Adalet Bakanlığı’nın yüksek mahkeme üyeleri için getirdiği etik kuralların, son dönemde hızla büyüyen tahmin piyasalarına karşı yetersiz kaldığı yönündeki eleştirilere Yüksek Mahkeme Yargıcı Amy Coney Barrett net bir yanıt verdi. Barrett, geçtiğimiz günlerde Senato’da düzenlenen bir duruşmada, mahkemenin tahmin piyasalarının yükselişine ve bunun yargı için yarattığı etik ikileme karşı herhangi bir adım atıp atmadığı sorusuna “Bu zaten kapsama alındı” diyerek kararlı bir cevap verdi. Barrett, ek güvenlik finansmanı için lobi yaptığı nadir bir kamu görünümünde bu açıklamayı yaparken, Yargıç Elena Kagan da bir an sonra aynı ifadeyi tekrarladı.
MAHKEMEYE TAHMİN PİYASALARINDA YASAK ÇAĞRISI
Kagan ve Barrett’ın bu yanıtları, yüksek mahkemenin çalışanlarının Kalshi ve Polymarket gibi sitelerde işlem yapmasını açıkça yasaklaması yönünde büyüyen baskı kampanyasını durdurmadı. Bu sitelerde kullanıcılar, belirli temyiz başvurularının sonucundan, “herhangi bir Yüksek Mahkeme yargıcının federal bir suçla itham edilip edilmeyeceğine” kadar her şeye bahis oynayabiliyor. İzleme grupları, bu tahmin sitelerinin, doğası gereği işlerinin büyük bir kısmını kapalı kapılar ardında yürüten bir hükümet organı için özellikle zorlu bir etik ikilem oluşturduğunu belirtiyor. Yargıçlar ve onların izole odalarında çalışan katipler, genellikle küresel mali ve siyasi etkileri olan davaların sonuçlarını, kararların dikkatle koreografisi yapılmış bir şekilde kamuoyuna açıklanmasından aylar önce biliyor.
KONGRE'DEN VE EYALETLERDEN ÖNLEM ADIMLARI
Mahkeme, son yıllarda bazı yargıçlara hediye edilen lüks seyahatlerle ilgili önemli etik incelemeleriyle karşı karşıya kaldı. Marylandli Demokrat Senatör Chris Van Hollen, Salı günü CNN tarafından incelenen bir mektupla Başyargıç John Roberts’a yazdı. Van Hollen, Roberts’ı yargıçlar, hakimler, personel ve katiplerin bu piyasalara katılımını “açıkça ve kesin olarak yasaklamayı” düşünmeye çağırdı. Bu son baskı, federal hükümetin diğer kollarının da sitelerdeki içeriden öğrenenlerin ticaretine karşı en azından bazı adımlar attığı bir dönemde geldi. Senato, senatörlerin ve personelinin bu piyasalarda işlem yapmasını yasaklayan bir kural kabul ederken, bazı Temsilciler Meclisi üyeleri de personelleri için ofis genelinde yasaklar getirdi. Kongre, yargıçların ve diğer federal hükümet çalışanlarının bu siteleri kullanmasını yasaklayan veya sınırlandıran çeşitli yasa tasarılarını değerlendiriyor. Bazı valiler de eyalet çalışanlarının işlerinden elde ettikleri içeriden bilgileri tahmin sitelerinde para kazanmak için kullanmalarını yasaklayan idari kararnameler yayınladı.
BEYAZ SARAY ÇALIŞANI HAKKINDA SORUŞTURMA
Tüm bu gelişmelere rağmen, Başkan Donald Trump döneminde Beyaz Saray’da teleprompter operatörü olarak çalışan bir kişi, halka açık etkinliklerde veya konuşmalarda hangi kelime ve ifadeleri söyleyeceğine bahis oynanabilen Kalshi’nin “bahsi geçen piyasalarında” işlem yaptığı iddiasıyla federal düzenleyiciler tarafından soruşturuluyor. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın bu olayı “son derece talihsiz ve açıkçası bir utanç” olarak gördüğünü belirtti ve çalışanın soruşturmayla işbirliği yaptığını ve ücretsiz izne ayrıldığını söyledi.
