12 Ağustos’ta gerçekleşecek tam güneş tutulması, iki yılı aşkın bir sürenin ardından gökyüzünde nadir bir şölen sunacak. Ay, Güneş ile Dünya arasına girerek gezegenin bazı bölgelerine gölge düşürecek ve Güneş’in ışığını tamamen engelleyecek. Grönland, İzlanda, kuzey İspanya ve kuzeydoğu Portekiz’deki gökyüzü meraklıları, anlık karanlığın yaşandığı tam tutulma anına tanıklık edebilecek. Parçalı tutulma ise Avrupa, Afrika ve Kuzey Amerika’nın bazı bölgelerinden izlenebilecek.
AVRUPA’DA 19 YIL SONRA İLK TAM TUTULMA
Nisan 2024’te Meksika, ABD ve Kanada’dan görülen tam güneş tutulmasının ardından, Avrupa anakarasında gözlemlenebilecek son tam tutulma 2006 yılında yaşanmıştı. Ağustos ayındaki olay, İspanya anakarasında 1905’ten bu yana görülecek ilk tam tutulma olma özelliğini taşıyor. Ülke, 2028 yılına kadar toplam üç güneş tutulmasına daha ev sahipliği yapacak. “Tam güneş tutulması, milyonlarca insanın başını kaldırıp hem merak hem de hayret duygusunu aynı anda hissettiği ender anlardan biridir. Bu, bizi evrene bağlayan ve keşfetme arzusunun insanlığın en büyük güçlerinden biri olduğunu hatırlatan ortak bir andır” denildi.
DAR TAM TUTULMA HATTI 8 BİN 300 KİLOMETRE BOYUNCA UZANIYOR
Tam tutulma hattı 8 bin 300 kilometre boyunca uzanacak ve TSİ 20.00 sularında Arktik kıyılarından başlayarak Kuzey Kutbu yakınlarından geçecek. Ardından Grönland, İzlanda, Portekiz ve kuzey İspanya üzerinden ilerleyecek. Grönland’daki izleyiciler yaklaşık iki dakika süren tam tutulmayı görebilirken, kuzey İspanya’da bu süre hava koşullarına bağlı olarak yalnızca 20 saniye olacak. Olumsuz hava koşulları, tutulma izlemenin önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor. Tutulma, İspanya’nın Galiçya bölgesi ve ardından Balear Adaları üzerinde gün batımına yakın bir saatte gerçekleşecek ve gündüzden geceye geçişi hızlandıracak.
İSPANYA’DAKİ GÖZLEMEVİNDEN CANLI YAYIN
Tutulma hattı dışında yaşayanlar için Teruel kentindeki Astrofizik Gözlemevi’nden canlı yayın yapılacak. Bir sonraki tam güneş tutulması 2 Ağustos 2027’de güney İspanya, Kuzey Afrika, Suudi Arabistan ve Yemen üzerinden geçecek. ABD’de bir sonraki tam tutulma 30 Mart 2033’te yalnızca Alaska’dan izlenebilecek. Kıta ABD’sinde görülebilecek ilk tam tutulma ise 22 Ağustos 2044’te Kuzey Dakota ve Montana’yı kapsayacak. 12 Ağustos 2045’teki tam tutulma ise Kaliforniya’dan Florida’ya kadar uzanan bir hat boyunca izlenebilecek.
TUTULMA İZLEMEDE GÖZ GÜVENLİĞİ KRİTİK
Tam tutulma anı dışında, Güneş’e çıplak gözle bakmak asla güvenli değil. Güneş ışığı yeniden belirmeye başladığında sertifikalı tutulma gözlükleri veya el tipi güneş izleyicileri kullanılmalı. Teleskop, dürbün veya fotoğraf makinesi gibi optik cihazlarla gözlem yaparken ön kısımda özel güneş filtresi bulunması gerekiyor. Sıradan güneş gözlükleri, binlerce kat daha koyu olan ve uluslararası standartlara tabi tutulma gözlüklerinin yerini tutmaz. Yırtık, çizik veya hasarlı gözlükler kullanılmamalı. Optik bir cihazdan bakarken aynı anda tutulma gözlüğü takmak da güvenli değil; yoğunlaşan güneş ışınları filtreyi yakarak ciddi göz hasarına yol açabilir.
BİLİM İNSANLARI 1919 DENEYİNİ TEKRARLAYACAK
Güneş tutulmaları, bilim insanlarına Güneş ve koronasını inceleme fırsatı sunuyor. Ağustos ayındaki tutulma sırasında araştırmacılar, olayı ve ayın gölgesini görüntüleyebilecek yüksek irtifa balonları fırlatmayı planlıyor. Amaç, 1919’da Güneş’in kütleçekiminin uzak yıldızlardan gelen ışığı büktüğünü ölçen ve Albert Einstein’ın genel görelilik teorisini doğrulayan deneyi tekrarlamak. Vatandaş bilim insanları, gökyüzü anlık olarak karardığında atmosferde meydana gelen değişiklikleri ölçmek için kendi cihazlarını yapmaya davet ediliyor. “Bu tür anları, uzay bilimini ve teknolojisini topluma yakınlaştırmak, gelecek nesillere ilham vermek ve insanları keşif heyecanı etrafında birleştirmek için kullanıyoruz” ifadeleri kullanıldı.