Mumbai’deki Zerdüşt ateş tapınağının kapıları, yalnızca küçük bir azınlığa açık. Bu kutsal mekânda beyaz cübbeli rahipler, üç bin yıllık dualarla kutsal ateşi canlı tutuyor. Ben de o ateşin önünde dururken, bir zamanlar büyük bir Pers imparatorluğuna hükmetmiş Zerdüşt atalarımı hatırlıyorum. Parsiler, 1300 yıl önce Müslümanların Pers’i fethiyle dinlerinden edilen o ataların torunları. Hindistan’ın batı kıyısına sığınan bu topluluk, inançlarını koruyarak yeni bir hayat kurdu. Ancak bugün o kutsal odaya kızımın girmesine izin yok. Çünkü o, doğuştan bile Parsi sayılmıyor. Katı cinsiyet kuralları, yalnızca Parsi babalardan doğanları topluluğun bir parçası kabul ediyor. Benim gibi dışarıdan biriyle evlenen Parsi kadınları kenara itilirken, çocukları tamamen dışlanıyor. Bu kural, nüfusu hızla azalan ve 2050’de 25 binin altına düşmesi beklenen bir toplulukta uzun süredir tartışılıyor. Ancak şimdi, bu kural ilk kez gerçek anlamda bir mahkeme sınavıyla karşı karşıya.
PARSİLERİN HİNDİSTAN’A GELİŞİ VE KATI KURALLAR
Parsilerin Hindistan’a geliş hikâyesi yüzyıllar öncesine dayanıyor. Efsaneye göre, Zerdüşt mülteciler Batı Hindistan kıyılarına çıktığında, yerel bir Hindu hükümdar onları ağzına kadar sütle dolu bir kapla karşıladı. Bu jest, krallığının zaten dolu olduğunu ima ediyordu. Zerdüşt başrahibi ise süte bir tutam şeker karıştırarak tek damla dökmeden cevap verdi: “Biz şeker gibi olacağız, toprağınızda eriyip onu tatlandıracağız.” Bu vaat, Parsi yaşamını tanımlayan ilkeleri de beraberinde getirdi: din değiştirmeyecekler ve yalnızca kendi toplulukları içinde evleneceklerdi. Yüzyıllar içinde bir arada yaşama stratejisi olan bu kural, din değiştirme ve karma evliliklere karşı katı bir direnişe dönüştü.
1908 MAHKEME KARARI VE DIŞLAMANIN MEŞRULAŞMASI
1908’deki önemli bir mahkeme kararı, yalnızca Parsi babalardan doğanların devlet tarafından Parsi olarak tanınmasını sağladı. Bu karar, bir asrı aşkın süredir devam eden dışlamanın temelini oluşturdu. Dava, Fransız vatandaşı Suzanne Brière’in, Tata ailesinin önde gelen bir üyesiyle evlendikten sonra Zerdüştliğe geçmesiyle başladı. Brière, Bombay’daki Sessizlik Kulesi’ne gömülmek istediğinde ortodoks kesim buna karşı çıktı. Bombay Yüksek Mahkemesi, Parsi topluluğunu katı bir ataerkil çerçevede tanımladı: yalnızca Parsi erkekler, kiminle evlenirlerse evlensinler, dini kimliği aktarabilirdi. Din değiştirenler ve Parsi annelerden Parsi olmayan babalarla doğan çocuklar dışlandı.
TOPLULUK İÇİNDEKİ MÜCADELE VE MAHKEME YOLU
Yıllar boyunca birçok Parsi kadını bu uygulamalara karşı hukuki mücadele verdi. 2010’da Goolrokh Gupta, karma evliliği nedeniyle anne babasının cenaze törenine katılması engellenince dava açtı. 2017’de Yüksek Mahkeme, Zerdüşt ibadethanelerine girmesine izin veren bir ara karar çıkardı. Aynı yıl yazar Prochy Mehta, kızının çocuklarının Kolkata’daki bir ateş tapınağına alınmaması üzerine mahkemeye başvurdu. Mücadele halen Kalküta Yüksek Mahkemesi’nde devam ediyor.
AİLELERİN KARŞILAŞTIĞI ENGELLER
Sanaya Dalal da benim gibi Parsi bir toplulukta büyüdü ve dışarıdan biriyle evlendi. Ancak Hindistan’da kaldı ve ailesi topluluk ritüellerinden ve buluşmalarından dışlandı. 43 yaşındaki Dalal, oğlu Aaresh’i Dadar Parsi Gymkhana’ya kaydettirmek istediğinde, beş yaşını doldurduğu için geri çevrildi. Kulüp, çocuğu Parsi olarak kabul etmedi. 2021’de çift, bu kurala karşı Hindistan Yüksek Mahkemesi’ne başvurdu. Dalal, oğlunun “ibadet etme, miras alma, sosyal hayata katılma ve onurlu bir yaşam sürme hakkı” için savaştıklarını söylüyor.
NÜFUS AZALMASI VE HÜKÜMETİN MÜDAHALESİ
1941’de Hindistan’da 100 binden fazla olan Parsi nüfusu, 2011’de 60 binin altına düştü. Birçok Parsi yurt dışına göç etti. Kadınların eğitim ve kariyer sahibi olması, geç evlenme ve az çocuk sahibi olma eğilimi nüfus azalmasını hızlandırdı. Hindistan hükümeti, 2013’te Parsi nüfusunu artırmak için bir program başlattı. Düşük gelirli Parsi ailelerine doğurganlık tedavisi ve çocuk bakımı için mali yardım sağlanıyor. 12 yılda yaklaşık 490 çocuğun doğumu bu programla mümkün oldu. Ancak dışarıdan biriyle evlenen Parsi kadınları bu yardımdan yararlanamıyor.
DAVANIN GELECEĞİ VE TOPLULUĞUN BEKLENTİSİ
Sanaya Dalal ve eşi Rishi Kishnani, davalarının sonuçlanmasının 10, 15 hatta 50 yıl sürebileceğini biliyor. Ancak Kishnani, “Bu değişmeli, bunun için yapacağım” diyor. 12 yaşındaki oğulları Aaresh, kendisiyle ilgili bu hukuki mücadeleden habersiz. Ailesi, ona neden kulübe gitmediklerini anlatmadı. Dalal, “Onu dinimizin içinde büyüttük ve ayrımcılığa uğradığını bilmiyor” diyor. Yüksek Mahkeme’nin önümüzdeki aylarda davayı görmesi bekleniyor. Parsi topluluğu, kendi anlatısındaki “şeker gibi eriyip tatlandırma” vaadi ile kadınlarını ve çocuklarını dışarıda bırakan kurallar arasında bir karar bekliyor.