YÜKSEK MAHKEME'NİN MEVCUT ETİK KURALLARI
Barrett ve Kagan, mahkemenin mevcut politikalarının, mahkeme izleme grupları ve diğerleri tarafından dile getirilen endişeleri zaten ele aldığını öne sürdü. Yasama organı üyelerine, Kagan’ın “inanılmaz derecede önemli bir alan” olarak tanımladığı konuda bu politikaları gözden geçireceklerini söylediler. “Boşluklar istemiyoruz” diyen Barrett’a karşılık bir Yüksek Mahkeme sözcüsü yorum talebine yanıt vermedi. Şu ana kadar mahkeme personelinin veya yargıçların tahmin piyasalarını kötüye kullandığına dair herhangi bir iddia bulunmuyor. Bazı yargıçlara hediye edilen lüks seyahatlerle ilgili bir dizi haberin ardından mahkeme, 2023 yılında türünün ilk örneği olan bir etik kuralları bütçesi kabul etti. Bu belge, dokuz yargıcın “yargısal sıfatla edinilen kamuya açık olmayan bilgileri, yargıcın resmi görevleriyle ilgisi olmayan herhangi bir amaç için kullanmasını” yasaklıyor. Ayrı bir kural ise adli çalışanların “kişisel kazanç” için “herhangi bir gizli bilgiyi” kullanmasını yasaklıyor.
ETİK KURALLARININ UYGULANMASI SORUNU
Ancak mahkemenin etik kuralları, herhangi bir uygulama mekanizmasından yoksun olduğu için geniş çapta eleştiriliyor. Ayrıca bu dil, örneğin bir katibin henüz mahkemeye gelmemiş ancak gelecekte gelebilecek bir konuya bahis oynamasını veya hükümetin diğer kollarının potansiyel eylemlerine bahis oynamasını yasaklamıyor; bu durum yine de tarafsızlıkla ilgili soru işaretleri yaratabilir. Ohiolu Demokrat Temsilci Greg Landsman, yargıçların ve diğerlerinin hükümet eylemleri ve siyaset üzerine bahis oynamasını yasaklayacak bir yasa tasarısı sundu. Landsman, “Mevcut davranış kuralları, yargıçların ve yüksek mahkeme yargıçlarının içeriden öğrendikleri bilgileri para kazanmak için kullanmalarını yasaklamalıdır, ancak son dönemdeki hükümet yetkililerini içeren tahmin piyasası skandalları göz önüne alındığında mahkemenin bu konuda öncülük etmesi ve yargıçlar, hakimler ve personellerinin tahmin piyasalarına katılımının şimdi ve gelecekte açıkça yasaklanması kritik önem taşıyor” dedi.
YÜKSEK MAHKEME ÖNÜNDEKİ HUKUKİ MÜCADELE
Yüksek Mahkeme’nin etik kurallarındaki yaptırım eksikliği, geçtiğimiz hafta Temsilciler Meclisi ve Senato’daki oturumların odak noktası haline geldi. Eleştiriler yıllardır sürmesine rağmen, yasa koyucular bu konuyu daha önce mahkeme üyelerine kamuoyu önünde soramamıştı çünkü 2019’dan bu yana mahkemenin hiçbir üyesi Kongre önüne çıkmamıştı. Kagan, daha önceki kamuoyu açıklamalarında olduğu gibi, kuralların uygulanması için bir mekanizmayı destekleyeceğini söylerken, Barrett federal yargının tepesinde oturan dokuz yargıcı denetleyecek bir organ seçmenin zorluklarına işaret etti. Tahmin piyasaları ve bunları düzenleme yetkisiyle ilgili yasal soruların, bu yıl sona ermeden neredeyse kesin olarak Yüksek Mahkeme’nin gündemine gelmesi bekleniyor. Birçok eyalet, Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu ile alt mahkemelerde, bu federal kurumun siteleri düzenleme konusunda münhasır yetkiye sahip olup olmadığı veya geleneksel olarak kumarı denetleyen eyaletlerin bir rolü olup olmadığı konusunda mücadele ediyor. Mevcut ABD yasalarına göre tahmin siteleri kumar olarak kabul edilmiyor; aksine, “olay sözleşmeleri” sunan finansal piyasalar olarak görülüyorlar ve vadeli işlem ticareti gibi düzenleniyorlar. Onlarca eyalet, tahmin sitelerinin aslında kumar olduğunu ve eyalet kumar lisansları olmadan yasa dışı olarak faaliyet gösterdiğini savunuyor. New Jersey yetkilileri geçtiğimiz ay sonunda, piyasaları kimin düzenleyebileceğine karar verebilecek bir davada Yüksek Mahkeme’ye temyiz başvurusunda bulunmak için Ağustos ayına kadar süre uzatımı aldı. Philadelphia merkezli 3. ABD Bölge Temyiz Mahkemesi, Kalshi’nin federal yasaların eyaletlerin sitedeki spor bahislerini kontrol etmesini engellediği yönündeki argümanında muhtemelen haklı çıkacağına hükmetti.