ABD-İsrail ve İran arasındaki 20 gün süren çatışmanın enerji tesislerine sıçraması, dünya genelindeki piyasalarda dalgalanmalara yol açtı. Petrol fiyatlarındaki ani artış, enflasyon endişelerini beraberinde getirirken, merkez bankalarının yüksek faiz sinyalleri, altın ve gümüş fiyatlarında hızlı bir düşüşe neden oldu.
TARTIŞMALI OPERASYON
ABD’nin, dünya enerji ticaretinin kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz tankerlerine askeri eskort sağlama planı, ciddi güvenlik sorunları ve operasyonel riskler nedeniyle gündeme geldi. 1988 yılında USS Samuel B. Roberts’ın İran mayınına çarparak ağır hasar alması, bu planın taşıdığı tehlikeleri yeniden hatırlattı.
YÜKSEK RİSK ANALİZİ
Askeri yetkililer, şu anki koşullarda böyle bir operasyonun risklerinin kabul edilebilir seviyenin altında olduğunu belirtiyor. ABD savaş gemilerinin, başta mayınlar olmak üzere, hızlı saldırı botları, insansız deniz araçları ve füze sistemlerine karşı savunmasız kalabileceği ifade ediliyor. İran’ın uzun süre geliştirdiği asimetrik savaş kapasitesi, için ciddi bir tehdit teşkil ediyor. Yetkililere göre, eskort operasyonunun başlayabilmesi için bu tehditlerin önemli ölçüde azaltılması gerekiyor.
Olası ESCORT SENARYOSU
Risklerin düşmesi durumunda, ABD’nin operasyonu küçük ölçekli konvoylarla başlatması bekleniyor. Planlara göre, iki destroyerin refakat edeceği sınırlı sayıda tanker, Hürmüz Boğazı’ndan tek sıra halinde geçiş yapacak. Çift gövdeli ticari tankerlerin önde ilerleyerek olası bir mayın saldırısını ilk olarak üzerlerine almaları öngörülüyor. Bu süreçte savaş gemileri ise hava tehditlerine karşı koruma sağlayacak.
İRAN’IN ASİMETRİK TEHDİTLERİ
Tehditler yalnızca mayınlarla sınırlı değil. İran’ın kıyı şeridinde gizlenen yüzlerce hızlı bot, insansız araçlar ve füze sistemleri, konvoylar için sürekli bir tehdit oluşturuyor. Bu unsurlar, tünellerde ve hangarlarda saklanabildiğinden, etkisiz hale getirilmesi zorlaşıyor. Uzmanlar, bu ‘görünmeyen tehditin’ operasyonun en büyük zorluklarından biri olduğunu ifade ediyor.
ASKERİ GÜÇ İHTİYACI
Böyle bir eskort operasyonunun gerçekleştirilebilmesi için önemli bir askeri yığınak gerekiyor. ABD’nin bölgedeki destroyerlerinin çoğu, şu anda aktif görevlerde kullanılıyor. Dolayısıyla, yeni bir operasyon için yeterli sayıda geminin ayrılması zor görünüyor. Operasyonun hayata geçebilmesi için Japonya’dan yola çıkan ve 2 bin 200 deniz piyadesi taşıyan USS Tripoli’nin bölgeye ulaşması bekleniyor.
GEÇMİŞ OPERASYON DENEYİMİ
ABD’nin 1987 yılında başlattığı eskort operasyonu, risklerin somut örneklerini ortaya koyuyor. İlk konvoyda yer alan dev tanker Bridgeton, bir mayına çarpmasına rağmen yoluna devam etmiş ve savaş gemilerine koruma sağlamıştı. Ancak bir yıl sonra USS Samuel B. Roberts’ın vurulması, tehdidin halen mevcut olduğunu göstermişti.
ABD’NİN YALNIZ KALMA RİSKİ
Avrupalı müttefiklerin bir deniz misyonuna sadece çatışma sonrası dönemde katılmayı düşünebileceği, ABD’nin operasyonu büyük oranda tek başına yürütmek zorunda kalabileceğini ortaya koyuyor. Donanma kapasitesinin sınırlı olması, bu planın gerçekleştirilmesini zorlaştırıyor. Tüm askeri hazırlıklara rağmen, eskort sağlanmasının denizcilik sektörünü bölgeye geri döndürüp döndürmeyeceği ise belirsizlik taşımaya devam ediyor.