Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Meta’nın sahibi olduğu Facebook ve Instagram’da kullanıcıları “bağımlılık yapıcı tasarıma” maruz bıraktığını belirterek, şirketin bu platformlarda köklü değişiklikler yapması gerektiğini duyurdu. Komisyon, otomatik oynatma, sonsuz kaydırma akışı, kişiselleştirilmiş öneriler ve anlık bildirimler gibi özelliklerin kullanıcıların “fiziksel ve zihinsel sağlığını” tehdit edebileceğini ifade etti. Yapılan açıklamada, Meta’nın bu risklere karşı kullanıcıları yeterince uyarmadığı ve AB’nin Dijital Hizmetler Yasası’nı (DSA) ihlal etmiş olabileceği kaydedildi.
META’NIN SAVUNMASI VE TEEN ACCOUNTS DÜZENLEMESİ
2024 yılında başlatılan soruşturma kapsamında yayımlanan bu ön bulgulara Meta’nın itiraz ettiği belirtildi. Meta Sözcüsü Ben Walters, yaptığı yazılı açıklamada, “Bu bulgular, gençleri korumak için attığımız önemli adımları doğru bir şekilde yansıtmıyor.” dedi. Walters, soruşturma başladığından bu yana Teen Accounts (Genç Hesapları) uygulamasını hayata geçirdiklerini hatırlatarak, bu özelliğin gençleri otomatik olarak koruduğunu ve ebeveynlere gece Instagram erişimini engelleme ile günlük ekran süresini 15 dakikayla sınırlama gibi kontroller sağladığını söyledi.
KOMİSYONUN ELEŞTİRİLERİ: OTOMATİK OYNATMA VE SONSUZ KAYDIRMA
Komisyonun bulgularına göre Meta, otomatik oynatma, sonsuz kaydırma ve kişiselleştirilmiş önerilerin yarattığı riskleri dikkate almadı. Açıklamada, bu özelliklerin “kullanıcının kaydırmaya devam etme dürtüsünü beslediği ve beyni ‘otomatik pilot moduna’ geçirerek sağlıksız alışkanlıklara ve kompulsif kullanıma katkıda bulunduğu” vurgulandı. Ayrıca rapor, Meta’nın gençlerin geceleri uygulamalarda ne kadar vakit geçirdiğine dair verileri görmezden geldiğini ortaya koydu.
ZAYIF KALAN GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
Komisyon, Meta’nın bu riskleri azaltma çabalarının işe yaramadığını belirtti. Süre yönetimi hatırlatıcılarının kolayca geçiştirilebildiği ve ebeveyn kontrol araçlarının ebeveynlerden belirli bir teknik bilgi birikimi ve zaman ayırmasını gerektirdiği için etkinliğinin azaldığı ifade edildi. New York Üniversitesi ve Northeastern Üniversitesi tarafından geçtiğimiz ay yayımlanan bir araştırma, Instagram’ın genç güvenlik özelliklerinin yüzde 66’sının ya işlevsiz olduğunu ya da genç kullanıcılar tarafından bulunmasının çok zor olduğunu ortaya koydu. Araştırmada ayrıca gençlerin süre hatırlatıcılarını ne kadar kolaylıkla geçiştirebildiği de eleştiri konusu oldu.
DSA İHLALİ HALİNDE 12 MİLYAR DOLAR CEZA KAPIDA
AB Komisyonu’nun tespitleri şimdilik ön nitelikte ve Meta’nın itiraz hakkı bulunuyor. Ancak şirketin DSA’yı ihlal ettiğine karar verilmesi halinde, küresel gelirinin yüzde 6’sına kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor. Bu oran, geçen yılki kazançlara göre 12 milyar doların üzerinde bir cezaya işaret ediyor. Meta’nın ilk olarak 2024’te kullanıma sunduğu Teen Accounts güvenlik ayarları, 18 yaş altı kullanıcılara varsayılan gizlilik korumaları, zaman sınırlamaları ve içerik kısıtlamaları getiriyor. Komisyon, Meta’dan bağımlılık yapıcı özellikleri devre dışı bırakmasını ve öneri sistemini daha az etkileşim odaklı hale getirmesini talep ediyor.