Andrew Lunetta, Syracuse kentindeki evsiz barınaklarında çalışırken sürekli aynı tabloyu gördü. Erkekler barınaktan ayrılıyor, en ucuz konutlara taşınıyor ve kısa süre sonra tekrar bir yatak arayışıyla geri dönüyordu. 36 yaşındaki Lunetta, “Aylar, hatta bazen haftalar içinde aynı kişiler barınağa geri dönüyordu” dedi. Neredeyse on yılın sonunda onun için ders netti: İnsanlar konutta başarısız olmuyordu, konut onları başarısız kılıyordu.
KÜÇÜK EVLERİN FELSEFESİ
Lunetta, barınak sakinlerine bir evden ne beklediklerini sormaya başladı. Sürekli aynı yanıtı aldı: Oda arkadaşı yok, ortak alan yok, sadece kendilerine ait bir yer ve ev sahibi olduktan sonra da devam edecek bir destek. Bu fikir, Lunetta’yı 2014 yılında “A Tiny Home for Good” (İyilik İçin Küçük Bir Ev) adlı kuruluşu kurmaya yöneltti. Syracuse merkezli bu kâr amacı gütmeyen kuruluş, evsizlik yaşayan kişiler için 23 küçük ev inşa etti ve iki düzineye yakın mülkü yeniledi. Lunetta, küçük evlerin “bir sakinlik hissi” sunduğunu söylüyor. Özellikle travma, akıl hastalığı veya madde bağımlılığı ile mücadele eden barınak sakinleri için bu durum, kısa vadeli barınma ile uzun vadeli istikrar arasındaki farkı yaratabiliyor. Evler küçük ama mutfak, banyo, çamaşır makinesi ve kurutucu ile tam donanımlı. Sakinler, diğer konut düzenlemelerini sürdürülemez kılan ortak koridorlardan, oda arkadaşı çatışmalarından ve sürekli gürültüden kaçınıyor.
UZUN VADELİ DESTEK MODELİ
Ancak barınmanın kendisi, A Tiny Home for Good modelinin sadece bir parçası. Lunetta ve ekibi, kiracıların başarılı olması için gereken uzun vadeli desteği sağlıyor. Bu destek ister bağımlılıkla mücadele, ister akıl sağlığı bakımı, isterse de hayatlarını istikrara kavuşturacak günlük kaynaklar ve çalışma anlamına gelsin fark etmiyor. Lunetta, “On yıllık evsizlikle mücadele ettikten sonra birinin iyileşeceğini, aniden doğru seçimleri yapacağını beklemek gerçekçi değil” dedi. Bu destek her kiracı için farklı şekilleniyor. Bazıları günlük kontrollere ihtiyaç duyarken, diğerleri daha seyrek iletişimle yetinebiliyor. Lunetta’ya göre en önemli şey sabır, tutarlılık ve ilerlemenin herkes için aynı görünmeyeceğini anlamak. Çalışmalar barınma ve vaka yönetiminin ötesine de uzanıyor. Personel ve kiracılar mahallede haftalık yürüyüşler için bir araya geliyor, kuruluş sakinlere bağlantı kurma ve ilişki geliştirme fırsatı veren grup aktiviteleri ve etkinlikler düzenliyor. Lunetta, “Kiracılarımızın çoğu için bir yürüyüş grubuna veya yazı kulübüne davet edilmek radikal bir kavram. Sanırım bu, kiracılarımızın çoğuna daha önce hiç sunulmamış bir şey” diye konuştu.
HER KİRACIYA ÖZEL YAKLAŞIM
A Tiny Home for Good modeli, kiracıları olduğu gibi kabul ediyor. Kiracılar standart kira sözleşmeleri imzalıyor ve genellikle gelirlerinin yüzde 30’u ile sınırlı olmak üzere gelirlerine göre kira ödüyor. Lunetta, ayıklık şartı, danışmanlığa katılma zorunluluğu veya ayrılmaları gereken bir son tarih olmadığını belirtiyor. Bazıları için bu konut kalıcı. Kuruluşun ilk kiracısı neredeyse 10 yıl önce taşındı ve hala orada yaşıyor. Lunetta için bu tür bir uzun vadeli istikrar, hedefin bir parçası. “Bazıları için umudum, hayatlarının geri kalanında bizimle kalmaları” dedi. Kuruluş artık evsizlik yaşayan aileler için çok yatak odalı evleri de yeniliyor.
HİKAYEDEN UMUT DOĞUYOR
Kiracı Rhea Holmes için küçük evi, yaşamla ölüm arasındaki fark anlamına geliyordu. 26 yıllık eşini kaybettikten sonra hayatı yıkıcı bir hal aldı. Acıya gömülen Holmes, evini kaybetti ve sekiz ay boyunca eşinin mezarında yaşadı. “Benim için tek ev hissi veren yerdi orası. Yaşasam da ölsem de umurumda değildi” dedi. Ocak ayında küçük evine yalnızca üzerindeki kıyafetler, bir iPad ve bir telefonla taşındı. Şimdi evi bitkiler, fotoğraflar ve eşyalarıyla dolu. Holmes, evin kendisine “umut, özgürlük ve huzur” verdiğini söylüyor. “Derin bir nefes alma özgürlüğü gibi. Sinir sisteminiz artık dinlenebiliyor.” Holmes ayrıca kuruluşun vaka yönetiminin, doğum belgesi, ehliyet ve Sosyal Güvenlik kartını yeniden alması gibi hayatının önemli temellerini yeniden inşa etmesine yardımcı olduğunu belirtti. “Vaka yöneticim kimliğimi yeniden kazanmama yardımcı oldu.” Lunetta, Holmes’un hikayesinin, birçok kişinin evsizliği kimlerin yaşadığı ve hayatın ne kadar çabuk dağılabileceği konusundaki varsayımlarına meydan okuduğunu söylüyor. Holmes ise “Evsiz nüfus hala insan. Hayatınız her an değişebilir” dedi. A Tiny Home for Good şu anda 47 kişiyi barındırıyor ve Lunetta, daha fazla kişiyi barındıracak 23 inşaat projesiyle büyümeye devam etmeyi planlıyor. Lunetta, “Ev sahibi olarak anılmaktan hala hoşlanmıyorum ama olduğumuz şey bu. Bu nüfusun ihtiyacı olan şey, önemseyen ev sahipleri ve biz de kesinlikle bunu yapıyoruz” ifadelerini kullandı.