ABD’li senatörler, Rusya’ya yönelik kapsamlı yaptırım tasarısını Salı günü kamuoyuna sundu. Tasarının, ana destekçilerinden hayatını kaybeden Senatör Lindsey Graham’ın anısına hızla yasalaştırılması isteniyor. Moskova’yı baskı altına almayı ve Ukrayna savaşı için kullandığı gelir kaynaklarını kesmeyi hedefleyen yasa tasarısı, bir yılı aşkın süredir hazırlık aşamasındaydı.
TASARININ KAPSAMI VE YAPTIRIMLAR
60 sayfayı aşan tasarı yasalaştığı takdirde, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin başta olmak üzere üst düzey siyasi ve askeri liderlere, oligarklara, devlete ait şirketlere ve Rus savunma sanayisini destekleyen yabancı firmalara zorunlu yaptırım getirecek. Tasarı ayrıca Rusya’nın gölge filosuna, enerji projelerine ve finans kurumlarına da yaptırım uygulanmasını öngörüyor. Bunun yanı sıra, Rus ham petrolü ve doğal gazını satın alan Çin ve Hindistan’ın da aralarında bulunduğu ilk beş ülkeye yüzde 100’e varan oranda tarife uygulanmasını içeriyor. Senato yetkilileri, Rusya’nın toplam doğal gaz ihracatının yüzde 15’inden azını ithal eden ve “bu ithalatı azaltmak için önemli adımlar atan” ülkeler için muafiyet tanındığını belirtti.
TRUMP'IN DESTEĞİ VE SÜREÇ
Tasarının ne zaman oylamaya sunulacağı henüz netleşmezken, Salı günü öğleden sonra itibarıyla 20’den fazla destekçisinin bulunduğu ve bu sayının arttığı bildirildi. Senatörler, Başkan Donald Trump’ın desteğini alan tasarının Temsilciler Meclisi’nde de kabul edileceğine dair güven tazeledi. Tasarının kilit isimlerinden Demokrat Senatör Richard Blumenthal, yasanın “Ağustos ayından önce” çıkarılabileceğini söyledi. Çoğunluk Lideri John Thune’un da “oylar hazır olduğunda ilerlemeye hazır olduğunu” ifade ettiğini aktaran Blumenthal, oyların yeterli olduğunu düşündüğünü belirtti.
MÜZAKERELERİN PERDE ARKASI
Geçtiğimiz haftaki NATO zirvesinde Graham ve Demokrat Senatör Jeanne Shaheen’in, Hazine Bakanı Scott Bessent dahil üst düzey yönetim yetkilileriyle tasarıyı ilerletmek için görüşmeler yaptığı kaydedildi. Yönetimle yapılan müzakerelerin “büyük ölçüde teknik” olduğunu ifade eden Blumenthal, ilk tasarıda 60’tan fazla ülkenin tarifelerden etkilenebileceğini, ancak şimdi petrol alımları için beş, doğal gaz alımları için beş ülkenin tarifeye tabi olacağını söyledi. Çin’in her iki alım için de tarifeyle karşı karşıya kalacağı belirtildi. Tarife oranının ABD Ticaret Temsilcisi tarafından belirleneceği ve “Çin, Hindistan ve diğer büyük Rus petrol ve gaz alıcılarını caydıracak seviyede” olmasının beklendiği ifade edildi.
GRAHAM'A VEDA VE YASAYA DESTEK
Hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi senatörler, tasarının Graham için “uygun bir saygı duruşu” olacağını belirterek yasalaşması çağrısı yaptı. Blumenthal, ölümünden saatler önce Graham ile konuştuğunu ve “Beyaz Saray’dan yaptırım tasarısını destekleyeceğine dair haber aldıkları için onu hiç bu kadar coşkulu görmediğini” söyledi. Alabama Cumhuriyetçi Senatörü Katie Britt, Graham’ın Cumartesi gecesi kendisiyle yaptığı görüşmede “Beyaz Saray’ı Rusya yaptırım tasarısına dahil ettiği için çok heyecanlı olduğunu” aktardı. Florida Cumhuriyetçi Senatörü Rick Scott ise Rusya’ya yaptırım konusunda “Ne yapabiliyorsak varım” diyerek Putin’i “haydut” olarak nitelendirdi.
Başkan Trump, tasarının “iyi bir şansa” sahip olduğunu ancak İran ve Hizbullah’ı hedef alan ek önlemlerin eklenebileceğini ima etti. Blumenthal ise Trump’ın bu önerisine saygı duymakla birlikte “tasarının başka potansiyel hedeflere açılmaması gerektiğini” belirterek mevcut haliyle ilerlenmesi gerektiğini vurguladı. Senato yetkilileri, mevzuatın zaten Rus savunma sanayi ile bağlantılı olanlar için ikincil yaptırım ve tarifeler içerdiğini ve bunun İran’ı da etkileyeceğini ifade etti.