ABD ordusu, daha önce İran ham petrolü kaçakçılığı nedeniyle yaptırım uygulanan bir petrol tankerine uluslararası sularda el koydu. Pentagon, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ABD güçlerinin “ziyaret hakkı kapsamında denizde müdahale” gerçekleştirerek M/T Tifani adlı tankere “herhangi bir olay yaşanmadan” çıktığını duyurdu. ABD’li bir savunma yetkilisi, tankerin Hindistan ile Güneydoğu Asya arasında kalan Bengal Körfezi’nde yakalandığını ve gemide İran petrolü bulunduğunu belirtti.
TANKERİN AKIBETİNE DÖRT GÜN İÇİNDE KARAR VERİLECEK
Söz konusu yetkili, ABD ordusunun önümüzdeki dört gün içinde tankeri ABD’ye çekmek ya da başka bir ülkeye teslim etmek gibi seçenekleri değerlendirerek bir karar vereceğini söyledi. Bu operasyon, ABD’nin İran’a yönelik yürüttüğü ve Tahran’a bağlı olduğu düşünülen ya da silah, petrol, metal ve elektronik gibi malzemeler taşıdığından şüphelenilen gemileri durdurmayı amaçlayan kampanyanın son adımı olarak kaydedildi. ABD ile İran arasında zaten kırılgan olan ateşkesin süresinin dolmasına kısa bir süre kala gelen bu hamle, Pakistan’ın Washington ile Tahran arasında arabuluculuk yapma çabalarının sürdüğü bir döneme denk geldi. Bu, ABD ordusunun el koyduğu İran bağlantılı ikinci gemi oldu. Pazar günü ABD Donanması, İran bayraklı bir kargo gemisine saldırarak ele geçirmiş ve Başkan Donald Trump, bir ABD muhribinin geminin makine dairesini deldiğini açıklamıştı.
ABD’DEN İRAN BAĞLANTILI GEMİLERE KARŞI KÜRESEL MÜCADELE MESAJI
Pentagon, sosyal medyada Botsvana bayrağı taşımasına rağmen Tifani’yi “vatansız” olarak tanımladı. Açıklamada, “Daha önce de belirttiğimiz gibi, yasa dışı ağları bozmak ve İran’a maddi destek sağlayan yaptırımlı gemilere el koymak için küresel deniz güvenliği çabalarını sürdüreceğiz. Uluslararası sular, yaptırımlı gemiler için bir sığınak değildir” ifadeleri kullanıldı. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, geçen hafta yaptığı açıklamada, bu uygulamanın İran suları ve ABD Merkez Komutanlığı’nın sorumluluk alanıyla sınırlı kalmayacağını söyledi. Caine, diğer bölgelerdeki ABD güçlerinin de İran bayraklı veya İran’a maddi destek sağlamaya çalışan herhangi bir gemiyi hedef alacağını belirterek, özellikle Pasifik’teki operasyonlara ve Hürmüz Boğazı dışında blokaj başlamadan önce ayrılan gemilere dikkat çekti. Ordu, kaçak mal olarak değerlendirilen geniş bir ürün listesi de yayımlayarak, bu malları “nerede olursa olsun” ticari gemilerden arayıp el koyacağını duyurdu.
UZMANLARA GÖRE ATEŞKES İHLALİ TARTIŞMALI
ABD’nin Touska adlı kargo gemisine yönelik hafta sonu saldırısı, iki haftalık ateşkesin ihlal edilip edilmediği sorusunu gündeme getirdi. City Üniversitesi ve Malezya Denizcilik Enstitüsü’nden Hukuk Profesörü Jason Chuah, ABD ve İran’ın “hukukun net bir evet-hayır cevabı vermediği garip bir alanda” faaliyet gösterdiğini söyledi. Chuah, ABD’nin çatışmanın hiçbir zaman tam olarak sona ermediği, yani hâlâ bir silahlı çatışma hali olduğu görüşünde olduğunu belirterek, “Bunu söyleyerek ablukayı uygulamaya ve hatta denizde sınırlı güç kullanmaya devam edebilir” dedi. İran’ın ise ateşkesi tüm düşmanca eylemlerin durdurulması olarak gördüğünü ifade eden Chuah, İran ortak askeri komutanlığının silahlı müdahaleyi korsanlık ve ateşkes ihlali olarak nitelendirdiğini aktardı.
Emekli Deniz Piyade Albayı ve CSIS’ten Mark Cancian, ateşkesin tanımlanmış terimleri olmadığı için ihlalin yoruma açık olduğunu belirterek, “Trump duyurdu. İranlılar kabul etti. Ancak resmi bir anlaşma yok. Bu nedenle ateşkesi bozup bozmadığı bakış açınıza bağlı. Hiçbir şey yazıya dökülmedi” dedi. Brookings Enstitüsü’nden Michael O’Hanlon ise ABD’nin ateşkesi ihlal etmediğini çünkü bunun yalnızca İran’ı bombalamayı durdurmakla sınırlı olduğunu, ablukayı kapsamadığını savundu. O’Hanlon, “Bombalamayı durdurmayı kabul ettik ve onların temelde istediği de buydu. Ancak ablukayı anlamlı kılacaksanız uygulamaya devam etmeniz gerekir” değerlendirmesini yaptı.