SU KRİZİ VE KURAKLIK ORTAMINDAKİ GELİŞMELER
İran’ın başkenti Tahran, beş yılı aşkın süredir süren kuraklık ve rekor sıcaklıklar sonucunda ciddi bir su krizinin eşiğine gelmiş durumda. Kentin ana barajlarındaki su seviyeleri alarm verici şekilde düşüyor. Yetkililer, su tüketiminde acil bir azalma sağlanmazsa bazı bölgelerde evlere su tedarikinin tamamen kesilebileceğini duyuruyor.
YAŞAM TARZINI ZORLAŞTIRAN SORUNLAR
Su krizinin yanı sıra elektrik kesintileri ve altyapı sorunları, başkentte günlük yaşamı zorlaştırıyor ve halkın tepkisini artırıyor. BBC Farsça Servisi’ne konuşan bir Tahranlı, “Su kesintileri ve su basıncındaki ciddi düşüş, apartmanlarda suyun ya hızla tükenmesi ya da hiç olmaması anlamına geliyor.” diyor. Diğer bir Tahran sakini, “Elektrikler kesilince internet de, asansörler de çalışmıyor… Özellikle yaz aylarındaki sıcak havalarda ve hava kirliliğinin yoğun olduğu günlerde durum dayanılmaz bir hal alıyor.” şeklinde devam ediyor. Su kıtlığı ve elektrik kesintileri, halkın artan öfkesine neden oluyor.
SU REZERVLERİ İÇİN KRİTİK UYARI
Tahran, beş ana baraja bağımlı ve Lar Barajı, normal seviyesinin yalnızca yüzde 1’inde faaliyet gösteriyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, vatandaşları su tüketimini en az yüzde 20 azaltmaya çağırdı. Temmuz ayı verileri, su talebinin geçen yıla göre yüzde 13 azaldığını gösteriyor. Ancak yetkililer, eylül ve ekim aylarında su tedarikinin sürdürülebilmesi için yüzde 12 oranında ek azalma gerektiğini vurguluyor. Bu durum, kamu binalarının enerji tasarrufu için düzenli olarak kapatılmasına yol açıyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ
BM Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Müdürü Prof. Kaveh Madani, durumu, “Bu sadece bir su krizi değil, aynı zamanda bir ‘su iflası'” diye özetliyor. BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’nden Daniel Tsegai, İran’ın su kıtlığının iklim değişikliği, arazi bozulması ve kötü yönetimle birleşince ciddi sonuçlar doğurduğunu belirtiyor. Uzmanlar, sorunun yalnızca kuraklıkla sınırlı olmadığını, İran’ın doğanın sağladığından fazla su tüketmesi ve verimsiz tarımsal sulamanın da krizi derinleştirdiğini ifade ediyor.
ENERJİ SİSTEMLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Tahran’daki su kıtlığı, enerji sistemlerini de etkiliyor. Barajlar boşaldıkça hidroelektrik üretimi düşüyor ve gazla çalışan santraller artan talebi karşılamada zorlanıyor. Temmuz ayında elektrik talebi 69 bin megavata ulaşırken, kapasite sadece 62 bin megavat. Bu durum, günde 2 ila 4 saat süren elektrik kesintilerine yol açıyor.
SOSYAL ETKİLER VE ALTYAPI SORUNLARI
Su kesintileri, hastanelere ve temel hizmetlere öncelik verilerek yönetiliyor; evlere su, dönüşümlü olarak tanker veya borularla dağıtılıyor. Daha varlıklı haneler su depoları kurabilirken yoksul aileler ciddi sıkıntılar yaşıyor. Tahran’da arıtılmış suyun yüzde 22’sinin sızıntılar nedeniyle kaybolduğu bildiriliyor. Ayrıca, İran’ın yeraltı suyu rezervlerinin yüzde 70’ten fazlasının tükendiği ve bazı bölgelerde toprakların yılda 25 santimetre kadar çöktüğü tahmin ediliyor.