ABD Senatosu, geçen yıl hayatını kaybeden Senatör Lindsey Graham’ın adını taşıyan kapsamlı Rusya yaptırım paketini 86’ya karşı 11 oyla kabul etti. Senato’da çoğunluğun desteğini alan yasa, Rusya’nın savaş ekonomisine yönelik en kapsamlı yaptırım çerçevesini oluşturuyor. Paketin yasalaşabilmesi için Temsilciler Meclisi’nde de oylanması gerekiyor; Meclis ise Eylül ayına kadar tatilde olacak.
PUTİN’DEN OLİGARKLARA VE ŞİRKETLERE YAPTIRIM KAPSAMI
Yasa metnine göre, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin başta olmak üzere üst düzey Rus yetkililere zorunlu yaptırımlar uygulanacak. Rus oligarklar, devlete ait işletmeler ve Rusya’nın savunma sanayisine destek veren yabancı şirketler de yaptırım kapsamına alınıyor. Paket ayrıca Rus ham petrolü ve doğalgazını satın alan ilk beş ülkeye yüzde 100’e varan tarife getirilmesini öngörüyor; bu ülkeler arasında Çin ve Hindistan da yer alıyor. Tarifenin nihai oranını ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer belirleyecek. Rusya’nın toplam doğalgaz ihracatının yüzde 15’inden azını ithal eden ve Rus doğalgazına bağımlılığını önemli ölçüde azaltmakta olan ülkeler için ise muafiyet tanınacak.
GRAHAM’IN VEFATI VE SENATO’DAKİ MİRAS TARTIŞMASI
Graham, hayatının son gününde Ukrayna’nın başkenti Kiev sokaklarında tankların önünde yaptığı açıklamada, yönetim ile yasanın kilit Senato destekçilerinin sonunda paket üzerinde uzlaştığını duyurmuştu. Vefatının ardından meslektaşları, paketin yasalaşması için bir araya gelerek bu düzenlemeyi senatör devlet adamının “layık bir mirası” olarak nitelendirdi. Senato Silahlı Hizmetler Komitesi Başkanı Roger Wicker, Graham’ın ölümünün hemen ardından yaptığı açıklamada, “Bu adamı 32 yıldır tanıyorum ve şunu söyleyebilirim: Bu, Lindsey Graham’ın en büyük başarısıdır” dedi.
ZELENSKY SENATO’DAKİ OYLAMAYI İZLEDİ
Senato, paket üzerindeki ilk usul oylamasını Graham’ın Washington’daki cenaze töreninin hemen ardından gerçekleştirdi. Cenazeye katılan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, Capitol’de senatörlerle bir araya geldi ve oylamayı, Senato Çoğunluk Grup Başkanı John Barrasso ile Senato Dış İlişkiler Komitesi Başkanı James Risch ile birlikte kürsüden izledi. Zelensky o gece gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bu yasa çok önemli ve Rusya’ya yönelik yaptırım baskısı çok önemli. Bu yalnızca Rusya’nın bu savaşı finanse etmesinin nasıl durdurulacağıyla ilgili değil; aynı zamanda Avrupa’ya ve Ukrayna’ya verilen büyük bir sinyaldir” ifadelerini kullandı.
BLUMENTHAL: GRAHAM DAVASINDAN VAZGEÇMEDİ
Yasanın Demokrat liderliğini üstlenen Senatör Richard Blumenthal, Graham’ın başkanla paket konusunda zaman zaman yaşadığı hayal kırıklıklarına rağmen bu işten asla vazgeçmediğini vurguladı. Blumenthal, “Başkanla en az bizim kadar sık hayal kırıklığı yaşardı. Ama bunu esprili bir şekilde karşıladı. Belki kabul etmek doğru kelime değil ama Rusya yaptırım yasası konusunda bu davayı asla terk etmedi çünkü doğru iş olduğunu biliyordu ve tamamen sonuçlandırmaya adamıştı” dedi. Blumenthal, Graham’ın başkanla ilişkisini ve Demokratlarla kurduğu köprüleri de öne çıkararak, “Onun başkanı anlaması ve onu etkileme yeteneği onu burada eşsiz bir figür yaptı. Demokratlara uzanan çevikliği ve Trump’la devam eden bağları, eşsiz rolünün parçasıydı” değerlendirmesinde bulundu.
TARİFE ORANLARI VE MÜZAKERE SÜRECİ
Paketin ilk metni Nisan 2025’te yayımlandığında asgari tarifeler yüzde 500 olarak belirlenmişti ve muafiyet sayısı daha azdı. Ancak 15 ayı aşan müzakerelerin ardından yönetim ve Kongre müzakereleri daha düşük bir tarife oranında uzlaşırken, tarife belirleme yetkisi doğrudan başkan yerine ABD Ticaret Temsilcisi Greer’a verildi. Bu oylamadan önceki haftalarda bazı senatörler, yönetime ek tarife yetkisi verilmesi konusunda endişelerini dile getirdi. Senatör Elizabeth Warren bu konuda, “Bir buçuk yıldır Rusya’ya daha sert yaptırımlara ihtiyacımız olduğunu söylüyorum. Bu çok çok önemli. Ama Donald Trump geniş tarife yetkisiyle ne yapacağını gösterdi. Daha yetkisi olmasa bile ne yapacağını ortaya koydu” dedi.
Senato, paketteki tarife dilini değiştirmeye yönelik bir değişikliği oyladı ancak bu öneri kabul edilmedi. Senatör Raphael Warnock ise herhangi bir ülkenin Rus petrolünün ilk beş ithalatçısı listesinden çıkması halinde tarifelere tabi tutulmamasını öngören bir değişiklik istemişti. Greer’ın bu taahhüdü yazılı olarak vermesinin ardından Warnock talebini geri çekti. Blumenthal ise paketteki tarife yetkisinin “dar kapsamlı ve sınırlı” olduğunu belirterek meslektaşlarının endişelerine itiraz etti.