YENİDEN YÜKSELİŞ: YUNAN ARMATÖRLERİ VE RUS PETROLÜ TİCARETİ
2025’in ilk yarısında Yunan armatörlerin yeniden yükselmesiyle Rus petrolü ticareti canlanıyor. Wall Street Journal’ın haberine göre, petrol fiyatlarının varil başına 60 doların altına düşmesi ve ABD ile Rusya arasında başlayan diplomatik yumuşama, Yunan tankerlerinin Rus limanlarına dönüşünü sağlıyor. Nisan ayında Rus ham petrolünün %26’sı, Mart’ta ise %30’u Yunan gemileriyle taşındı. Bu oran, 2024’e kıyasla iki katından fazla. Yunanistan, dünya genelindeki en büyük tanker filosuna sahip ülke olarak petrol piyasasında önemli bir rol oynuyor. Dynacom Tankers (George Prokopiou), Minerva Marine (Andreas Martinos) ve Okeanis Eco Tankers (Alafouzos ailesi) gibi şirketler, Primorsk, Ust-Luga ve Novorossiysk gibi Rus limanlarından petrol taşıyarak Moskova’nın küresel enerji ticaretinde kilit bir aktör haline geldi.
FİYAT DÜŞÜŞÜ VE G7 FİYAT TAVANI
Batı’nın G7 fiyat tavanı çerçevesinde, Rus petrolü varil başına 60 doların altındaysa taşınmak yasal hale geliyor. Bu yıl Suudi Arabistan’ın üretim artışı ve küresel ticaret savaşının etkileriyle Brent petrolü %14 değer kaybederek 64 dolara, Rus Urals petrolü ise 50 dolara düştü. Bu durum, Yunan armatörlerin Rus petrolünü taşımak için tekrar devreye girmesine neden oldu. Vortexa verilerine göre, Yunan gemileri 2024’te Rus petrolü taşımada düşük bir paya sahipken, 2025’te bu oran önemli bir artış gösterdi.
ABD-RUSYA YUMUŞAMASI VE TRUMP ETKİSİ
Yunan armatörlerin cesareti, Donald Trump’ın Ocak 2025’te göreve dönmesiyle başlayan ABD-Rusya yakınlaşmasından kaynaklanıyor. Trump yönetimiyle yapılan görüşmeler, bazı Yunan armatörlerin Rus petrolü taşımacılığına geri dönüşte daha güvende hissettiğini gösteriyor. Londra merkezli analist Michelle Bockmann, “Genel hava şu: İran’a hayır, ama Rusya’ya evet” diyor. Ancak Trump’ın yakın zamanda Vladimir Putin’i eleştirmesi ve yeni yaptırımlar sinyali vermesi, diğer Batılı şirketlerin temkinli duruşunu sürdürmesine neden oluyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, diplomasiye bir şans verilmesini desteklerken, “Putin’in müzakereye açık olmaması durumunda çeşitli önlemler masada” açıklaması yapıyor.
GÖLGE FİLOVARDAN YUNAN TANKERLERİNE GEÇİŞ
2023 sonunda petrol fiyatlarının 60 doların üzerine çıkmasıyla birlikte Yunan armatörler Rus petrolü ticaretini büyük ölçüde durdurmuştu. Bu boşluğu, Rusya’nın gölge filosu (eski, sahipleri belirsiz tankerler) doldurdu. Ancak 2025’te gölge filonun birçok gemisi yaptırımlarla işlevsiz hale geldiğinden, petrol tüccarları yeniden Yunan tankerlerine yönelmeye başladı. Öne çıkan armatörler arasında Ioannis Alafouzos, George Prokopiou ve Andreas Martinos yer alıyor.
YÜKSEK KÂRLAR, YÜKSEK RİSKLER
Rus petrolü taşımacılığı, düşük rekabet ve yasal uyum maliyetleri nedeniyle yüksek navlun ücretleri sunuyor. Örneğin, Rus limanlarından Hindistan’a yapılan bir sefer 8 milyon dolar gelir sağlarken, bu miktar 2021’dekinin 5 katı kadar. Ancak tüm armatörler bu riski göze almıyor. George Economou’nun TMS Tankers’ı, 2022’de büyük miktarda Rus petrolü taşırken, 2025’te bu ticareti yalnızca yakıt yağıyla sınırlı tutuyor.
YUNANİSTAN’IN ÇELİŞKİLİ ROLÜ
Yunanistan, NATO ve AB üyesi olarak 2022’den beri Rusya’ya yönelik yaptırımları destekliyor. Ancak Yunan armatörler, 1953 Anayasası’ndaki bir madde sayesinde gemi gelirlerinden vergi muafiyetiyle çalışıyorlar, bu durum sektörü kârlı kılıyor. Yunan gemileri, Rus petrolünün %28’ini taşıyarak (2022-2024 arasındaki dönemde) Moskova’nın enerji gelirlerine önemli bir katkı sağladı. Ukrayna, bu nedenle Minerva Marine, Dynacom ve TMS Tankers gibi şirketlerin yaptırım listesine alınmasını önerdi.