AİDAT ARTIŞLARI KİRALARI GERİDE BIRAKTI
Site ve apartman aidatlarının artış oranı, konut kiralarını geride bırakmayı başardı. Son iki yıl boyunca konut kiralarındaki yüzde 25 tavan uygulaması, kira artışını sınırlı hale getirirken, 2024’ün ilk 6 ayında konut aidatları yüzde 89 oranında artış gösterdi. Bu süre zarfında kiralar ise ortalama yüzde 42.5 yükseldi. Site yönetimleri, aidat artışlarını kontrol altında tutmak amacıyla işçi çıkarmaları gibi önlemler almakta, enerji giderlerinden tasarruf etmeye çalışmakta ve bakım-onarım işlerini ihmal etmektedir. Son zamanlarda artan konut fiyatları ve kiralar gündemde iken, site ve apartman aidatları da yükselmeye devam ediyor.
AİDATLARDAKİ ARTIŞ HIZININ SEBEPLERİ
Son iki yılda konut kiralarındaki yüzde 25 tavan sınırlaması, kira artışlarını kısıtlarken, enflasyon ve asgari ücret artışları, site ve apartman yönetimlerinin giderlerini kiralardaki artışın çok üzerine çıkmasına neden oluyor. Apsiyon adlı dijital asistan, Türkiye genelindeki aidat verilerini açıkladı. 2024’ün ilk 6 ayında, aidatlar, kiraları geride bırakmasına rağmen, geçen yıla kıyasla artış hızı yavaşladı. 2022-2023 geçişinde site aidatlarının yıllık artış oranı yüzde 97 iken, 2024’te bu oran yüzde 89 olarak belirlendi.
AİDAT ORTALAMALARI VE ŞEHİRLERİN DERECELENDİRMESİ
Apsiyon’un kurucu ortağı ve CEO’su Kudret Türk, 2024’ün ilk 6 ayında, daire başı aidat ortalamasının en yüksek olduğu il olarak, 3 bin 950 TL ile İstanbul’u belirtti. Daha önce muğla olan en yüksek aidat ortalaması, bu yıl İstanbul’un arkasında ikinci sıraya geriledi. Sarıyer ilçesi, 7 bin 389 TL aidat ortalaması ile listenin başında yer alıyor. İstanbul’un diğer öne çıkan ilçeleri arasında Beykoz, Beşiktaş, Şişli ve Zeytinburnu bulunuyor. Diğer büyükşehirlerdeki durumu değerlendiren Türk, Ankara’daki en yüksek aidat ortalamasının 4 bin 742 TL ile Çankaya olduğunu belirtti. İzmir’de Çeşme’nin yüksek aidat ortalaması ise 5 bin 974 TL olarak kaydedildi. Türkiye genelinde en düşük aidat ortalaması ise 310 TL ile Kırklareli’ye ait.
İŞÇİ GİDERLERİ AİDATLARI YÜKSELTIYOR
Apsiyon Akademi Direktörü Ozan Özen, site yönetimlerinin harcamalarının yüzdesel dağılımında, işçilik giderlerinin yüzde 63 ile en yüksek kalem olduğunu, bunu yüzde 14 ile enerji giderlerinin ve yüzde 20 ile diğer giderlerin izlediğini ifade etti. Özen, asgari ücret artışlarının aidatlardaki en önemli etken olduğunu belirtti. “Başka bir deyişle, 100 lira aidatın 66 lirası çalışan kapıcı ve site görevlilerinin maaş, SGK primi, gelir vergisi, kıyafet, yemek, yol gibi giderlerine, 14 lirası enerji giderlerine, 20 lirası da bakım onarım, sözleşmeli giderler gibi diğer giderlere harcanıyor” dedi.
HİZMET AZALDI, BAKIM İHMAL EDİLDİ
Son iki buçuk yıl içinde site ve apartman yönetimleri, gider artışlarını kontrol altına almak amacıyla hizmetleri azaltma yoluna gitti. Özen, “Kapıcı ve site görevlilerinin bir kısmının iş akitleri sonlandırıldı. İşten çıkarmalar sebebi ile kıdem tazminatları maliklerden ayrıca toplandı. Enerji bedellerinde tasarrufa giden yönetimler, bu tasarruflarını artan işçilik ve malzeme bedellerinde kullandı” şeklinde bilgi verdi. Aynı dönemde bakım-onarım ve sözleşmeli giderleri içeren diğer giderlerin bütçedeki payı azaldı. Bazı yönetimler, bakım ve onarım harcamalarını kısıtlamaya gitti. Sosyal tesislerde çalışmayan makinelerin sayısının artması ve periyodik bakımların ihmal edilmesi dikkat çekiyor.