ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın Kongre Kütüphanesi bünyesindeki üst düzey bir yetkilinin görevden alınması yönündeki girişimini geçici olarak reddetti. Bu karar, söz konusu yetkilinin alt mahkemelerdeki dava süreci tamamlanana kadar görevine devam etmesine olanak tanıyacak. Mahkeme, kısa bir karar metninde Trump’ın iddialarının hukuki esaslarına dair nihai bir değerlendirme yapmadığını da vurguladı.
PERLMUTTER’İN GÖREVİNE DEVAM KARARI
Yüksek Mahkeme’nin bu hamlesi, Shira Perlmutter’in ABD Telif Hakları Ofisi direktörlüğü görevini sürdürmesini sağlayacak. Trump, geçtiğimiz bahar aylarında başlattığı mücadele kapsamında, Kongre Kütüphanesi’nin eski müdürü Carla Hayden’ı mayıs ayı başında görevden almış ve yerine eski özel avukatlarından Todd Blanche’ı vekaleten atamaya çalışmıştı. Aynı süreçte, kütüphanenin bir parçası olan Telif Hakları Ofisi’ndeki Perlmutter’i de görevden almak istemişti.
YASAMA VE YÜRÜTME ARASINDAKİ YETKİ TARTIŞMASI
Geçtiğimiz sonbaharda Yüksek Mahkeme, başkanın yürütme organı üyelerini görevden alma yetkisine ilişkin iki önemli davada karar verilene kadar Perlmutter dosyasında işlemleri durdurmuştu. Mahkeme pazartesi günü bu davaları sonuçlandırarak başkana bağımsız kurumların liderlerini geniş ölçüde görevden alma yetkisi tanıdı. Ancak Perlmutter’in savunmasının temel dayanağı, pozisyonunun yasama organına ait olması ve bu nedenle Trump’ın yetki alanının dışında kalması gerektiği yönünde.
TRUMP’IN GÖREVDEN ALMA GİRİŞİMİ VE MAHKEME SÜRECİ
Anlaşmazlık geçtiğimiz yıl, Trump’a bağlı bir grup kişinin mayıs ayında ellerinde başkanın kendilerini göreve atadığını belirten bir mektupla kütüphane binasına gelmesiyle gerilimli bir hal almıştı. Kütüphane yetkilileri, bu kişileri usulüne uygun atanmış olarak tanımayı reddetmiş ve ardından dava açmıştı. Perlmutter, başkanın kendisine yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılan bazı telifli eserler için lisans gerekeceğini öngören bir rapor nedeniyle tepki gösterdiğini iddia ediyor. Perlmutter’in açtığı davada, Trump’ın bu rapora “iddiaya göre katılmadığı” belirtiliyor. Raporun ardından bir Beyaz Saray yetkilisi Perlmutter’e e-posta göndererek görevden alındığını bildirmişti.
DC TEMYİZ MAHKEMESİ’NİN KARARI
Bu yılın başlarında DC Temyiz Mahkemesi’ndeki bir heyet, 2’ye 1 oyla telif hakları sicilinin yasama organının bir parçası olduğuna hükmetti. Karara göre, Perlmutter’i ancak Senato’dan onay almış bir Kongre Kütüphanesi müdürü görevden alabilir, başkan değil. Çoğunluk görüşünü yazan yargıç Florence Pan, “Yürütmenin, yasama organına ait bir yetkilinin işine açıkça müdahale etmesi, kuvvetler ayrılığının ihlali anlamına gelir” ifadelerini kullandı. Pan ve Perlmutter’in yanında yer alan diğer yargıç, Başkan Joe Biden tarafından atanmıştı. Trump’ın aday gösterdiği üçüncü yargıç ise karara muhalif kaldı.
TRUMP YÖNETİMİNİN İTİRAZI
Trump yönetimi, Yüksek Mahkeme’ye yaptığı başvuruda DC Temyiz Mahkemesi’nin kararının “yerleşik içtihatlara aykırı olduğunu ve kütüphane müdürü ile sicil memurunun hukuki statüsünü yanlış yorumladığını” savundu. Yönetim, telif hakları sicilinin yabancı hükümetlerle telif hakları konusunda toplantılara katılmak gibi “yürütme işlevleri” yerine getirdiğini ve bu nedenle yasama organı mensubu sayılamayacağını öne sürdü. Başsavcı vekili D. John Sauer, “Kütüphane müdürü ve sicil memurunun yasama görevlisi olarak kabul edilmesi, telif hukukunu anayasanın temel ilkeleriyle çatışmaya sürükler” değerlendirmesinde bulundu.