik’i çarpıtmakla suçladı. Jackson, “Thomas’ın görüşü, Siyah Amerikalıları göçmenlere karşı konumlandırıyor. Oysa 14. Değişiklik’i savunanlar böyle bir ayrım yapmadı” ifadelerini kullandı.
KAVANAUGH’UN FARKLI YOLU VE TRUMP’IN YANILGISI
Yargıç Brett Kavanaugh, kararın sonucuna katılmakla birlikte anayasal değil, 1952 tarihli federal yasa temelinde Trump’ın kaybetmesi gerektiğini belirtti. Kavanaugh’a göre Kongre, doğumda vatandaşlığa istisnalar getirecek yeni bir yasa çıkarabilir. Trump ise kararı “Kongre yasa çıkarabilir” sözleriyle yorumlarken, mahkemenin net tavrını göz ardı etti. Roberts, ülkeye yasadışı veya geçici statüyle girenlerin çocuklarının da “ABD’nin yargı yetkisine tabi” olduğunu ve “doğum itibarıyla vatandaş” sayıldıklarını açıkça belirtti.
TRUMP İLE YÜKSEK MAHKEME ARASINDAKİ GERGİN DÖNEM
Doğumda vatandaşlık kararı, Trump’ın yargıyla inişli çıkışlı ilişkisinde yeni bir dönüm noktası oldu. Mahkeme, başkanın Merkez Bankası’ndaki bir yöneticiyi görevden alma yetkisini sınırlarken, Şubat ayında küresel acil durum tarifelerini de durdurmuştu. Öte yandan Trump, bağımsız kurum liderlerini işten çıkarma yetkisinin genişletilmesi ve insani yardım programlarının sonlandırılması gibi davalarda önemli zaferler kazandı. Mahkemenin trans sporcularla ilgili kararı da başkanın ajandasıyla örtüştü. Uzmanlar, Yüksek Mahkeme’nin hukuku sağa taşırken kendi gündemini takip ettiğini, Trump’ın taleplerini ise her zaman karşılamadığını belirtiyor.