Küçük bir doğu Almanya kasabası, Nazi zulmünün kurbanlarının son bilinen ikametgahı veya çalışma yerini işaret eden yeni Holokost anıtlarının kurulmasını yasaklayınca büyük bir tepkiyle karşılaştı. ‘Stolpersteine’ ya da ‘takılma taşları’, Almanya’nın yanı sıra diğer Avrupa ülkelerinde de bulunan ve Nazi soykırımlarını günlük yaşamda hatırlatmayı amaçlayan bronz karelerden oluşuyor. Heidenau kent meclisi, Dresden yakınlarındaki bu kasabada, aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) ve merkez sağ Hristiyan Demokratik Birlik (CDU) tarafından önerilen bu yasağı destekledi.
ANITLARIN AMACI
Anıtların amacı, kurbanların isimlerini ve hikayelerini gündelik hayatımıza entegre etmek ve bizleri bir an durup düşünmeye yönlendirmektir. AfD ve CDU, insanların anıtların üzerinden yürüdüğünü savunarak yasaklama önerisinde bulundu. Ancak eleştirmenler, Holokost anıtlarının bu şekilde yerleştirilmesinin önemli bir anlamı olduğunu belirtiyor. Bu taşlar, 1990’larda sanatçı Gunter Demnig tarafından başlatılan bir proje kapsamında, genellikle konutların önündeki kaldırımlara yerleştirilen 10 cm’lik pirinç küplerden oluşuyor. Şimdiye kadar 31 ülkede 116.000’den fazla taş döşenmiş durumda.
SANATÇIDAN TEPKİ
Gunter Demnig, Heidenau’daki yasaklama önerisini kabul etmediğini ifade etti. Taşların, insanların yaşadığı veya çalıştığı yerlerde görünür olması gerektiğini belirterek, bu anıtların genç nesillere tarihi yaşatmada önemli bir rol oynadığını vurguladı. AfD’nin son seçim başarıları göz önüne alındığında bu yasağın kendisini şaşırtmadığını söyleyen Demnig, CDU hakkında ise “Belki de partinin ‘C’ harfini bırakması gerekiyor. Çünkü Hristiyanlığı açıkça geride bıraktılar.” dedi.
YEŞİLLER PARTİSİ'NDEN ELEŞTİRİ
Almanya Yeşiller Partisi eş başkanı Felix Banaszak, bu durumu bir skandal olarak nitelendirerek, “İnsanların taşların üstünde yürüdüğü gerekçesiyle yasaklanması absürt.” dedi. Baviyera’daki bir Yahudi derneğinin başkanı ve Holokost’tan sağ kurtulan Charlotte Knobloch ise kasaba meclisinin kararını “tamamen yanlış bir yol” olarak değerlendirdi. Knobloch, halka kapalı alanlardan uzaklaştırılmamış merkezi bir anmanın önemli olduğunu ifade etti.
SİYASİ TARTIŞMALAR
AfD, Almanya’nın Hitler döneminde işlenen suçlarla ilgili anma biçimlerine uzun zamandır meydan okuyor. Son seçimlerde en iyi sonuçları alan AfD, okul tarih müfredatını yeniden yapılandırma vizyonunu “daha fazla Bismarck – daha az Hitler” olarak tanımladı. Federal düzeyde, parti aşırı sağcı bir örgüt olarak nitelendiriliyor, ancak bu tanım şu anda gözden geçiriliyor. CDU’nun bu yasayı geçirmek için AfD ile işbirliği yapması, parti liderliğine yönelik eleştirileri artırdı. Şansölye Friedrich Merz, son bölgesel seçimlerdeki başarısızlıkları nedeniyle bir krizle karşı karşıya.
ULUSLARARASI TEPKİ
Uluslararası Auschwitz Komitesi, CDU’nun bu yasayı desteklemesini skandal olarak nitelendirerek, “Bu, Nazi kurbanlarını Heidenau’dan bir kez daha uzaklaştırma ve hatıralarını, AfD’nin iddia ettiği gibi çoktan ait oldukları yere — mezarlığa — atma girişimidir.” açıklamasında bulundu.